Bota 8 September 2025, 16:19 Nga VNA

Çfarë ndodh nëse vrima e ozonit vazhdon të tkurret?

Ndaje në Whatsapp
Çfarë ndodh nëse vrima e ozonit vazhdon të tkurret?

Prej disa kohësh, komuniteti shkencor duket se është më së shumti dakord se "shëndeti" i shtresës së ozonit në stratosferë po përmirësohet gradualisht. Dhe kjo është pa dyshim një gjë e mirë, pasi shtresa e ozonit mbron jetën në Tokë nga rrezatimet ultravjollcë të emetuara nga Dielli. Gjërat, megjithatë, komplikohen kur marrim parasysh faktin që ozoni është gjithashtu një gaz serrë.

Në këtë drejtim, rezultatet e një studimi të publikuar në revistën Atmospheric Chemistry and Physics sugjerojnë se "shërimi" i shtresës së ozonit mund të kontribuojë në ngrohjen globale me rreth 40% më shumë sesa ishte parashikuar më parë.

Më konkretisht, autorët e studimit kanë simuluar përmes modeleve kompjuterike se si do të ndryshojë atmosfera deri në vitin 2050 dhe çfarë efektesh do të kenë këto ndryshime në sasinë e nxehtësisë së bllokuar pranë sipërfaqes së Tokës. Parametrat e përdorur janë menduar për të simuluar një skenar me pak zbatim të masave kundër ndotjes së ajrit, por njëkohësisht me eliminim gradual të CFC-ve dhe HCFC-ve. Këta të fundit janë gazra që dëmtojnë shtresën e ozonit dhe që, për më tepër, janë vetë gazra serrë. Janë ndaluar nga Protokolli i Montrealit, që hyri në fuqi në vitin 1989 dhe është ratifikuar nga 197 vende, përfshirë Italinë. Që prej atëherë, emetimi i substancave që dëmtojnë ozonin është kufizuar ndjeshëm.

“Vendet po bëjnë gjënë e duhur duke vazhduar ndalimin e substancave kimike të quajtura CFC dhe HCFC që dëmtojnë shtresën e ozonit mbi Tokë. Megjithatë, edhe pse kjo ndihmon në riparimin e shtresës mbrojtëse të ozonit, kemi zbuluar se ky rikuperim i ozonit do ta ngrohë planetin më shumë nga sa kishim menduar fillimisht”, shpjegon Bill Collins, autori i parë i studimit dhe pedagog në departamentin e meteorologjisë në Universitetin e Reading (Mbretëria e Bashkuar).

Sipas simulimeve, një pjesë e këtij kontributi në ngrohjen globale vjen pikërisht nga rikthimi i shtresës së ozonit në stratosferë, dhe një pjesë tjetër nga akumulimi i pararendësve të ozonit (si pasojë e aktiviteteve njerëzore, si qarkullimi i automjeteve dhe veprimtaria e fabrikave) në pjesën e atmosferës më pranë sipërfaqes së Tokës.

Vrima në shtresën e ozonit mbi Antarktidë duket se ndjek prirje të pazakonta.

Megjithatë, mbrojtja e shtresës së ozonit mbetet thelbësore për shëndetin e njeriut, si edhe për mbrojtjen e kafshëve dhe bimëve. Ekspozimi ndaj niveleve të larta të rrezatimeve ultravjollcë – ato që bllokohen pjesërisht nga ozoni – rrit për shembull rrezikun për kancer të lëkurës. Po ashtu, një studim i publikuar në vitin 2024 në Global Change Biology paralajmëronte për rrezikun që u kanoset specieve të kafshëve që jetojnë në Antarktidë nëse ekspozohen ndaj niveleve të larta të këtyre rrezatimeve.

Njëkohësisht, ky kërkim i ri sugjeron se politikat klimatike duhet të përditësohen për të marrë parasysh ndikimin më të madh ngrohës që shkaktohet nga përmirësimi gradual i shtresës së ozonit.

 

 

Video

Dy fëmijë janë filmuar duke luajtur volejboll në një fushë të improvizuar mes rrënojave në Gaza. Me shkolla, parqe dhe hapësira lojërash të dëmtuara ose të shkatërruara nga bombardimet izraelite, fëmijët po i kthejnë hapësirat mes rrënojave në vende ku mund të luajnë. Pamjet tregojnë kontrastin mes shkatërrimit të luftës dhe përpjekjes së fëmijëve për të gjetur momente normaliteti dhe gëzimi në një realitet të vështirë.

14 shtator 1998. Ceremonia mortore e Azem Hajdarit dhe ajo që ndodhi më pas… VideoCredits: FM Images Albania

Një avion privat që transportonte këngëtarin brazilian Rey Vaqueiro dhe pjesëtarë të ekipit të tij doli nga pista dhe u përfshi nga flakët gjatë uljes në Parelhas, në shtetin Rio Grande do Norte të Brazilit. Në bordin e avionit ndodheshin tetë persona, gjashtë pasagjerë dhe dy anëtarë të ekuipazhit. Të gjithë arritën të largoheshin nga avioni pas aksidentit dhe u dërguan në spitalin e Parelhas për kontroll mjekësor. Autoritetet nuk raportuan të lënduar rëndë. Sipas zjarrfikësve, avioni doli përtej kufirit të pistës gjatë uljes dhe më pas u përfshi nga zjarri. Kur ekipet e emergjencës mbërritën në vendngjarje, dy turbinat ishin ende në flakë. Operacioni për shuarjen e plotë të zjarrit dhe ftohjen e turbinave zgjati rreth pesë orë.

Dy fëmijë janë filmuar duke luajtur volejboll në një fushë të improvizuar mes rrënojave në Gaza. Me shkolla, parqe dhe hapësira lojërash të dëmtuara ose të shkatërruara nga bombardimet izraelite, fëmijët po i kthejnë hapësirat mes rrënojave në vende ku mund të luajnë. Pamjet tregojnë kontrastin mes shkatërrimit të luftës dhe përpjekjes së fëmijëve për të gjetur momente normaliteti dhe gëzimi në një realitet të vështirë.

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Histori të harruara

Më shumë lajme