Në Dumrea, mes liqeneve dhe kodrave të Belshit, shteti po përgatitet të hedhë të tjera miliona në një projekt ku investimet publike vazhdojnë të shtohen, ndërsa pyetja më e rëndësishme mbetet ende pa një përgjigje të qartë, sa para arrin të kthejë mbrapsht ky aktivitet?
Bëhet fjalë për Eco Park Dumrea, kompleksin ku Fondi Shqiptar i Zhvillimit ka hapur një tjetër kapitull investimesh. Procedura e fundit është zhvilluar me një fond limit prej 333.1 milionë lekësh pa TVSH, ndërsa fitues është shpallur bashkimi i kompanive “2 N” dhe “Shendelli”, me një ofertë prej rreth 217.6 milionë lekësh pa TVSH. Oferta më e ulët ekonomikisht u skualifikua për mosplotësim të kritereve, ndërsa punimet parashikohet të zgjasin 20 muaj.
Dhe nuk bëhet fjalë për një ndërhyrje të vogël. Preventivi parashikon punime në restorant, administratë dhe sallën multifunksionale, si dhe ndërtimin apo zhvillimin e ambienteve glamping, shtëpizave në lartësi, pishinës me ambientet ndihmëse, amfiteatrit, stacionit ujor, lojërave dhe vatrës së zjarrit. Me pak fjalë, me para publike po financohet zgjerimi i mëtejshëm i një kompleksi turistik dhe argëtues.
Edhe rruga drejt këtij investimi nuk ka qenë e drejtpërdrejtë. FSHZH e hapi tenderin fillimisht në fund të qershorit, me një fond limit pothuajse identik prej 333.27 milionë lekësh. Më 18 korrik procedura u anulua, pasi në dokumentet e tenderit ishin konstatuar “gabime ose mangësi të rëndësishme”. Vetëm pak javë më vonë ajo u rihap me 333.14 milionë lekë fond limit. Në garën e dytë u paraqitën 12 oferta dhe fituesi u shpall me 217.6 milionë lekë pa TVSH, rreth 2.4 milionë euro.
Por historia e Eco Park Dumrea ka nisur më herët. Kompleksi është pjesë e programit të Fondit Shqiptar të Zhvillimit për zhvillimin turistik të Belshit. Faza e parë, e vënë në funksion rreth vitit 2023, përfshinte nëntë shtëpiza druri buzë Liqenit të Marinës, restorant dhe infrastrukturë shëtitëse. Vlera e plotë e kësaj faze është e vështirë të izolohet, pasi investimi është realizuar përmes programeve më të gjera të FSHZH-së.
Parku administrohet përmes Agjencisë Ekonomike Mbështetëse, shoqëri në pronësi të FSHZH-së, e cila menaxhon edhe struktura dhe aktivitete të tjera. Pikërisht këtu shfaqet kontrasti mes ambicies së investimeve dhe të ardhurave që prodhon aktiviteti. Sipas bilancit të Agjencisë, të ardhurat nga hoteleria dhe restorantet gjatë vitit të kaluar ishin vetëm 11.8 milionë lekë, rreth 128 mijë euro. Kjo shifër nuk i përket vetëm Dumreas, por të gjithë aktivitetit të hotelerisë dhe restoranteve të Agjencisë.
Pjesa dërrmuese e të ardhurave nuk vjen nga shtëpizat buzë liqenit apo restorantet, por nga parkimet publike. Sipas të njëjtave të dhëna financiare, ato sollën rreth 2.5 milionë euro të ardhura, megjithatë Agjencia e mbylli vitin me rreth 64 mijë euro humbje. Kjo humbje nuk mund t'i faturohet vetëm Eco Park Dumrea, pasi bilanci përfshin disa aktivitete, por shifrat tregojnë se hoteleria dhe restorantet mbeten një pjesë shumë e vogël e të ardhurave krahasuar me parkimet.
Këtu kontrasti bëhet edhe më i fortë. Ndërsa i gjithë segmenti i hotelerisë dhe restoranteve të Agjencisë raportohet se prodhoi 11.8 milionë lekë të ardhura në një vit, vetëm kontrata e re për zgjerimin e Eco Park Dumrea kap 217.6 milionë lekë pa TVSH. Pra, investimi i ri është mbi 18 herë më i madh se të ardhurat vjetore të raportuara nga i gjithë ky segment. Krahasimi nuk tregon kthimin financiar të Eco Park-ut më vete, por jep një ide të qartë për përmasën e parave që po investohen përballë të ardhurave që aktualisht gjeneron aktiviteti hoteleri-restorante i shoqërisë.
Dhe paratë publike rreth Dumresë nuk mbarojnë këtu. Një projekt tjetër i FSHZH-së prej rreth 166 milionë lekësh parashikon infrastrukturë për turizmin e aventurës në disa zona të vendit, ku përfshihen edhe dy zip-line në Belsh, një mbi liqenin e qytetit dhe një tjetër në Eco Park Dumrea. Projekti është kombëtar dhe e gjithë shuma nuk mund t'i faturohet Belshit, por përfshirja e zonës tregon se investimet publike në destinacion vazhdojnë në disa drejtime.
Edhe Bashkia Belsh ka hyrë në këtë zinxhir. Një tjetër procedurë, me fond limit 16.1 milionë lekë, është zhvilluar për krijimin e shtegut turistik që lidh Liqenin e Degës, Liqenin e Çestijes, Liqenin e Merhojës dhe kompleksin Dumrea Eco Park. Tenderi përfundoi edhe në Komisionin e Prokurimit Publik, i cili në shkurt urdhëroi rivlerësimin e një prej ofertave.
Eco Park-u, pra, nuk është më vetëm një grup shtëpizash druri pranë një liqeni. Rreth tij, pjesë pas pjese dhe me financim publik, po ngrihet një destinacion gjithnjë e më i madh turistik dhe argëtues.
Në vetvete, investimi në turizëm nuk është problem. Belshi dhe liqenet e Dumresë kanë potencial për të tërhequr vizitorë, për të krijuar vende pune dhe për të sjellë të ardhura në ekonominë lokale. Por kur investitori është shteti, suksesi nuk mund të matet vetëm me atë që ndërtohet apo inaugurohet. Duhet të matet edhe me përdorimin, dhe më kryesorja të ardhurat dhe përfitimin që prodhohet nga paratë e qytetarëve.
Dhe pikërisht këtu lind pyetja që miliona të tjerë të hedhur në Dumrea e bëjnë gjithnjë e më të vështirë për t'u shmangur, sa para publike duhet të investohen përpara se aktiviteti të fillojë të justifikojë ekonomikisht investimin?
Sepse pishina mund të ndërtohet, shtëpizat mund të shtohen dhe një zip-line mund të kalojë mbi liqen. Por në fund, përtej pamjes së bukur dhe inaugurimeve, mbetet një llogari shumë më e thjeshtë, çfarë përfituam nga ana ekonomike nga ky investim, pra sa para u kthyen?
Shifrat e deritanishme tregojnë një situatë jo pozitive... vetëm sa kanë shërbyer për propagandën e radhës në facebookun e kryeministrit.
