Ministria e Bujqësisë ka lejuar tregtimin e pesticideve të ndaluara në Bashkimin Europian, duke u zgjatur afatet e qarkullimit në tregun shqiptar. Shkeljet janë konstatuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit, i cili ka evidentuar se gjatë viteve 2022–2024, periudhë kur ministria drejtohej nga Anila Denaj, dhjetë pesticide kanë vijuar të tregtohen në farmacitë bujqësore, pavarësisht kufizimeve të vendosura nga BE-ja.
Sipas raportit përfundimtar të auditimit, Ministria e Bujqësisë u ka krijuar mundësi shtatë bizneseve importuese të vijojnë shitjen e këtyre produkteve përtej afateve të përcaktuara nga Komisioni Europian, në vend që të siguronte tërheqjen e tyre në kohë nga tregu.
KLSH ka identifikuar disa raste konkrete të zgjatjes së afateve. Pesticidi Spinetoram rezultonte me afat vlefshmërie deri më 30 qershor 2025 në Shqipëri, ndërsa afati i përcaktuar në listën e BE-së ishte 30 prilli 2024. E njëjta situatë është konstatuar edhe për preparatin Dimethomorph, i cili lejohej deri më 30 prill 2025, një vit përtej afatit europian.
Ndërkohë, për pesticidin Metaflumizone, Ministria e Bujqësisë kishte përcaktuar afatin 31 dhjetor 2025, ndërsa në BE afati përfundonte më 31 dhjetor 2024. Ky produkt rezultonte gjithashtu në listën e publikuar nga ministria në shkurt 2025. Edhe për Clofentezine ishte lejuar një afat më i gjatë, deri më 11 maj 2024, kundrejt 11 nëntorit 2023 të përcaktuar në listën europiane.
Përveç zgjatjes së afateve, auditimi ka zbuluar edhe mungesën e një plani të qartë për menaxhimin dhe kontrollin e pesticideve të ndaluara. Sipas KLSH-së, Ministria e Bujqësisë nuk ka përcaktuar mënyrën se si duhet të tërhiqen këto produkte nga tregu, institucionet përgjegjëse dhe mekanizmat për monitorimin e procesit.
Kjo situatë krijon hapësira për përdorimin e pakontrolluar të substancave që mund të paraqesin rrezik për shëndetin e konsumatorëve, ndërsa ngre pikëpyetje për sigurinë e produkteve bujqësore që tregtohen në vend.
Përballë konstatimeve të auditimit, Ministria e Bujqësisë ka argumentuar se nuk është institucioni përgjegjës për menaxhimin e produkteve për mbrojtjen e bimëve, duke ia atribuar këtë detyrë Autoritetit Kombëtar të Ushqimit dhe strukturave të tjera kompetente.
Sipas gjetjeve të raportit, zgjatja e afateve të tregtimit u ka mundësuar kompanive importuese të shmangin humbjet ekonomike që do të shkaktonte tërheqja e produkteve nga tregu.
Nga ana tjetër, pasojat mund të rëndojnë mbi fermerët shqiptarë. Frutat dhe perimet e trajtuara me pesticide të ndaluara në BE rrezikojnë të refuzohen ose të asgjësohen gjatë kontrolleve në pikat doganore, duke shkaktuar humbje financiare dhe duke cenuar eksportet bujqësore shqiptare.
