Dy vende, dy udhëheqës që qeverisin prej vitesh dhe dy shërbime sekrete që përfundojnë në qendër të dyshimeve për ndërhyrje në punën e drejtësisë. Në Tiranë dhe Beograd, zhvillimet e fundit kanë nxjerrë në pah një ngjashmëri që shkon përtej rastësive politike: institucionet që duhet të mbrojnë sigurinë kombëtare dyshohet se kanë mbledhur informacione për prokurorët që hetojnë korrupsionin dhe njerëz të lidhur me pushtetin.
Në Serbi, revista Radar publikoi më 1 nëntor 2026 një investigim sipas të cilit Agjencia e Inteligjencës dhe Sigurisë (BIA) kishte përgjuar prokurorë të Prokurorisë për Krimin e Organizuar dhe kishte monitoruar komunikimet e tyre me email. Në qendër të interesit të shërbimit sekret dyshohet se ishte hetimi i korrupsionit në rindërtimin e stacionit hekurudhor të Novi Sadit, ku më 1 nëntor 2024 shembja e një strehe betoni shkaktoi vdekjen e 16 personave.
Sipas burimeve të revistës, përmes përgjimit të telefonave të prokurorëve, BIA siguronte informacione edhe për mbledhjet dhe bisedat që zhvilloheshin brenda institucionit. Në këtë mënyrë dyshohet se është përgjuar indirekt edhe drejtuesi i Prokurorisë për Krimin e Organizuar, Mladen Nenadić.
Përgjimet, sipas investigimit, ishin autorizuar formalisht me dyshime për spiunazh. Masat e mbikëqyrjes ishin vendosur në disa data, duke nisur nga 9 prilli 2026, dhe kishin vazhduar deri më 29 tetor, kur drejtori i BIA-s, Vladimir Orlić, kërkoi ndërprerjen e tyre. Burimet e Radar pretendojnë se qëllimi i vërtetë ishte marrja e informacionit për hetimet që po zhvillonte prokuroria.
Në Shqipëri, një tjetër histori e ka vendosur shërbimin sekret përballë drejtësisë. Më 21 shtator 2026, Gjykata e Posaçme, me kërkesë të SPAK, vendosi masën e arrestit në shtëpi dhe pezullimin nga detyra për drejtoreshën e Shërbimit Informativ të Shtetit, Vlora Hyseni. Ajo është nën hetim për zbulim të akteve ose të dhënave sekrete dhe përkrahje të autorit të krimit.
Hetimi lidhet me një fraksion të dosjes së AKSHI-t dhe me dyshimet për përfshirjen e personave të tjerë në veprimtarinë e grupit të lidhur me biznesmenin Ergys Agasi. Në të njëjtën çështje janë kryer kontrolle edhe ndaj ish-drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Ilir Proda.
Por përtej akuzave zyrtare ndaj Hysenit, në mediat shqiptare janë publikuar edhe pretendime se strukturat e SHISH kishin vënë nën mbikëqyrje prokurorë të SPAK dhe familjarë të tyre. Sipas këtyre raportimeve, shqetësimi ishte ngritur edhe gjatë mbledhjes së Këshillit të Sigurisë Kombëtare, ku pretendohet se janë diskutuar përgjime dhe gjurmime që lidheshin me hetimet e Prokurorisë së Posaçme.
Këto pretendime nuk janë konfirmuar publikisht në një dokument zyrtar të SPAK apo në një vendim gjyqësor. Megjithatë, rasti shqiptar ka një element të dokumentuar që nuk gjendet në të njëjtën formë në investigimin serb: vetë drejtuesja e shërbimit sekret është vendosur nën hetim penal dhe ndaj saj është caktuar masë sigurie.
Në të dy vendet, dyshimet lidhen me një çështje thelbësore: aksesin e shërbimeve të inteligjencës në informacionet e prokurorëve që hetojnë korrupsionin. Në Serbi flitet për përgjimin e drejtpërdrejtë të hetuesve të tragjedisë së Novi Sadit. Në Shqipëri, hetimi zyrtar përfshin nxjerrjen e të dhënave sekrete, ndërsa raportimet për përgjimin e prokurorëve të SPAK mbeten ende për t’u provuar.
Ngjashmëritë nuk mbarojnë te drejtësia. Në Serbi, presidenti Aleksandar Vuçiç i ka paraqitur vazhdimisht protestat studentore si pjesë të një përpjekjeje për destabilizim dhe për një të ashtuquajtur “revolucion me ngjyra”, të nxitur nga interesa të huaja.
Edhe në Shqipëri, protestat studentore të tetorit janë shoqëruar me akuza për ndërhyrje të huaja dhe përpjekje për destabilizim. Kryeministri Edi Rama i ka përshkruar zhvillimet edhe si pjesë të një “lufte hibride”, ndërsa një verifikim i publikuar nga Faktoje ka konstatuar se pretendimi për ndërhyrjen e huaj nuk ishte mbështetur me prova të verifikueshme publikisht.
Në të dy vendet, protestat janë shoqëruar gjithashtu me ndërhyrje të forcave të rendit, arrestime dhe përplasje të dhunshme. Në Serbi, organizatat ndërkombëtare kanë dokumentuar raste presioni ndaj aktivistëve. Në Shqipëri, protestat e tetorit janë shoqëruar me përdorimin e gazit lotsjellës, ujit me presion dhe masa të reja ndëshkuese për pjesëmarrjen në protesta që kthehen në të dhunshme.
Ngjashmëria më e dukshme mes Tiranës dhe Beogradit qëndron te ndërthurja e dy zhvillimeve: shërbimet sekrete përballen me dyshime për veprimtari që prekin drejtësinë, ndërsa qeveritë i përshkruajnë protestat kundër tyre edhe si kërcënime ndaj stabilitetit dhe sigurisë së shtetit.
Ajo që dokumentohet është se në të dy vendet institucionet e sigurisë janë përfshirë në zhvillime me pasoja të drejtpërdrejta për marrëdhënien mes pushtetit, drejtësisë dhe kundërshtimit qytetar. Në Serbi, përgjimet ndaj prokurorëve janë objekt i një investigimi mediatik. Në Shqipëri, ish-drejtuesja e inteligjencës është nën hetim penal, ndërsa dyshimet për përgjimin e SPAK kërkojnë ende sqarim zyrtar.
Rama dhe Vuçiç nuk kanë nevojë të firmosin të njëjtin manual për të përdorur metoda që ngjajnë kaq shumë. Në Tiranë dhe Beograd, shërbimet sekrete përballen me dyshime se kanë shënjestruar prokurorët që hetojnë korrupsionin, ndërsa studentët që protestojnë portretizohen si kërcënim për sigurinë kombëtare. Përgjegjësia personale e dy udhëheqësve për përgjimet mbetet e paprovuar, por ironia është therëse: në vende ku korrupsioni është objekt i hetimeve të mëdha, nën dyshime për mbikëqyrje përfundojnë pikërisht ata që duhet ta hetojnë. Dhe kur inteligjenca dyshohet se merret më shumë me prokurorët sesa me të korruptuarit, kufiri mes sigurisë së shtetit dhe sigurimit të pushtetit bëhet rrezikshëm i hollë. Sepse në një shtet demokratik, shërbimet sekrete duhet të mbrojnë institucionet nga kërcënimet, jo pushtetarët nga institucionet.
