Nga Zydi Teqja, profesor i Arkitekturës
Vlora përmbytet pothuajse çdo vit, dhe përgjigjja më e shpeshtë që jepet lidhet me reshjet e dendura apo ndryshimet klimatike. Por problemi i vërtetë është shumë më pranë nesh dhe shumë më konkret: ujit i është prerë rruga.
Jo shumë larg Bashkisë së Vlorës dhe direkt mbi spitalin e qytetit, në zonën e Rrugës “Bilbil Ceno”, ka ekzistuar për vite me radhë një infrastrukturë funksionale për menaxhimin e ujërave të shiut. Përroi i zonës ishte i zgjeruar, jo i futur në kanal betoni, me hapësira anësore që lejonin përthithjen natyrore të ujit, breza gjelbërimi dhe ura të vogla që nuk pengonin rrjedhën.
Ishte një sistem i thjeshtë, por efikas. Sot, kjo infrastrukturë ose është shkatërruar, ose është lënë në harresë.
Kjo situatë nuk është thjesht pasojë e reshjeve intensive. Është rezultat i drejtpërdrejtë i ndërhyrjeve urbane pa logjikë, i ndërtimeve të lejuara në zona që duhej të ishin të lira dhe i një mungese të theksuar të mirëmbajtjes institucionale. Ngushtimi i shtratit të përroit, kalimet që pengojnë rrjedhën e ujit dhe zaptimi i hapësirave natyrore kanë krijuar një zinxhir vendimesh me pasoja të rënda për qytetin.
Ajo që sot njihet si “blue–green infrastructure”, Vlora e kishte prej kohësh. Atëherë nuk quhej kështu, nuk ishte në modë dhe nuk ishte projekt i importuar. Ishte thjesht një mënyrë e zgjuar dhe e natyrshme për të bashkëjetuar me ujin.
Sot, shiu dhe përroi trajtohen si problem, hapësirat përreth tyre si tokë ndërtimi dhe uji si armik. Por Vlora nuk përmbytet sepse bie shi. Përmbytet sepse ujit i është mohuar hapësira e tij natyrore.
Çdo ndërtim i gabuar, çdo ndërhyrje pa vizion dhe çdo neglizhencë institucionale janë vendime. Dhe çdo vendim ka pasoja.
Vlora nuk ka nevojë për mrekulli. Ka nevojë për kujtesë, përgjegjësi dhe respekt për territorin.
