Një parti nuk humbet legjitimitetin kur ligji troket në derë; e humbet kur vendos të rrijë pranë atyre që e kanë përdorur logon e saj për të mbuluar pasurinë e vet.
Kjo është dilema që sot i del përpara Partisë Socialiste në Shqipëri. Në çdo lagje ku mblidhen socialistë të vjetër, biseda nuk është më për programin, por për njerëzit që kanë mbajtur pushtet dhe për lajmet e përditshme për tendera, koncesione dhe vila.
Pyetja nuk është juridike, por njerëzore: a mund të quhet ende forcë e majtë një parti që shihet më afër pasurisë së dyshimtë të disa drejtuesve sesa pranë socialistëve të thjeshtë që e kanë votuar gjithë jetën?
Italia e viteve ’90 e ka treguar njëherë se si përfundon një histori e tillë. Tangentopoli nuk ishte thjesht emri i një skandali, por fotografia e një sistemi ku vendimi publik ishte kthyer në burim pasurie private. Partitë nuk u rrënuan vetëm se u arrestuan politikanë; u rrënuan sepse qytetarët panë se një pjesë e tyre ishte bërë mburojë e rrjeteve të interesit.
Sot, kur shqiptarët dëgjojnë emra si Benet Beci, Belinda Balluku, Erion Veliaj dhe Ilir Beqja, nuk po dëgjojnë thjesht për individë, por për njerëz që kanë mbajtur poste kyçe të shtetit dhe që sot gjenden para drejtësisë.
Të gjithë këta kanë të drejtën e mbrojtjes; askush nuk duhet shpallur fajtor para gjykatës. Por asnjë socialist i ndershëm nuk mund të bëhet sikur nuk e di se një brez drejtorësh dhe politikanësh të dalë nga “Rilindja” – shpesh pa rrënjë në traditën e vjetër të së majtës, por me lidhje të forta me korridoret e pushtetit – ka administruar fonde publike masive në emër të Partisë Socialiste dhe të votës së socialistëve të thjeshtë.
Korrupsioni nuk është vetëm çështje numrash në bilanc. Ai e shndërron partinë në mburojë të pasurisë private. Kur një zyrtar i lartë gjendet para drejtësisë, pyetja nuk është “a do ta fitojë gjyqin?”, por “kush ia ka dhënë besimin, kush e ka mbrojtur, kush ka bërë sikur nuk sheh kur pasuria e tij rritet, ndërsa rroga zyrtare nuk e justifikon dot?”.
Në demokracitë normale, përgjegjësia politike vjen para asaj penale. Një ministër apo kryebashkiak largohet nga posti kur besimi prishet, jo vetëm kur del vendimi i gjykatës. Partia tregon se integriteti i saj është më i rëndësishëm se fati i një personi të vetëm.
Në Shqipëri shpesh ndodh e kundërta: procesi gjyqësor përjetohet si sulm ndaj partisë dhe partia ngrihet në këmbë për të mbrojtur personin, jo besimin e votuesve.
Nëse dosjet e korrupsionit provohen, dënimi me burg nuk mjafton. Pa goditur pasurinë e paligjshme – vilat, llogaritë, pronat, kompanitë e favorizuara, asetet te të afërmit – sistemi merr mesazhin se korrupsioni është ende një “investim” i leverdishëm.
Edhe nëse konfiskohen pasuritë, mbetet pyetja: a do të pranojë Partia Socialiste se për vite me radhë këta njerëz kanë vepruar brenda saj, me pushtet dhe mbrojtje politike?
Këtu futet dikush që në debatet televizive përmendet rrallë: socialisti i thjeshtë. Ai që del në miting pa marrë kurrë një tender. Ajo që voton prej dekadash pa pasur asnjë lidhje me inceneratorët. Familja që numëron pensionin dhe çmimin e ilaçeve, jo çmimin e vilave në bregdet.
Në biseda private, shumë prej tyre e thonë pa dorashka: “Ne nuk kemi vjedhur. Ne po paguajmë për ta.”
Çdo emër që del përpara gjykatës nuk u bie vetëm Ballukut, Veliajt, Becit apo Beqjas; u bie atyre që ndjejnë se dikush ka jetuar në luks në emrin e tyre.
Kur partia hesht, relativizon, flet për “sulm politik” dhe nuk vendos distancë, ajo nuk po tregohet besnike ndaj njerëzve të saj. Po jep sinjalin se besimi i tyre është i harxhueshëm, ndërsa pasuria e atyre që kanë qenë në krye të pushtetit është e paprekshme.
Socialistët e vërtetë nuk kërkojnë gjueti shtrigash; kërkojnë që partia e tyre të mos jetë strehë për pasurinë e dyshimtë. Kërkojnë që Partia Socialiste të vendosë distancë të qartë politike nga Benet Beci, Belinda Balluku, Erion Veliaj, Ilir Beqja dhe nga brezi i drejtorëve dhe teknokratëve “Rilindas”, që e kanë parë pushtetin si trampolinë pasurie.
Kërkojnë që logoja e PS-së të mos përdoret si mbulesë për llogari bankare, por si simbol i një partie pranë punëtorit, pensionistit dhe qytetarit të zakonshëm.
Të kërkosh këtë nuk është tradhti ndaj së majtës; është mënyra e vetme për ta shpëtuar atë nga zhytja e ngadaltë që e shndërron në korridor interesash.
Një parti që largohet nga ata që kanë keqpërdorur besimin nuk po heq dorë nga njerëzit e saj; po i thotë vetes: “Duam të jemi të denjë për ata që na besojnë, jo për ata që na kanë përdorur.”
Drejtësia do të merret me dosjet, provat dhe dënimet. Socialistët e thjeshtë kanë një detyrë tjetër: të vendosin se ku qëndrojnë. Pranë emrit të partisë apo pranë pasurisë së atyre që kanë vjedhur në emrin e tyre.
Sepse një forcë e majtë nuk humbet legjitimitetin kur largohet nga njerëz që kanë abuzuar me pushtetin. E humbet kur zgjedh të rrijë pranë tyre, duke e lënë socialistin e thjeshtë vetëm përballë faturës.
