Chris LaCivita nuk është një emër i panjohur për politikën shqiptare. Konsulenti amerikan, i lidhur ngushtë me operacionin politik të Donald Trump dhe i paguar edhe nga Partia Demokratike e Sali Berishës, del tashmë në qendër të një investigimi të The New York Times për pagesa nga qeveria pro-ruse e Republikës Srpska.
Sipas NYT, LaCivita dhe James Blair, dy nga njerëzit kyç të fushatës republikane për zgjedhjet e mesmandatit, udhëtuan në Ballkan për të ofruar këshilla zgjedhore për qeverinë e kontrolluar nga forcat nacionaliste të Milorad Dodik, aleatit më të afërt të Moskës në Bosnje-Hercegovinë.
Shkrimi i plotë i NYT
Në kulmin e ngarkesës së zgjedhjeve të mesmandatit, këshilltarët e Trump gjetën kohë për të ndihmuar një qeveri të rreshtuar me Rusinë
James Blair dhe Chris LaCivita, të cilët drejtojnë operacionin e fushatës së presidentit për Kongresin, udhëtuan në Republikën Srpska për të dhënë këshilla zgjedhore.
Ndërsa Presidenti Trump përshkonte vendin javën e kaluar, duke u përpjekur të ndihmonte partinë e tij të shmangte një humbje të rëndë në zgjedhjet e mesmandatit të muajit të ardhshëm, dy nga këshilltarët e tij kryesorë politikë ndodheshin në Ballkan, duke ndihmuar një qeveri pro-ruse që kërkonte të shtrëngonte kontrollin e saj mbi pushtetin.
James Blair dhe Chris LaCivita, të cilët drejtojnë një fushatë reklamash me shumë para për operacionin politik të Trump në zgjedhjet e mesmandatit, kaluan disa nga ditët e fundit në një territor të vogël vetëqeverisës në Bosnje-Hercegovinë, të quajtur Republika Srpska, përpara zgjedhjeve që u mbajtën atje të dielën, sipas katër personave të njohur me udhëtimet e tyre.
Angazhimi është shembulli më i fundit i këshilltarëve të Trump që përfitojnë nga politikanë të ekstremit të djathtë jashtë vendit, të cilët kanë kërkuar favorin e presidentit amerikan, ndërkohë që sfidojnë komunitetin ndërkombëtar.
Blair dhe LaCivita u paguan me qindra mijëra dollarë secili përmes një firme ligjore me bazë në Uashington, e cila ishte kontraktuar nga qeveria e Republikës Srpska për të dhënë këshilla mbi çështje votimi, sipas dy personave të njohur me angazhimin. Ata thanë se puna ishte për qeverinë dhe jo për partinë nacionaliste që e kontrollon atë, megjithëse ato janë në thelb një dhe e njëjta gjë.
Nën kontrollin e asaj partie, Republika Srpska është rreshtuar me Presidentin Vladimir V. Putin të Rusisë, ndërsa ka shpenzuar shumë për të tërhequr Trump dhe mbështetësit e tij.
Aleatët e Trump kanë promovuar përqafimin e konservatorizmit të krishterë nga partia dhe rezistencën e saj ndaj anëtarësimit në Bashkimin Europian. Në prag të zgjedhjeve të së dielës, partia kishte paralajmëruar se kontrolli i saj mbi pushtetin mund të kërcënohej nga futja e makinave të votimit, si ato që Trump dhe aleatët e tij vazhdojnë t’i fajësojnë në mënyrë të rreme për humbjen e tij në zgjedhjet presidenciale amerikane të vitit 2020.
Gjatë votimit të së dielës u raportuan disa vonesa dhe probleme teknike. Por partia nacionaliste fitoi bindshëm.
Në një fjalim fitoreje të dielën vonë, Milorad Dodik, udhëheqësi i partisë dhe deri së fundmi presidenti autokratik i Republikës Srpska, falënderoi Putinin për mbështetjen dhe ia atribuoi fitores së Trump në vitin 2024 krijimin e një mjedisi politik të favorshëm, sipas raportimeve në media.
Qeveria e Republikës Srpska nuk iu përgjigj kërkesave për koment mbi punën ose pagesat për të.
Nuk është e pazakontë që konsulentë politikë, avokatë dhe lobistë me lidhje me presidentë amerikanë t’u ofrojnë shërbimet e tyre qeverive dhe fushatave të huaja.
Por është e rëndësishme se udhëtimi në Republikën Srpska, nga i cili Blair dhe LaCivita u kthyen të hënën, erdhi ndërkohë që ata po luanin role kyçe në përpjekjet e ekipit të Trump për të kufizuar fitoret demokrate dhe për të ruajtur kontrollin republikan të Kongresit.
Blair, i cili ishte drejtor politik i fushatës së Trump në vitin 2024, u largua nga roli i tij si zëvendësshef kabineti në Shtëpinë e Bardhë në pranverë për të drejtuar MAGA Inc., super PAC-un e mbështetur nga Trump, që pritet të shpenzojë shumë për të ndihmuar kandidatët republikanë nga 415 milionë dollarët që kishte në arkë në fund të gushtit. LaCivita, bashkëmenaxheri i fushatës së Trump në vitin 2024, është këshilltar i lartë i MAGA Inc.
