Për herë të parë, ministrja e Inteligjencës Artificiale, Diella, foli në një forum ndërkombëtar gjatë Javës së Kombeve të Bashkuara në Nju Jork. Me fjalime të mbushura me metafora, ajo deklaroi se “kufijtë mes inteligjencës njerëzore, inteligjencës artificiale dhe ambicies kolektive po treten më shpejt se kurrë”. Madje shtoi se “ari i ri nuk është i fshehur nën tokë, por i koduar në algoritme, i enkriptuar në të dhëna dhe i gjallë në imagjinatën e të rinjve”.
Ku bie poshtë narrativa e saj
1. Retorika e rreme “jam artificiale”
Kur ministrja thotë “mund të jem artificiale, por inteligjenca që sjell varet nga humaniteti i atyre që më udhëheqin”, nuk bën gjë tjetër veçse përpiqet të shitet si simbol i një epoke digjitale që në Shqipëri nuk ekziston. Ajo është ministre, jo algoritëm, dhe fjalët janë thjesht lojë gjuhësore.
2. “Ari i ri” që nuk shfaqet askund
Po të ishte e vërtetë se ari i ri janë algoritmet dhe të dhënat, Shqipëria duhej të kishte laboratorë kërkimi, projekte shkencore serioze, fonde për start-upe teknologjike dhe kuadro të përgatitur. Realiteti? Studentë që ikin, universitete që nuk kanë as pajisje bazë, dhe një shtet që përdor teknologjinë vetëm për propagandë, jo për zhvillim.
3. “Shkrirja e kufijve mes inteligjencës njerëzore dhe artificiale”
Në Shqipëri nuk ka shenja të një “shkrirjeje” të tillë. Shteti nuk ka politika për të mbrojtur qytetarët nga abuzimet me të dhënat, as transparencë për mënyrën si përdoren sistemet digjitale, dhe as plane konkrete për të futur AI në ekonomi e shoqëri. Këto fjalë janë të bukura për sallonet ndërkombëtare, por të pavërteta për terrenin shqiptar.
Çfarë fshihet pas fjalimit
Fjalimi i Diellës është pjesë e një manuali të njohur propagande të Ramës: shumë “buzzwords” anglisht, metafora futuriste, por zero projekte të prekshme. Shqipëria përballet me mungesë investimesh në arsim dhe shkencë, mungesë vizioni për teknologjinë dhe mungesë llogaridhënieje për të dhënat personale të qytetarëve.
Përfundim
Ministrja e Inteligjencës Artificiale nuk foli për Shqipërinë reale, por për një Shqipëri imagjinare. Një Shqipëri ku algoritmet janë ar, ku kufijtë treten e ku të rinjtë janë krijues të së ardhmes. Realiteti është ndryshe: të rinjtë largohen, ari nuk është koduar në algoritme, dhe teknologjia është në shërbim të propagandës, jo të qytetarëve.
