Ka një mënyrë shumë të thjeshtë për të kuptuar se kush fshihet pas djegies së magazinave në zonën e 5 Majit, nëse zjarri rezulton i qëllimshëm: mjafton të presim dhe të shohim kush do të ndërtojë aty më pas. Ata që do të përfitojnë nga ky zjarr janë, me shumë gjasë, edhe autorët e krimit. Kështu argumenton Ergys Mërtiri, duke e lidhur këtë ngjarje me një fenomen tashmë të njohur në Shqipëri.
Epidemia e zjarreve që shpërthejnë pikërisht aty ku “u bëjnë punë” ndërtuesve nuk është as rastësi dhe as përjashtim, por një shfaqje e zakonshme e një realiteti të degraduar. Në mungesë të veprimit institucional, mbetet të paktën reagimi shoqëror: dënimi moral i atyre që shkatërrojnë prona, hapësira dhe jetë për interes privat. Sipas Mërtirit, shoqëria duhet të ndalojë së konsideruari “të fortë” apo “të zotë” ata që bëjnë zullume dhe u bien në qafë të tjerëve, dhe të paktën t’i përjashtojë moralisht, për të ruajtur ndërgjegjen kolektive.
Një precedent domethënës vjen nga Greqia. Kur zona të tëra me gjelbërim dhe pyje u dogjën në kodrat e Athinës, kryeministri i atëhershëm Karamanlis shpalli një moratorium të prerë: në çdo zonë të djegur nuk do të jepeshin leje ndërtimi. Masa ishte e qartë dhe e drejtpërdrejtë — zjarri nuk do të shpërblehej me beton.
Kjo qasje mund dhe duhet të diskutohet edhe për Shqipërinë, jo vetëm për rastin e tregut te Medreseja apo 5 Maji, por për çdo zjarr të dyshimtë që hap rrugë zhvillimit urban. Pyetja që mbetet është e thjeshtë dhe politike njëkohësisht: a ka kurajë kryeministri shqiptar të marrë një vendim të tillë dhe të presë përfundimisht lidhjen mes zjarrit dhe përfitimit nga ndërtimi?