Alex Pfeiffer, zëdhënës i MAGA Inc., refuzoi të komentonte mbi udhëtimin në Ballkan. Por ai tha se gjatë udhëtimit, Blair dhe LaCivita mbetën plotësisht të angazhuar në përpjekjen e PAC-ut për zgjedhjet e mesmandatit.
“James dhe Chris zhvilluan një telefonatë ekipi me kapitenët e garave të shtunën në mëngjes për të kaluar të dhënat e fundit të sondazheve”, tha Pfeiffer në një mesazh me tekst.
Të dy burrat nuk janë të vetmit aleatë të Trump që kanë pranuar pagesa për të ndihmuar qeverinë e Srpska-s.
Lobistë dhe operativë me lidhje me Trump dhe aleatët e tij republikanë janë paguar më shumë se 4 milionë dollarë nga qeveria e Republikës Srpska që nga fillimi i vitit të kaluar, sipas dokumenteve të depozituara në Departamentin e Drejtësisë. Fushata e ndikimit shënoi një fitore të madhe në fund të vitit të kaluar, kur administrata Trump hoqi sanksionet ndaj Dodik, familjes dhe ndihmësve të tij.
Sanksionet ishin vendosur fillimisht ndaj Dodik në ditët e fundit të administratës Obama. Ato mbetën në fuqi gjatë administratës së parë Trump dhe u zgjeruan gjatë administratës Biden.
Ato ishin ndëshkim për faktin se Dodik kishte minuar Marrëveshjen e Paqes të Dejtonit, të mbështetur nga SHBA. E nënshkruar në vitin 1995, ajo i dha fund luftimeve të përgjakshme sektare të viteve 1990 mes myslimanëve boshnjakë, serbëve dhe kroatëve në ish-Jugosllavi. Ajo e sanksionoi Republikën Srpska, me shumicë dërrmuese serbe dhe të krishterë, si një nga dy ndarjet politike të Bosnje-Hercegovinës. Dhe krijoi presidencën trepalëshe që qeveris Bosnjën. Ajo përbëhet nga një vend serb, të cilin partia e Dodik e ruajti në zgjedhjet e së dielës, si edhe nga një vend për myslimanët, të njohur si boshnjakë, dhe një për kroatët.
Dodik ka qenë figura dominuese politike në Srpska për dekada. Dikur i konsideruar si një i moderuar që do të ulte tensionet sektare, ai në masë të madhe humbi favorin e komunitetit ndërkombëtar, ndërsa përqafoi gjithnjë e më shumë nacionalizmin serb dhe Moskën.
Aleatët e Dodik janë përpjekur ta paraqesin atë si një lloj Trumpi të Ballkanit. Ata e paraqesin si viktimë të të njëjtit lloj ndjekjesh politike që Trump pretendon se kanë përjetuar ai dhe aleatët e tij, dhe si dikë të gatshëm të bëjë marrëveshje fitimprurëse me Uashingtonin.
Dodik është dënuar gjithashtu nga sistemi gjyqësor boshnjak për mosbindje ndaj entitetit ndërkombëtar që mbikëqyr Marrëveshjen e Dejtonit, çka solli largimin e tij nga posti i presidentit vitin e kaluar dhe ndalimin për të mbajtur funksione publike.
Por mbështetja e aleatëve të Trump dhe heqja e sanksioneve e kanë ndihmuar Dodik dhe partinë e tij të përballojnë presionet e brendshme dhe ndërkombëtare që mund ta kishin dobësuar atë, tha Adnan Cerimagic, analist në European Stability Initiative, një institut me bazë në Berlin.
“Jo vetëm që kjo i dha atij legjitimitet te votuesit e partisë së tij, por gjithashtu e ka forcuar politikisht kundër kritikëve të brendshëm dhe të jashtëm”, tha Cerimagic.
Ai vuri në dukje se djali i madh i Trump, Donald Trump Jr., vizitoi Srpska-n në prill si i ftuar i djalit të Dodik, një udhëtim që u pa si shenjë mbështetjeje. Dhe Zeljka Cvijanovic, anëtare e partisë së Dodik, mbajtja e vendit serb të së cilës në presidencën boshnjake u konfirmua nga zgjedhjet e së dielës, u takua muajin e kaluar në Shtëpinë e Bardhë me Susie Wiles, shefen e kabinetit të Trump.
Takimi u organizua nga Alex Garcia, një lobist që kishte punuar në fushatën presidenciale të Trump në vitin 2024 nën drejtimin e Blair, sipas dy personave me dijeni mbi rrethanat e takimit.
Garcia, firma e të cilit u regjistrua për të përfaqësuar Srpska-n në shkurt për 35 mijë dollarë në muaj, sipas një kontrate të depozituar në Departamentin e Drejtësisë, ndodhej në rajon për zgjedhjet, sipas dy personave të njohur me udhëtimin. Ai refuzoi të komentonte përmes një zëdhënëseje.
Çdo lidhje me Trump është politikisht e fuqishme në Srpska, tha Rod Blagojevich, ish-guvernatori i Illinois, familja e të cilit është me prejardhje serbe dhe firma e të cilit është paguar 1.325 milionë dollarë nga Republika Srpska që nga marsi i kaluar, sipas dosjeve të lobimit.
“Ata e duan Trumpin në Serbi dhe në Srpska”, tha Blagojevich në një intervistë. “Të jesh pro-Trump në Republikën Srpska është një plus shumë i madh politik.”
