Fitorja e demokratëve në zgjedhjet amerikane të mesmandatit ka ndryshuar ekuilibrat politikë në Uashington, por kontrolli i të dyja dhomave të Kongresit nuk garanton se partia do të arrijë të përmbushë premtimin kryesor elektoral: uljen e kostos së jetesës për miliona amerikanë.
Sipas një analize të Reuters, demokratët kanë siguruar një fitore të gjerë në zgjedhjet e 3 nëntorit, duke marrë kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit. Megjithatë, rezultati reflekton kryesisht pakënaqësinë e votuesve ndaj presidentit Donald Trump dhe rritjes së çmimeve, më shumë sesa një mbështetje të pakushtëzuar për programin politik të opozitës.
Çmimet e ushqimeve, karburantit dhe banesave kanë qenë ndër shqetësimet kryesore të qytetarëve gjatë fushatës zgjedhore. Shumë amerikanë janë shprehur të pakënaqur me gjendjen ekonomike, duke fajësuar politikat tregtare të administratës Trump dhe pasojat ekonomike të luftës me Iranin.
Sipas sondazheve të realizuara në dalje të qendrave të votimit, pothuajse nëntë në dhjetë votues e konsideruan koston e jetesës një faktor të rëndësishëm në vendimin e tyre elektoral.
Por tani që demokratët kanë fituar shumicën parlamentare, sfida e tyre është të tregojnë se mund të ndikojnë konkretisht në përmirësimin e situatës ekonomike.
Pengesa kryesore mbetet presidenti Donald Trump, i cili vazhdon të kontrollojë pushtetin ekzekutiv dhe ruan të drejtën e vetos ndaj ligjeve të miratuara nga Kongresi.
Kjo do të thotë se edhe nëse demokratët miratojnë projektligje për uljen e taksave, mbështetjen e familjeve apo kufizimin e tarifave tregtare, presidenti mund t’i bllokojë ato.
Për të rrëzuar një veto presidenciale, demokratëve do t’u nevojitej mbështetja e dy të tretave të anëtarëve në secilën dhomë të Kongresit, një prag që nuk e arrijnë vetëm me mandatet e tyre.
Sipas ekspertëve të cituar nga Reuters, ndryshimi i shumicës parlamentare nuk pritet të sjellë menjëherë ndryshime të mëdha në politikat tregtare të Trumpit, pasi presidenti gëzon kompetenca të gjera për vendosjen dhe administrimin e tarifave.
Demokratët kanë kritikuar vazhdimisht tarifat mbi importet, duke argumentuar se ato rrisin kostot për bizneset dhe konsumatorët amerikanë. Nga ana tjetër, administrata Trump i ka mbrojtur këto masa si instrument për forcimin e prodhimit vendas dhe mbrojtjen e interesave ekonomike të Shteteve të Bashkuara.
Një tjetër faktor që ka ndikuar në pakënaqësinë ekonomike është lufta me Iranin, e cila ka ushtruar presion mbi çmimet e energjisë dhe ka shtuar pasigurinë në tregjet ndërkombëtare.
Demokratët mund të përdorin kompetencat e Kongresit për të kërkuar kufizime në financimin e operacioneve ushtarake, por vendime të tilla pritet të shkaktojnë përplasje të forta me Shtëpinë e Bardhë.
Drejtuesi demokrat Hakeem Jeffries, i cili pritet të marrë drejtimin e Dhomës së Përfaqësuesve, ka deklaruar se përparësitë e shumicës së re do të jenë përballueshmëria e jetesës dhe kërkimi i përgjegjësisë nga administrata presidenciale.
Megjithatë, brenda Partisë Demokratike kanë nisur debatet për mënyrën se si duhet të përdoret fitorja zgjedhore.
Ligjvënësit progresistë kërkojnë reforma më të thella në shëndetësi, taksimin e miliarderëve dhe politikat sociale, ndërsa demokratët e moderuar mbështesin një qasje më pragmatike dhe marrëveshje të mundshme me republikanët.
Përveç çështjeve ekonomike, shumica e re parlamentare pritet të ushtrojë kontroll më të fortë mbi administratën Trump.
Demokratët do të kenë mundësi të drejtojnë komisionet parlamentare, të kërkojnë dokumente zyrtare, të zhvillojnë seanca dëgjimore dhe të hetojnë vendimet e institucioneve federale.
Mes çështjeve që mund të shqyrtohen janë politikat e emigracionit, aktivitetet financiare të familjes Trump, marrëdhëniet me kompanitë private dhe mënyra e administrimit të dokumenteve që lidhen me Jeffrey Epstein.
Senati i kontrolluar nga demokratët mund të pengojë gjithashtu emërimet e propozuara nga presidenti në administratën federale dhe në sistemin gjyqësor.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se përqendrimi i tepruar te hetimet politike mund të largojë vëmendjen nga shqetësimi kryesor i votuesve: ekonomia.
Presidenti Trump, pavarësisht humbjes së shumicës republikane, ruan mundësinë të zbatojë pjesë të programit të tij përmes urdhrave ekzekutivë dhe kompetencave të tjera presidenciale.
Kjo krijon kushtet për një periudhë të gjatë përplasjesh institucionale, ku demokratët mund të miratojnë ligje që presidenti i kundërshton, ndërsa Shtëpia e Bardhë mund të vazhdojë politikat e saj pa mbështetjen e Kongresit për çështjet ku ka autoritet ekzekutiv.
Shumica e re demokrate do të marrë detyrën në janar të vitit 2027, duke pasur përpara dy vite për të treguar rezultate konkrete përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2028.
Për demokratët, fitorja në Kongres është vetëm hapi i parë. Sfida më e madhe do të jetë përmbushja e pritshmërive të qytetarëve për uljen e kostos së jetesës, në një situatë ku presidenti Donald Trump vazhdon të ketë kompetenca të rëndësishme për të ndikuar në politikat ekonomike të vendit.
