Tirana po përjeton prej muajsh një gjendje të vazhdueshme kolapsi në qarkullim. Ajo që dikur konsiderohej problem i orëve të pikut tashmë është kthyer në normalitet të përditshëm, madje edhe në fundjavë. Qytetarët humbasin mesatarisht 1–2 orë në ditë në trafik, me kosto të drejtpërdrejtë për ekonominë familjare, produktivitetin dhe cilësinë e jetës. Stresi, ndotja dhe humbja e kohës janë bërë pjesë e rutinës urbane në pothuajse çdo lagje të kryeqytetit.
Në këtë realitet, reagimi institucional duket i shkëputur nga përmasat e problemit. Këtë fundjavë, Policia Bashkiake Tiranë publikoi në rrjetet sociale një ndërhyrje për largimin me karrotrec të një mjeti të parkuar pranë koshave të mbeturinave, duke e paraqitur si një shembull të respektimit të rregullave dhe të kujdesit për qytetin.
Pa dyshim, zbatimi i rregullave është detyrim dhe jo opsion. Parkimi pranë koshave të mbetjeve pengon shërbimin e pastrimit dhe krijon problem për banorët. Por thelbi i debatit nuk është nëse një makinë duhej larguar apo jo – detyra është bërë. Pyetja është: a përbën kjo një “arritje” në një qytet që po përballet çdo ditë me paralizë të trafikut, me mungesë hapësirash parkimi, me makina të braktisura që zënë trotuare dhe rrugë dytësore?
Vetëm disa muaj më parë, në verë, u prezantua një nismë për identifikimin dhe largimin e mjeteve të braktisura nga hapësirat publike. Në shumë zona të Tiranës, automjete të amortizuara prej vitesh zënë vende parkimi dhe hapësira të përbashkëta, duke e përkeqësuar ndjeshëm situatën. Sot, kjo nismë duket e braktisur, pa transparencë mbi rezultatet konkrete dhe pa një raportim periodik mbi numrin e mjeteve të evidentuara dhe të larguara.
Ndërkohë, problemi i trafikut ka një dimension shumë më të gjerë sesa parkimet individuale. Rritja e numrit të automjeteve, mungesa e unazave funksionale alternative, punimet e shumta infrastrukturore të pakordinuara dhe mungesa e një strategjie të integruar për mobilitetin urban kanë krijuar një sistem që funksionon në limitet e kapacitetit. Çdo incident i vogël – një makinë e parkuar keq, një aksident i lehtë, një kantier – mjafton për të bllokuar zona të tëra për orë të tëra.
Kjo situatë zhvillohet në një kontekst institucional jo të zakonshëm: Bashkia e Tiranës është pa kryetar prej më shumë se një viti. Mungesa në drejtim politik ka ndikuar dukshëm në menaxhimin strategjik të qytetit. Administrimi i përditshëm mund të vazhdojë, por vendimmarrja e madhe, prioritetet afatgjata dhe koordinimi ndërinstitucional kërkojnë lidership të qartë dhe përgjegjësi politike.
Nga pikëpamja ekonomike, kostoja e trafikut të rënduar është e nënvlerësuar. Humbja e orëve të punës, rritja e konsumit të karburantit, ndotja dhe impakti në shëndetin publik përkthehen në miliona euro kosto të fshehura çdo vit. Një qytet që synon të jetë motor ekonomik i vendit nuk mund të funksionojë me infrastrukturë dhe menaxhim në gjendje emergjence të përhershme.
Në prag të zgjedhjeve lokale të pranverës së ardhshme, pritet që debati për Tiranën të intensifikohet. Por qytetarët nuk kanë nevojë për postime simbolike apo për komunikim sporadik në rrjetet sociale. Ata kërkojnë plan konkret për menaxhimin e trafikut, transparencë mbi nismat e ndërmarra, rikthim të kontrollit mbi hapësirën publike dhe një strategji të qartë për parkimin, transportin publik dhe disiplinën urbane.
Largimi i një makine është zbatim i detyrës. Rikthimi i funksionalitetit të qytetit është sfida e vërtetë. Dhe kjo kërkon më shumë se një karrotrec dhe një postim në Facebook./Ekofin.al/
