Nëntë vende evropiane po kërkojnë më shumë kohë për zbatimin e plotë të Sistemit të Hyrje-Daljeve (EES), i cili parashikon regjistrimin biometrik të udhëtarëve nga vendet jashtë Bashkimit Evropian gjatë kalimit të kufijve të zonës Shengen.
Franca, Greqia, Italia, Portugalia, Gjermania, Malta, Holanda, Zvicra dhe Belgjika janë vendet që po vijojnë me një zbatim më gradual të sistemit, veçanërisht për procesin e marrjes së gjurmëve të gishtërinjve dhe të dhënave të tjera biometrike.
Zbatimi i plotë i EES ishte parashikuar për 6 shtator, pas disa shtyrjeve. Megjithatë, problemet teknike dhe shqetësimet për krijimin e radhëve të gjata, veçanërisht në aeroportet dhe pikat kufitare me fluks të lartë udhëtarësh, kanë bërë që disa vende të kërkojnë më shumë kohë.
Spanja, e cila kishte hasur probleme gjatë fazave të para, tashmë po e zbaton plotësisht sistemin.
Si funksionon sistemi EES?
EES është një sistem elektronik që regjistron hyrjet dhe daljet e shtetasve të vendeve të treta që udhëtojnë për qëndrime afatshkurtra në zonën Shengen.
Në vend të mbështetjes te vulat tradicionale në pasaportë, sistemi regjistron në mënyrë elektronike të dhënat e udhëtarit dhe informacionin biometrik, përfshirë imazhin e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve.
Sistemi mundëson gjithashtu identifikimin më të saktë të personave që tejkalojnë periudhën e lejuar të qëndrimit në zonën Shengen. Për udhëtarët që i nënshtrohen rregullit të qëndrimit afatshkurtër, kufiri është deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore.
Autoritetet evropiane synojnë që përmes të dhënave biometrike të identifikojnë më lehtë edhe personat që tentojnë të përdorin dokumente të falsifikuara ose identitete të ndryshme gjatë kalimit të kufirit.
Sipas të dhënave të raportuara nga burime të BE-së, sistemi ka regjistruar rreth 200 milionë hyrje, ndërsa rreth 70 mijë personave u është refuzuar hyrja në zonën Shengen. Numri i refuzimeve raportohet se është rritur ndjeshëm krahasuar me rreth 43,700 raste të regjistruara në qershor.
Megjithatë, zbatimi i EES nuk është ende i njëjtë në të gjitha pikat kufitare. Regjistrimi biometrik po kryhet në disa prej qendrave kryesore ndërkombëtare, përfshirë aeroportet e Frankfurtit dhe Amsterdam Schiphol, si dhe në disa terminale hekurudhore dhe porte.
Vështirësitë më të mëdha janë evidentuar në disa pika më të vogla kufitare, ku kapacitetet për regjistrimin e një numri të madh udhëtarësh janë të kufizuara. Sipas të dhënave të BE-së, vetëm 12 nga rreth 1,500 pika kufitare vazhdojnë të kenë probleme të konsiderueshme me zbatimin.
Një prej shqetësimeve kryesore lidhet me aeroportet turistike, ku fluksi i pasagjerëve mund të rritet ndjeshëm gjatë periudhave të pikut. Në një rast të evidentuar, një pikë kufitare mund të përballej me rreth 3,000 pasagjerë brenda një ore, ndërkohë që kishte vetëm katër kabina në dispozicion për procedurat biometrike.
Edhe industria e aviacionit ka ngritur shqetësime për ndikimin e sistemit. Shoqata Ndërkombëtare e Transportit Ajror (IATA) ka paralajmëruar se vonesat në kontrollet kufitare mund të shkaktojnë humbjen e fluturimeve lidhëse për pasagjerët.
Ryanair ka paralajmëruar gjithashtu për mundësinë e radhëve të gjata dhe problemeve në disa aeroporte turistike evropiane, përfshirë Malagën dhe Palma de Mallorca.
Një situatë e veçantë paraqitet në portin e Doverit në Mbretërinë e Bashkuar. Kontrollet kufitare franceze kryhen atje në territorin britanik përpara se udhëtarët të vazhdojnë drejt Francës, ndërsa regjistrimi i plotë i të dhënave biometrike në këtë pikë ende nuk është zbatuar.
Pavarësisht vonesave në disa vende dhe pika kufitare, EES synon të zëvendësojë gradualisht procedurat tradicionale të kontrollit me një sistem të automatizuar dhe të unifikuar për regjistrimin e hyrjeve dhe daljeve të shtetasve të vendeve të treta në zonën Shengen.
