Meksika është veshur me ngjyra, lule portokalli dhe mijëra qirinj për një nga festat më të rëndësishme të kulturës së saj, Ditën e të Vdekurve (Día de los Muertos). Rrugët janë mbushur me parada, kostume tradicionale dhe fytyra të pikturuara si skelete, ndërsa miliona qytetarë përgatiten të kujtojnë njerëzit e tyre të dashur që nuk jetojnë më.
Festimet, që nisin gjatë tetorit dhe kulmojnë më 1 dhe 2 nëntor, mbështeten në besimin tradicional se shpirtrat e të ndjerëve rikthehen përkohësisht në botën e të gjallëve për t’u ribashkuar me familjarët.
Sipas Associated Press, rrugët e qyteteve meksikane janë zbukuruar me lule të quajtura cempasúchil, të njohura për ngjyrën e tyre të ndezur portokalli. Sipas traditës, ngjyra dhe aroma e këtyre luleve ndihmojnë shpirtrat të gjejnë rrugën drejt shtëpive të tyre.
Familjet ndërtojnë altarë përkujtimorë, të njohur si ofrendas, ku vendosin fotografitë e të ndjerëve, ushqimet e tyre të preferuara, qirinj dhe sende personale. Në tryezat festive nuk mungon as pan de muerto, buka tradicionale që përgatitet posaçërisht për këtë periudhë.
Një nga simbolet më të njohura të festës është La Catrina, figura e një skeleti elegant, e cila shfaqet në kostume, piktura dhe parada. Në kryeqytetin Mexico City organizohen aktivitete masive që tërheqin mijëra pjesëmarrës dhe turistë nga e gjithë bota.
Megjithatë, popullariteti ndërkombëtar i festës po krijon një problem gjithnjë e më të madh: turizmi masiv po cenon qetësinë e ceremonive familjare dhe po ushtron presion mbi vendet historike ku ato zhvillohen.
Një nga rastet më të diskutuara është ishulli Janitzio, në shtetin Michoacán, i njohur për ceremonitë e natës, gjatë të cilave familjarët qëndrojnë pranë varreve të të afërmve me qirinj dhe lule.
Për herë të parë këtë vit, autoritetet kanë vendosur të ndalojnë hyrjen e turistëve në varrezat e ishullit gjatë datave 1 dhe 2 nëntor. Vendimi vjen në një kohë kur zona po përballet me dëmtime të varreve, kryqeve dhe murit rrethues, si dhe me nevojën për ndërhyrje restauruese pas një rrëshqitjeje të dheut në muajin gusht.
Sipas autoriteteve të Michoacán, hyrja në varreza do të lejohet vetëm për familjet vendase, në mënyrë që ato të zhvillojnë ceremonitë tradicionale në qetësi dhe siguri. Turistët do të mund t’i ndjekin ritualet nga një shëtitore panoramike, pa hyrë në hapësirën e varreve.
Edhe në San Andrés Mixquic, pranë kryeqytetit, banorët kanë ngritur shqetësimin se numri i madh i vizitorëve po e kthen një ritual intim familjar në një spektakël turistik. Sipas të dhënave të autoriteteve të Mexico City, rreth 100 mijë persona vizituan varrezat e zonës gjatë tri ditëve të festimeve të vitit 2025.
Tradita e Ditës së të Vdekurve i ka rrënjët në besimet e popujve indigjenë të Meksikës, të cilat më vonë u ndërthurën me festat katolike pas pushtimit spanjoll. Në vitin 2008, UNESCO e përfshiu këtë traditë në Listën Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të Njerëzimit.
Për meksikanët, Dita e të Vdekurve nuk është thjesht një festë me kostume dhe zbukurime. Ajo është një mënyrë për të ruajtur lidhjen me të afërmit e ndarë nga jeta, duke e kujtuar vdekjen jo vetëm me trishtim, por edhe me muzikë, ushqim dhe bashkim familjar.
Ndërsa festimet e këtij viti tërheqin vëmendjen e botës, autoritetet dhe komunitetet vendase përballen me sfidën për të ruajtur ekuilibrin mes zhvillimit të turizmit dhe mbrojtjes së një tradite shekullore, e cila për shumë familje mbetet një moment thellësisht personal.
Burimi: CNN 1 nëntor 2026.
