Konfederata Ndërkombëtare e Sindikatave (ITUC) ka konstatuar një “përkeqësim të thellë” të të drejtave të punëtorëve në indeksin e saj vjetor, i cili bazohet në 97 tregues të përcaktuar nga Kombet e Bashkuara dhe traktatet ndërkombëtare.
Të drejtat e punëtorëve, të matura në 151 vende, kanë rënë ndjeshëm, veçanërisht në Europë dhe në Amerikë – me rezultatet më të këqija për këto dy rajone që nga fillimi i indeksit në vitin 2014.
Shqipëria renditet mes vendeve që kufizojnë të drejtën për grevë, duke u vlerësuar me notën 3 nga ITUC. Ky klasifikim i referohet vendeve ku të drejtat e punëtorëve shkelen në mënyrë të vazhdueshme, edhe pse mund të ekzistojë një kornizë ligjore që i njeh ato.
“Në vitin 2025, një sërë zhvillimesh shqetësuese në Europë dhe më gjerë dëshmojnë për një klimë gjithnjë e më armiqësore ndaj sindikatave dhe lëvizjeve punëtore,” thuhet në raport.
Në Belgjikë, Finlandë dhe Francë, autoritetet kanë vazhduar me shtypjen e grevistëve, duke përdorur masa ndëshkuese dhe ndalime për të frenuar protestat.
Ndërkohë, qeveritë në Shqipëri, Hungari, Moldavi, Mal të Zi dhe Mbretërinë e Bashkuar janë kritikuar për abuzime me ligjin, duke zgjeruar në mënyrë të tepruar përkufizimin e “shërbimeve thelbësore” – një manovër ligjore që kufizon ndjeshëm të drejtën për grevë.
Në Greqi, Hungari, Serbi, Zvicër dhe Turqi, kompanitë kanë ndërhyrë drejtpërdrejt për të penguar aktivitetin sindikal, duke dëmtuar mbrojtjen e punonjësve dhe duke nënminuar organizimin kolektiv.
Një tjetër fenomen shqetësues është shfaqja e të ashtuquajturave “sindikata të verdha” – struktura të kontrolluara nga punëdhënësit – të cilat janë vërejtur në Armeni, Greqi, Holandë, Moldavi dhe Maqedoninë e Veriut. Këto pseudo-sindikata përdoren për të zëvendësuar përfaqësimin e vërtetë të punëtorëve dhe për të dobësuar zërin e tyre në proceset vendimmarrëse.
Në total, 87 për qind e vendeve shkelën të drejtën për grevë, ndërsa 80 për qind shkelën të drejtën për negocim kolektiv, thuhet në raportin e ITUC.
“E drejta për negocim kolektiv u kufizua në 121 vende (80 për qind),” thekson raporti.
Në Francë, për shembull, “pothuajse katër nga dhjetë marrëveshje kolektive u imponuan në mënyrë të njëanshme nga punëdhënësit, pa përfaqësim sindikal”. Raporti gjithashtu vë në dukje “përndjekjen” ndaj drejtuesve sindikalë: “Në Francë, më shumë se 1,000 drejtues dhe anëtarë të sindikatës Confédération générale du travail (CGT) po përballen me akuza penale dhe masa disiplinore për rolin e tyre në protestat masive kundër reformës së pensioneve.”
Europa përjeton rënien më të theksuar
ITUC i jep çdo vendi një vlerësim nga një (maksimumi) deri në pesë (minimumi), bazuar në respektimin e të drejtave të punëtorëve, si e drejta për grevë, protestë dhe pjesëmarrje në negocime.
Vetëm shtatë vende – përfshirë Gjermaninë, Suedinë dhe Norvegjinë – morën vlerësimin maksimal, krahasuar me 18 vende dhjetë vite më parë. Italia dhe Argjentina panë një rënie të vlerësimit të tyre në vitin 2025.
“Nëse kjo rënie vazhdon me këtë ritëm, pas dhjetë vitesh nuk do të mbetet asnjë vend në botë me vlerësimin më të lartë për respektimin e të drejtave të punëtorëve,” tha në një deklaratë drejtuesi i ITUC, Luc Triangle.
Në vitin 2025, Europa përjetoi rënien më të theksuar nga të gjitha rajonet e botës në dhjetë vitet e fundit.
ITUC bëri gjithashtu të ditur se sindikalistë ose punëtorë u vranë në pesë vende gjatë vitit 2025: në Afrikën e Jugut, Kamerun, Kolumbi, Guatemalë dhe Peru. Ndërkohë, Nigeria u rendit për herë të parë në listën e dhjetë vendeve më të këqija për të drejtat e punëtorëve.
Vetëm një numër i vogël vendesh panë përmirësime në këtë drejtim. Reformat forcuan të drejtat sindikale në Australi, ndërsa në Meksikë, ndryshimet në legjislacionin e punës përmirësuan aksesin në drejtësi për punëtorët./monitor
