Në Uzinën e Ferrokromit në Papër janë konstatuar mbi 300 tonë pluhur industrial, të mbajtur në thasë në ambient të hapur. Sipas raportit të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, mbetjet e kapura nga filtrat e oxhaqeve ndodheshin aty prej më shumë se një viti. Inspektorët raportuan edhe skorje të depozituara në terren të hapur, pa izolim dhe pa kanale mbrojtëse për ujërat.
Shqetësimi shtohet nga fakti se disa muaj më parë kishte ndërhyrë edhe Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit. Në maj 2026, IKMT njoftoi se kishte gjetur rreth 318 tonë mbetje të rrezikshme në ambientet e “Albchrome”. Sipas institucionit, kompania nuk kishte kontratë për transferimin apo trajtimin e tyre. Për këtë arsye u vendos gjobë prej 4 milionë lekësh dhe pezullim i aktivitetit deri në asgjësimin e mbetjeve.
Raportet e publikuara nuk sqarojnë nëse sasia e konstatuar nga AKM-ja në tetor ishte e njëjta me atë të evidentuar nga IKMT-ja në maj. Po ashtu, nuk bëhet e ditur nëse mbetjet u larguan pas vendosjes së masës dhe kush verifikoi zbatimin e saj. Këto janë pyetje që kërkojnë përgjigje nga institucionet përgjegjëse.
AKM-ja raportoi gjithashtu se brenda territorit të uzinës ishte konstatuar një pikë karburanti e papërfshirë në lejen mjedisore. Ndërsa mundësia e ndotjes së tokës dhe ujit ngre shqetësim për banorët, ndikimi konkret duhet të përcaktohet përmes analizave të publikuara të ujit, tokës dhe ajrit.
Përgjegjësia për administrimin e kompanisë lidhet edhe me personat që kanë ushtruar funksione drejtuese. Sipas dokumenteve të QKB-së, Erjon Duraj ka qenë administrator i “Albchrome” gjatë periudhës së pasqyruar në regjistër. Ligji u ngarkon administratorëve drejtimin dhe përfaqësimin e shoqërisë, si dhe kërkon që ata t’i kushtojnë vëmendje të posaçme ndikimit të aktivitetit në mjedis.
Hetimi duhet të përcaktojë çfarë kompetencash kishte Duraj për uzinën e Paprit, çfarë dinte për mbetjet dhe çfarë veprimesh ndërmori. Emërimi si administrator nuk provon vetvetiu përgjegjësi penale; roli i tij duhet të vlerësohet mbi bazën e dokumenteve dhe provave.
Duraj është bashkëshorti i Holta Zaçajt, ish-kryetare e Gjykatës Kushtetuese dhe Zëvendësguvernatore e Parë e Bankës së Shqipërisë që nga 1 prilli 2026. Deklarata e interesave private e Zaçajt e identifikon Durajn si bashkëshort dhe pasqyron të ardhura të tij nga paga në “Albchrom sh.p.k.” gjatë vitit 2024. Kjo lidhje e bën me interes publik sqarimin e periudhës dhe rolit që Duraj ka pasur në kompani.
Hetimi për mbetjet në Papër i është besuar Kreshnik Ajazit, Jonida Allushit dhe Vasjana Postolit. Ajazi ka karrierë disa vjeçare në prokurori, ndërsa Allushi u emërua prokurore në vitin 2023 dhe Postol në vitin 2022. Të dyja u transferuan në Prokurorinë e Elbasanit në janar 2026. Pra, ekipi drejtohet nga një prokuror me përvojë, por dy anëtaret e tjera kanë vetëm disa vite në këtë detyrë. Të dhënat publike nuk tregojnë nëse kanë përvojë të posaçme në hetimin e krimeve mjedisore.
Për Postolin, Papri nuk është çështja e parë që shoqërohet me pikëpyetje publike. Në hetimin për vdekjen e Egli Progës, ajo e cilësoi fillimisht ngjarjen si “vrasje nga pakujdesia”, ndërsa policia e kishte referuar si “vrasje me dashje”. Pas kundërshtimeve të familjarëve, Postoli u largua nga ajo dosje.
Mbetet për t’u parë se sa larg do të shkojnë prokurorët e caktuar për këtë hetim. Duke pasur parasysh përvojën relativisht të shkurtër të dy prej tyre dhe pikëpyetjet që kanë shoqëruar hetime të mëparshme, lind dyshimi nëse ky grup do të ketë takatin ta çojë deri në fund një çështje të kësaj përmase apo do të duhej ta kishte marrë në dorë SPAK-u.
