Kur një grua në Francë mori një telefonatë një mëngjes qershori, ajo nuk e dinte se lajmi do ta fuste atë dhe vajzën e saj adoleshente në një proces të gjatë vizitash mjekësore, analizash dhe pasigurie. Në anën tjetër të linjës ishte drejtuesja e departamentit të fertilitetit të një klinike belge, të cilën gruaja e kishte vizituar në vitin 2011 për trajtim fertiliteti, në një kohë kur kjo mundësi nuk ishte e disponueshme në Francë për gratë beqare.
Ajo u informua se donatori i spermës i përdorur për ngjizjen e vajzës së saj ishte bartës i një mutacioni të rrallë gjenetik të gjenit TP53. Ky mutacion lidhet me një rrezik shumë të lartë për zhvillimin e kancereve të shumta gjatë jetës, shpesh që në moshë shumë të hershme. Sipas klinikës, ekzistonte një mundësi 50% që vajza të kishte trashëguar mutacionin, për të cilin nuk ka trajtim apo kurë, dhe testimi ishte konsideruar urgjent.
Rezultatet konfirmuan se vajza ishte bartëse e mutacionit. Donatori, i identifikuar si 7069, ishte ndaluar përfundimisht nga Banka Evropiane e Spermës (ESB) në tetor 2023, pasi mutacioni u zbulua në mostrat e tij. Megjithatë, gruaja u njoftua rreth një vit e gjysmë pas zbulimit, pasi klinika belge deklaroi se kishte humbur të dhënat e kontaktit gjatë një migrimi të sistemit informatik.
Një hetim i koordinuar nga Rrjeti i Gazetarisë Investigative të EBU-së, me pjesëmarrjen e DW dhe transmetuesve të tjerë publikë evropianë, zbuloi se për më shumë se 15 vjet, spermë nga i njëjti donator ishte shpërndarë në të paktën 14 vende. Të paktën 197 fëmijë, nga Islanda deri në Shqipëri, janë ngjizur me spermën e donatorit 7069, ndërsa numri i saktë mbetet ende i panjohur.
Sipas ekspertëve, disa prej këtyre fëmijëve kanë zhvilluar tashmë forma të ndryshme kanceri, ndërsa të tjerë kanë humbur jetën. Ligjërisht, bankat e spermës janë të detyruara të njoftojnë klinikat për çdo anomali gjenetike, të cilat më pas duhet të informojnë prindërit. Megjithatë, hetimi zbuloi se disa familje nuk ishin njoftuar kurrë zyrtarisht dhe mësuan për rrezikun vetëm përmes mediave ose rrjeteve sociale.
Ekspertë të kancerit trashëgimor theksuan se vetëm në vitin 2024 u kuptua shkalla reale e problemit, kur mjekë nga vende të ndryshme evropiane zbuluan se raste të veçuara kishin një burim të përbashkët. ESB ka refuzuar të japë shifra të sakta, duke përmendur privatësinë, por ka pranuar se në disa raste janë tejkaluar kufijtë e lejuar për numrin e familjeve për donator.
Industria e fertilitetit mbetet një treg në rritje të shpejtë, me rregullime të ndryshme nga një vend në tjetrin dhe pa një bazë të dhënash ndërkombëtare që të kufizojë përdorimin e një donatori të vetëm. Rasti i donatorit 7069 ka nxitur thirrje për rregullore më të rrepta dhe për krijimin e një regjistri global, për të parandaluar përsëritjen e rasteve të ngjashme në të ardhmen.
Nëna franceze, vajza e së cilës është bartëse e mutacionit, shprehet se nuk e fajëson donatorin, i cili nuk ishte në dijeni të gjendjes së tij. Megjithatë, ajo pranon se ndjenja e fajit dhe frika për të ardhmen e vajzës së saj mbeten të vazhdueshme, ndërsa përballen me një jetë të tërë kontrollesh mjekësore dhe pasigurie.DW
