Sipas një studimi të Universitetit të Stanford në vitin 2024, korrupsioni i zyrtarëve të niveleve të larta rrenon besimin tek demokracia dhe çon drejt autoritarizmit. Ndaj lufta ndaj tij duhet të jetë vitale dhe imperative. Studimi në fjalë flet dhe për krijimin e mekanizmave të qëndrueshëm për ta luftuar këtë fenomen kaq delikat dhe të rrezikshëm për shoqëritë e zhvilluara. Ndërsa kur vjen fjala te Shqipëria, sigurisht që ekuacioni merr vlerë më të lartë.
Korrupsioni i Zyrtarëve të Lartë dhe Rënia e Besimit në Demokraci
Korrupsioni, veçanërisht kur ndodh në nivelet më të larta të qeverisë, ka një ndikim shkatërrues në besimin e qytetarëve ndaj institucioneve demokratike. Sipas një studimi të realizuar nga Saumitra Jha i Universitetit të Stanfordit dhe kolegët e tij, korrupsioni i zyrtarëve të lartë, i njohur si “korrupsion në majë”, shkakton një rënie të dukshme në besimin e qytetarëve ndaj demokracisë dhe shton preferencat për regjime autoritariste.
Ky studim fokusohet në rastet e korrupsionit që prekin politikanët dhe udhëheqësit e lartë, të cilët keqpërdorin detyrat e tyre publike për përfitime personale. Dëshmitë e studimit janë të qarta: korrupsioni në nivele të larta të pushtetit jo vetëm që dëmton besimin në qeveri, por gjithashtu rrit pakënaqësinë me sistemin demokratik dhe nxit shtimin e dhunës në protesta, si dhe rrit prirjet për mbështetje të regjimeve autoritariste.
Edhe pse studimi nuk merr Shqipërinë si rast, ajo që ndodh këtu është qartas produkt i një sistemi që mbahet në këmbë nga korrupsioni i niveleve të larta.
Studimi i Stanford merr si shembull korrupsionin në nivel të lartë në Brazil. Bëhet fjalë për operacionin “Lavat” në Brazil, që përfshinte një skemë të madhe ryshfeti dhe përfitimesh përmes kompanive private dhe politikanëve të lartë. Pas shpërthimit të këtyre skandaleve, një sërë reagimesh të qytetarëve treguan një rënie të shpejtë të besimit në institucionet demokratike. Kjo ndodhi gjithashtu në Amerikën Latine, ku një rritje e perceptimit të korrupsionit po shkaktonte një rënie të besimit në demokraci dhe një rritje të mbështetjes për ideologjitë autoritare.
Studiuesit përdorën gjithashtu një eksperiment në terren në Meksikë, ku qytetarët u ekspozuan ndaj dy videove që tregojnë skandale korrupsioni. E para tregonte vëllain e presidentit AMLO duke pranuar një ryshfet nga një zyrtar i qeverisë, ndërsa e dyta tregonte politikanë të opozitës që shkëmbenin ryshfete. Rezultatet treguan se videoja e parë kishte një ndikim shumë më të fortë në besimin e qytetarëve ndaj demokracisë. Ky efekt madje ishte shumë i fortë sidomos pas shpërthimit të skandalit.
Pasojat e korrupsionit të zyrtarëve të lartë janë të qarta dhe të thella: ato janë determinuese për shoqërinë. Në një vend në tranzicion si Shqipëria, nivelet e larta të korrupsionit shtetëror ndikojnë negativisht te rinia dhe qytetarët në përgjithësi. Mungesa e mundësive të barabarta i shtyn ata të investohen te korrupsioni si e vetmja mundësi për të mbijetuar në Shqipëri.
Duke iu referuar këtij studimi, qartas goditjet e kohëve të fundit të SPAK në nivelet e larta të qeverisjes qendrore dhe lokale janë një prognozë pozitive për përmirësimin e perceptimit qytetar mbi shtetin e së drejtës dhe demokracinë. Në çdo vend të botës, përfshirë edhe Shqipërinë, demokracia ka nevojë për integritet dhe transparencë, veçanërisht nga ata që e drejtojnë shtetin.
Për këtë arsye, përpjekjet për të luftuar korrupsionin janë esenciale për ruajtjen e besimit të qytetarëve dhe forcimin e institucioneve demokratike. Në këtë kontekst, zgjedhjet e ardhshme parlamentare, në një erë që fryn drejt goditjes së korrupsionit në nivele të larta, do t’i japin mundësinë shoqërisë shqiptare të votojë jashtë çdo ndikimi dhe manipulimi.
Dhe ndoshta, për herë të parë, do të kemi një rezultat që më shumë se politik, do të jetë një referendum për të vlerësuar punën e SPAK për të pastruar politikën nga korrupsioni – si rruga e vetme për t’u ofruar mundësi më të mira qytetarëve shqiptarë.
