Shtetet e Bashkuara, Danimarka dhe Grenlanda kanë arritur një marrëveshje të re për forcimin e sigurisë në Arktik dhe Atlantikun e Veriut, të cilën presidenti amerikan Donald Trump e ka përshkruar si një marrëveshje që i jep Uashingtonit “kontroll të përhershëm” mbi sigurinë e Grenlandës.
Trump e bëri njoftimin përmes një postimi në platformën Truth Social, duke thënë se Shtetet e Bashkuara do të kenë mundësinë të ndërmarrin çdo veprim që e konsiderojnë të nevojshëm për mbrojtjen e Grenlandës dhe sigurisë amerikane.
Sipas Trump, marrëveshja do të pengojë kundërshtarët e SHBA-së që të krijojnë baza, të vendosin prani ushtarake apo të kryejnë investime të ndjeshme në ishull pa miratimin e shprehur me shkrim të Uashingtonit. Presidenti amerikan ka thënë gjithashtu se SHBA-ja do të nisë procesin për zgjerimin e pranisë së saj ushtarake në pjesë të përshtatshme të Grenlandës.
Megjithatë, marrëveshja nuk nënkupton kalimin e sovranitetit të Grenlandës te Shtetet e Bashkuara. Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka theksuar se marrëveshja njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës, si dhe të drejtën e popullit të Grenlandës për vetëvendosje.
Frederiksen e ka cilësuar marrëveshjen si një hap që forcon sigurinë e përbashkët në Arktik dhe Atlantikun e Veriut, duke argumentuar se ajo është gjithashtu në interes të NATO-s dhe Evropës.
Edhe kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e ka mirëpritur marrëveshjen, duke thënë se ajo do të garantojë dhe forcojë sigurinë e Grenlandës, Danimarkës, SHBA-së dhe aleancës perëndimore.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet gjatë Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork javën e ardhshme. Pas nënshkrimit, ajo do të duhet të kalojë procedurat e nevojshme parlamentare në Danimarkë dhe Grenlandë për të hyrë në fuqi.
Çështja e Grenlandës ka qenë prej kohësh në qendër të politikës së jashtme të administratës Trump. Presidenti amerikan ka këmbëngulur se kontrolli mbi ishullin është i rëndësishëm për sigurinë kombëtare të SHBA-së dhe ka paralajmëruar vazhdimisht për rrezikun e një pranie më të madhe të Rusisë ose Kinës në Arktik. Këto deklarata kanë shkaktuar tensione me Danimarkën dhe reagime në vende të tjera evropiane.
Grenlanda, e cila është territor autonom i Mbretërisë së Danimarkës, ka një rëndësi të veçantë strategjike për shkak të pozicionit të saj në Arktik. SHBA-ja ka tashmë një prani ushtarake në ishull përmes Bazës Hapësinore Pituffik, e cila përdoret për misione të paralajmërimit raketor dhe mbikëqyrjes së hapësirës.
Në kulmin e Luftës së Ftohtë, prania amerikane në Grenlandë ishte shumë më e madhe, ndërsa sot Pituffik është baza kryesore amerikane në territor.
Detajet e plota të marrëveshjes ende nuk janë bërë publike. Për këtë arsye, mbetet për t’u parë se çfarë kompetencash konkrete do t’i japë SHBA-së dokumenti për sigurinë, praninë ushtarake dhe investimet strategjike në Grenlandë.
