Shumica e këtyre vdekjeve shkaktohen nga ekspozimi ndaj grimcave të imëta, ose PM2.5, që vijnë nga pluhuri, tymi dhe gazrat e shkarkimit. Por dhjetëra mijëra vdekje lidhen edhe me dioksidin e azotit nga djegia e karburanteve, si dhe me ozonin, i cili gjendet në smog.
Ndotja e ajrit është e lidhur me një sërë problemesh shëndetësore, duke përfshirë sëmundjet e zemrës dhe të frymëmarrjes, goditjet në tru, diabetin, kancerin e mushkërive dhe rezultate të dobëta të lindjes. Ekspozimi është veçanërisht i rrezikshëm për të moshuarit, fëmijët dhe personat me gjendje paraprake shëndetësore.
Maqedonia e Veriut kishte shkallën më të keqe të vdekshmërisë në Evropë në vitin 2021, me 255 vdekje të parakohshme nga ekspozimi ndaj grimcave të imëta për çdo 100,000 njerëz. Pas saj renditet Serbia me një shkallë vdekshmërie prej 217 dhe Mali i Zi me një shkallë prej 174. Shqipëria ka 164 vdekje për çdo 100,000 banorë. Bullgaria kishte vdekshmërinë më të keqe në BE, me 158 vdekje të parakohshme për 100,000 banorë, e ndjekur nga Polonia (125) dhe Hungaria (107).
Ndërkohë që numri i vdekjeve të lidhura me PM2.5 ra me 45 për qind nga viti 2005 deri në vitin 2022, Agjencia Evropiane e Mjedisit (EEA) thotë se ndotja e ajrit "mbetet rreziku më i madh mjedisor për shëndetin në Evropë".
EEA gjithashtu paralajmëroi se ndotja e ajrit dëmton edhe ekonominë e Evropës përmes kostove më të larta të kujdesit shëndetësor, uljes së jetëgjatësisë dhe produktivitetit më të ulët në punë. Ndotja e ajrit dëmton gjithashtu mjedisin, duke përfshirë cilësinë e ujit dhe të tokës.
Në vitin 2024, BE miratoi rregulla më të rrepta për cilësinë e ajrit që synojnë të afrojnë nivelet e ndotjes me standardet globale të shëndetit. Direktiva gjithashtu u jep qytetarëve me probleme shëndetësore të lidhura me ndotjen të drejtën për të paditur qeverinë e tyre nëse nuk respekton rregullat.
