Kur Aleksandar Vuçiç dhe Viktor Orbán u takuan në nëntor të vitit 2025 në qytetin serb të Suboticës, zor se mund ta imagjinonin se brenda një viti të dy do të humbnin pushtetin. Dy aleatët, që kishin dominuar politikën e vendeve të tyre për më shumë se një dekadë, u mundën nga lëvizje popullore të mbështetura fuqishëm nga të rinjtë.
Në një analizë për BBC, gazetari Nick Thorpe evidenton ngjashmëritë mes humbjes së Orbánit në Hungari, në prill të këtij viti, dhe asaj të Vuçiçit në zgjedhjet parlamentare serbe të 25 tetorit.
Në Hungari, partia Tisza e Péter Magyarit i dha fund 16 viteve të qeverisjes së Orbánit. Gjashtë muaj më vonë, në Serbi, një lëvizje studentore e lindur më pak se dy vjet më parë arriti të fitonte shumicën parlamentare, duke mposhtur forcën politike të Vuçiçit.
Në të dyja vendet, pjesëmarrja e lartë në zgjedhje luajti rol vendimtar: 79% në Hungari dhe rreth 69% në Serbi. Të rinjtë përdorën teknologjinë, përfshirë mjete të inteligjencës artificiale, për analizimin e të dhënave zgjedhore, identifikimin e zonave ku dyshohej për manipulime dhe organizimin e mijëra vëzhguesve.
Por bashkëpunimi mes dy lëvizjeve shkoi përtej teknologjisë. Gjatë verës, aktivistë hungarezë zhvilluan trajnime me studentët serbë për monitorimin e zgjedhjeve. Në ditën e votimit, organizata hungareze DE dërgoi 70 vëzhgues në Serbi, të cilët punuan me përfaqësuesit e lëvizjes studentore në Vojvodinë.
Një nga teknikat ishte identifikimi paraprak i qendrave të votimit ku rezultatet e mëparshme ngrinin dyshime për presion ndaj zgjedhësve ose manipulime.
Aktivisti studentor Péter Klemm i tha BBC-së se pas orës 16:00 të ditës së zgjedhjeve u vunë re grupe personash të maskuar, mbështetës të Vuçiçit, pranë qendrave të votimit. Aktivistët reaguan duke dërguar ekipe të lëvizshme dhe duke filmuar situatën.
Sipas tij, prania e 20 deri në 30 vullnetarëve pranë qendrave të konsideruara problematike shërbeu si pengesë ndaj presionit dhe manipulimeve të mundshme.
Ngjashmëritë mes dy liderëve nuk kufizoheshin te jetëgjatësia politike. Orbán dhe Vuçiç kishin ndërtuar marrëdhënie të ngushta ekonomike dhe politike, përfshirë bashkëpunimin për hekurudhën e shpejtësisë së lartë Budapest–Beograd, të financuar me mbështetjen kineze. Të dy kishin marrëdhënie të afërta me Vladimir Putinin dhe Xi Jinpingun, si edhe mbështesnin Milorad Dodikun, udhëheqësin e serbëve të Bosnjës.
Takimi i tyre në Suboticë, më 27 nëntor 2025, përfshiu një drekë me byrek tradicional dhe më pas bisedime për marrëveshje ekonomike, përfshirë interesin hungarez për sektorin serb të naftës.
BBC vëren edhe një përkim të pazakontë në mënyrën e pranimit të humbjes. Vuçiç doli publikisht më 25 tetor, rreth orës 21:30, për të pranuar rezultatin, pothuajse në të njëjtën orë kur Orbán kishte pranuar humbjen e tij më 12 prill.
Sipas raportimit, gjatë javës kanë qarkulluar pretendime se Vuçiç kishte telefonuar Orbánin për këshilla përpara se të pranonte humbjen dhe se ish-kryeministri hungarez mund ta kishte bindur të mos përdorte forcën. Vuçiç mohon të ketë biseduar me Orbánin përpara deklaratës publike, por pranon një telefonatë të mëvonshme, rreth orës 23:15. Orbán nuk ka pranuar të komentojë.
Një tjetër lidhje mes dy vendeve është tragjedia e Novi Sadit, ku shembja e strehës së stacionit hekurudhor më 1 nëntor 2024 shkaktoi vdekjen e 16 personave. Ngjarja, e lidhur nga protestuesit me dyshimet për korrupsion dhe neglizhencë institucionale, u bë shkëndija e lëvizjes studentore që përfundimisht mposhti Vuçiçin. Në projektin e stacionit kishin qenë të përfshira edhe kompani hungareze të afërta me rrethin politik të Orbánit.
Sipas rezultateve zgjedhore të raportuara pas votimit, Lista Studentore siguroi shumicën në parlamentin serb me 250 vende. Në Hungari, partia Tisza kishte fituar 140 nga 199 mandatet parlamentare.
Pas humbjes së tyre, të dy ish-udhëheqësit mund të përballen edhe me hetime për korrupsion dhe abuzim me pushtetin, megjithëse përgjegjësia e tyre penale mbetet çështje që duhet të përcaktohet nga drejtësia.
Për Áron Timar, themeluesin e organizatës hungareze DE, rezultati i zgjedhjeve në të dy vendet rrëzoi bindjen se qeverisjet e gjata bëhen gjithnjë e më të forta.
Në fakt, sipas tij, ato ishin dobësuar me kalimin e kohës, ndërsa mobilizimi i shoqërisë u bë vendimtar për ndryshimin politik.
Dy vende, dy lëvizje të ndryshme dhe një përfundim i përbashkët: Orbán dhe Vuçiç, që për vite me radhë dukeshin të pathyeshëm në zgjedhje, u mundën kur kundërshtarët e tyre arritën ta shndërronin pakënaqësinë qytetare në pjesëmarrje masive dhe kontroll të organizuar të votës.
