Një stërvitje që zgjat vetëm disa minuta mund të ketë një ndikim shumë më të madh në organizëm nga sa mendohet, sipas një studimi të ri që zbuloi se ushtrimeve me intensitet të lartë të kryera me vrulle të shkurtra të çojnë në ndryshime biologjike që rrallë shihen pas seancave shumë më të gjata.
Shkencëtarët e Rockefeller University zbuluan se tre minuta sprint nxitën një reagim të fuqishëm molekular në qarkullimin e gjakut, dukshëm më të madh se ndryshimet që vërehen pas 90 minutash ushtrime me intensitet të moderuar.
Studiuesit e Rockefeller krahasuan mënyrën se si organizmi reagon ndaj aktivitetit fizik me intensitet të ndryshëm. Pjesëmarrësit në studim ndoqën gjashtë seanca vrapimi sprint me nga 30 sekonda me intensitet maksimal, ndërsa një grup tjetër kreu 90 minuta çiklizëm me intensitet të moderuar ose vrapim të moderuar në tapet.
Autori i studimit, Paul Cohen, profesor i asociuar Albert Resnick, MD, në Rockefeller University, i tha Newsweek: “Studimi ynë u projektua për të testuar nëse lloje të ndryshme ushtrimesh shkaktojnë reagime të ndryshme në të gjithë organizmin, duke matur një gamë shumë të gjerë proteinash, metabolitësh dhe lipidesh në qarkullimin e gjakut. Dhe zbuluam se vërtet kishte ndryshime të tilla.”
Numri i vrapuesve dhe personave që merren me ecje sportive në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është rreth 50 milionë, sipas Statista, ndërsa në mbarë botën janë miliona të tjerë që vrapojnë.
Në grupe të vogla studimore, të përbëra kryesisht nga meshkuj, studiuesit zbuluan se vrapimi sprint ndryshoi pothuajse një të katërtën e të gjitha proteinave të matura në gjakun e pjesëmarrësve menjëherë pas ushtrimit. Në të kundërt, 90 minuta çiklizëm me intensitet të moderuar ndryshuan më pak se një të katërtën e 1% të proteinave. Edhe pse vrapimi me intensitet të moderuar shkaktoi një reagim molekular më të fortë se çiklizmi, ai përsëri ishte shumë larg ndryshimeve të vërejtura pas vrapimit sprint.
Çfarë ndodhi pas vrapimit sprint?
Studiuesit zbuluan se vrapimi sprint shkaktoi ndryshime në më shumë se 200 metabolitë dhe solli një rritje të menjëhershme të proteinave të përfshira në rritjen e enëve të gjakut, rimodelimin e indeve dhe sinjalizimin hormonal. Disa prej këtyre proteinave duket se hynë në qarkullimin e gjakut përmes një procesi të njohur si “ectodomain shedding” (çlirimi i pjesës së jashtme të proteinës). Në vend që të prodhoheshin rishtazi nga qelizat, pjesë të proteinave që ndodheshin tashmë në sipërfaqen e qelizave u çliruan me shpejtësi në qarkullimin e gjakut.
Efektet nuk ishin vetëm këto. Qelizat dhjamore njerëzore të ekspozuara ndaj gjakut të marrë pas vrapimit sprint pësuan ndryshime të konsiderueshme në aktivitetin e gjeneve, duke ndryshuar mënyrën se si qelizat përpunojnë energjinë, reagojnë ndaj hormoneve dhe perceptojnë disponueshmërinë e lëndëve ushqyese.
“Ajo që të emocionon këtu është se vetëm disa minuta ushtrime intensive mund të shkaktojnë një reagim të rëndësishëm molekular,” tha Cohen. “Dhe ne ende e shohim këtë reagim pas tetë javësh stërvitje, gjë që na tregon se nuk është thjesht rezultat i përpjekjes së trupit për t’u përshtatur me një stres të panjohur. Mund të jetë që reagimet që vëzhguam janë karakteristike për ushtrimet intensive.”
Ushtrimet me intensitet të moderuar prodhuan një reagim shumë më të vogël
Studiuesit zbuluan se duheshin rreth tri orë pas ushtrimit me çiklizëm me intensitet të moderuar që në qarkullimin e gjakut të shfaqej një rritje e konsiderueshme e acideve yndyrore dhe proteinave të prodhuara nga mëlçia, të cilat zakonisht lidhen me ushtrimet e rezistencës. Qelizat dhjamore të ekspozuara ndaj gjakut të marrë pas çiklizmit me intensitet të moderuar shfaqën vetëm ndryshime të vogla në aktivitetin e gjeneve.
Lidhja me rezultate më të mira për shëndetin
Ekipi studiues analizoi gjithashtu të dhënat shëndetësore të më shumë se 53,000 personave nga UK Biobank dhe i krahasoi ato me proteinat që ndryshonin si pasojë e ushtrimeve fizike.
Shumë prej proteinave që reagonin ndaj aktivitetit fizik ishin të lidhura me një rrezik më të ulët të sëmundjeve kardiovaskulare dhe metabolike. Lidhja ishte veçanërisht e fortë për obezitetin, diabetin e tipit 2 dhe çrregullime të tjera metabolike.
Nga 33 proteina që u shoqëruan me një rrezik më të ulët të këtyre sëmundjeve, 32 u ndryshuan nga vrapimi sprint. Në rastin e ushtrimeve me intensitet të moderuar, u ndryshuan vetëm 3 prej tyre.
Studiuesit zbuluan gjithashtu se më shumë se një e katërta e këtyre proteinave ishin të lidhura me një proces më të ngadaltë të plakjes biologjike.
Cohen i tha Newsweek: “Në përgjithësi, literatura shkencore në këtë fushë sugjeron se kombinimi i llojeve të ndryshme të ushtrimeve është një qasje e zgjuar. Megjithatë, duke pasur parasysh mënyrën sedentare të jetesës së shumë njerëzve, çdo lloj aktiviteti fizik dhe/ose ushtrimi ka gjasa të sjellë disa përfitime.”
