Retired Lieutenant General Eric Wendt is expected to be confirmed by the US Senate as the new US ambassador to Albania, almost three years after the departure of the last US ambassador, Yuri Kim.
President Donald Trump's nominee for this position has aroused much interest in Tirana due to his profile and relations between the two countries - especially the expectations for the role of American diplomacy in Albanian domestic politics.
During the Senate hearing, Wendt spoke about the approach the US administration is expected to take towards Albania regarding security, the fight against corruption and organized crime, and support for SPAK. He also stressed the importance of strengthening US economic interests in the region.
Wendt, who served as commander of NATO Special Operations Forces in Europe and has worked directly with Albanian Special Forces, described Albania as an important NATO ally. In this context, he said he will work to ensure that Albania meets the target for increasing military spending and strengthening cybersecurity capabilities.
But the part that attracted the most attention in Tirana was his stance on the Special Prosecution Office, SPAK - which Wendt described as 'a valuable organism', 'independent' and 'apolitical'.
Political analysts see Eric Wend's appointment as a signal of continued US strategic interest in Albania, particularly in security issues, judicial reform and the fight against corruption. They also assess that his military profile and statements on SPAK indicate that Washington intends to maintain an active role in the country's political and institutional developments.
For Afrim Krasniqi, director of the Institute for Political Studies, the arrival of a new American ambassador after a long vacancy is a development of political and strategic importance for Albania.
“It is good news the arrival of the new ambassador, because previous nominations failed to gain approval and Albania lacked representation at an important period,” Krasniqi told BIRN.
According to him, Albania remains a country with a strong need for the American presence, not only because of the historical relations between the two countries, but also because of the way the US intervenes in relation to institutions and strategic priorities.
"Albania has a vital need for the active presence of the US. Unlike the European Union, the way the Americans operate is more concrete, faster and more direct," he said.
Prioritetet e shpallura nga Wendt ai nuk i sheh të ndryshme nga qasja e mëparshme amerikane ndaj Shqipërisë, me fokusin te drejtësia si mbrojtje e ‘investimit’ të tyre në funksion të demokracisë funksionale.
“Reforma në drejtësi është eksperimentuar në Shqipëri kryesisht për shkak të meritës dhe mbështetjes amerikane dhe besoj se mbështetja për SPAK-un do të jetë sërish prioritet, sepse është një produkt ku SHBA-ja ka investuar politikisht dhe institucionalisht,” tha Krasniqi.
Por Krasniqi hedh poshtë pritshmëritë politike në Tiranë për një ndryshim të mundshëm të kursit amerikan në varësi të administratës në Uashington.
“Kjo retorikë në Tiranë për pritshmëri me natyrë partiake nuk mendoj se qëndron. Presidentët amerikanë, qofshin republikanë apo demokratë, kanë pasur pak a shumë të njëjtën axhendë ndaj Shqipërisë. Mund të kenë ndryshuar prioritetet globale, por jo qasja amerikane ndaj një vendi si Shqipëria,” theksoi ai.
Edhe ish-ambasadori Arben Çejku e interpreton emërimin e Wend si vazhdimësi të politikës amerikane në rajon, sidomos në raport me luftën kundër korrupsionit dhe mbështetjen për SPAK-un.
“Mungesa e ambasadorit për tre vite nuk lidhej me një qëndrim të SHBA-ve ndaj Shqipërisë, por me pamundësinë për të kaluar kandidaturat në Senat,” tha Çejku, duke shtuar se ardhja e ambasadorit do t’i japë një shtysë të re interesave amerikane në Shqipëri, përfshirë “mbështetjen për SPAK-un, drejtësinë e re dhe luftën kundër pandëshkueshmërisë në nivele të larta”.
Sipas tij, përmendja e SPAK-ut në senatin amerikan nuk ishte rastësore, por sinjal se lufta kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar do të mbetet në qendër të marrëdhënieve mes dy vendeve.
“Përmendja e SPAK-ut dhe e luftës kundër trafiqeve ndërkombëtare si interesa amerikane tregon se kjo do të mbetet një nga kryefjalët e ambasadorit të ri,”- tha Çejku duke vlerësuar se sfida kryesore për vendin do të jetë ruajtja e ritmit të reformës në drejtësi në një moment kur, sipas tij, ‘ka sinjale për ngadalësim’.
Ai paralajmëroi se normalizimi i bashkëjetesës me korrupsionin dhe krimin do të kishte pasoja serioze për shtetin ligjor.
“Shpresojmë që angazhimi amerikan të vazhdojë për të frenuar çdo përpjekje për ta zbutur këtë luftë dhe për të mos lejuar që shqiptarët të mësohen të bashkëjetojnë me krimin dhe korrupsionin, sepse ky do të ishte fundi i shtetit ligjor dhe i funksionimit të demokracisë,” tha ai.
Çejku vlerëson gjithashtu profilin ushtarak të Wendt në kontekstin e zhvillimeve të sigurisë në rajon dhe rolit të Shqipërisë në NATO.
“Në sfondin e presionit rus dhe të faktorëve të tretë në rajon, ky profil mund të ndihmojë në forcimin e bashkëpunimit ushtarak të Shqipërisë në kuadër të NATO-s dhe në raportet bilaterale me SHBA-në,” përfundon ai./BIRN/
