Vetëm 30.41% e ujit të prodhuar nga Ujësjellës Kanalizime Rajonale Fier arrin të faturohet, ndërsa 69.59% rezulton Ujë Pa të Ardhura, një nga nivelet më të larta në vend. Kjo është njëra nga gjetjet e auditimit të KLSH-së në Entin Rregullator të Ujit për vitin 2025.
Kontrolli i Lartë i Shtetit paralajmëron se në këto kushte rritja e tarifës rrezikon të rëndojë kryesisht mbi konsumatorët që paguajnë rregullisht, ndërsa humbjet, lidhjet e paligjshme dhe nënfaturimi vazhdojnë të konsumojnë të ardhurat e sistemit.
Problemi në Fier nuk lidhet vetëm me rrjetin e amortizuar. Nga humbjet e evidentuara, 31.93% klasifikohen si administrative, ku përfshihen lidhjet e paligjshme dhe nënfaturimi, ndërsa 37.01% janë humbje reale ose teknike.
Shoqëria prodhon rreth 20.79 milionë m³ ujë në vit, por vetëm 67.7% e prodhimit matet, ndërsa pjesa tjetër vlerësohet. KLSH thekson se kur pothuajse një e treta e prodhimit nuk matet, edhe treguesit që varen prej tij si humbjet, faturimi, kostoja për metër kub dhe të ardhurat e pritshme mbartin risk të lartë pasaktësie.
Pikërisht në këtë situatë, UK Rajonale Fier ka paraqitur pranë Entit Rregullator të Ujit kërkesë për ndryshim dhe unifikim të tarifave, duke e argumentuar me nevojën për të përmirësuar qëndrueshmërinë financiare dhe cilësinë e shërbimit. Por auditimi vëren se lidhja mes tarifës më të lartë, investimeve dhe përmirësimit konkret të shërbimit nuk paraqet garanci.
Në dokument flitet për instalim matësash, riparime të rrjetit dhe reduktim të Ujit Pa të Ardhura, por këto ndërhyrje nuk lidhen me objektiva të matshme, afate dhe mekanizma detyrues performance, thotë raporti.
KLSH e konkretizon problemin edhe në nivelin e konsumit: shoqëria prodhon rreth 513 litra ujë në ditë për banor, por faturon vetëm 156 litra, ndërsa rreth 357 litra në ditë për banor humbasin ose nuk gjenerojnë të ardhura.
Për audituesit, ky raport tregon se problemi kryesor nuk është niveli i tarifës, por kontrolli i sistemit. Rritja e çmimit pa e kushtëzuar me instalimin e matësave në prodhim, eliminimin e lidhjeve të paligjshme dhe reduktimin real të humbjeve krijon rrezikun që boshllëqet financiare të mbulohen nga konsumatori korrekt.
KLSH e rendit Fierin krahas Lezhës dhe Shkodrës ndër rastet ku niveli i Ujit Pa të Ardhura është problem strukturor dhe rritja e tarifave nuk është shoqëruar me masa të qarta, të matshme dhe detyruese për uljen e humbjeve, eliminimin e lidhjeve të paligjshme, reduktimin e nënfaturimit dhe investimet në rrjet. Sipas auditimit, kjo krijon rrezikun që tarifa të përdoret për të mbuluar pasojat e joeficiencës dhe jo si instrument për ta korrigjuar atë. /ekofin.al
