Në jetën moderne , shpesh na ndodh të ndjehemi të lodhur dhe të privuar nga gjumi. Por a lidhet kjo vetëm me sasinë dhe cilësinë e tij apo dhe me mënyrën se si e perceptojmë atë?
Nëse kaloni një natë duke u rrotulluar ose duke parë orën, me shumë gjasa do të ndiheni të lodhur dhe më pak të freskët të nesërmen. Por ajo ndjesi e lodhjes mund të mos jetë thjesht një reflektim i asaj sa ke fjetur; mund të lidhet edhe me mënyrën se si e perceptoni gjumin dhe rëndësinë që i jepni asaj që ndodhi gjatë natës. Studiuesja Nicole Tang nga Universiteti i Warwick ka theksuar se, përveç performancës së gjumit gjatë natës, ajo që ndodh para dhe pas gjumit mund të ndikojë në mënyrën se si e perceptojmë lodhjen.
Kërkimet në këtë fushë tregojnë se perceptimi ynë për gjumin, disponimi që kemi kur vlerësojmë sa të lodhur jemi dhe aktivitetet tona ditore mund të ndikojnë në mënyrën se si ndjehemi. Një nga gjetjet më interesante të këtyre kërkimeve është koncepti i “pagjumësisë paradoksale”, një gjendje ku njerëzit ndihen sikur kanë fjetur shumë keq dhe ndihen të lodhur, por kur gjumi i tyre matet në mënyrë objektive, rezulton brenda normave normale. Kjo gjendje është më e zakonshme sesa mendohet dhe mund të jetë pjesë e shumicës së rasteve të pagjumësisë. Në një përmbledhje të studimeve, është raportuar se prevalenca e kësaj gjendjeje varion nga 8% deri në 66% te pacientët me pagjumësi.
Pagjumësia është një problem real me rreziqe të qarta për shëndetin, dhe askush nuk sugjeron që nëse ndihesh vazhdimisht i lodhur, nuk duhet të përpiqesh të bësh ndryshime për të përmirësuar cilësinë e gjumit. Por ideja se mënyra se si e perceptojmë një natë të keqe gjumi mund të ndikojë në sa të lodhur ndjehemi është interesante dhe fuqizuese. Kjo do të thotë që mund të ndjeheni më të freskët dhe më vigjilentë pa pasur nevojë të flini më shumë orë.
Problemi qëndron te presionet e jashtme dhe tek ato që shpesh na thuhet për gjumin: se regjistrimi i një numri të caktuar orësh gjumë pa ndërprerje është absolutisht vendimtar për mirëqenien tonë. Ky perceptim është i ngulitur në një industri globale që vlen miliarda dollarë dhe është në rritje të vazhdueshme. Megjithatë, disa ekspertë argumentojnë se lidhja midis kohëzgjatjes së gjumit dhe shëndetit tonë afatgjatë është ende e paqartë. Kërkimet në këtë fushë janë të paqarta, dhe madje kur gjen lidhje midis gjumit dhe shëndetit, studimet zakonisht nxjerrin në pah asociacione, jo shkaktarë të drejtpërdrejtë. Me fjalë të tjera, mund të jetë mungesa e gjumit që shkakton një problem, ose mund të jetë një gjendje e brendshme, siç janë problemet respiratore, që e pengon dikë të flejë mirë.
Një grup në rritje i studiuesve, si Samson, po sfidojnë idenë e “rregullave” universale për sa orë gjumë kemi nevojë të gjithë. Ata argumentojnë se gjumi është një nevojë dinamike që ndryshon në varësi të faktorëve mjedisorë dhe kulturorë. Në vend që të ndjekim një orar të rreptë gjumi, këta studiues theksojnë se gjumi është një proces fleksibël që ndikohet nga shumë faktorë dhe duhet të balancohet me nevojat dhe mundësitë për aktivitete të ndryshme gjatë ditës.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm është mënyra se si mendimet tona për gjumin mund të shkaktojnë ankth dhe të na pengojnë të flemë mirë. Njerëzit me pagjumësi kanë tendencë të kenë besime të forta rreth gjumit, si për shembull ideja se “nëse nuk fle shtatë orë, do të ndihem shumë keq nesër”. Ky lloj mendimi mund të rrisë ankthin dhe vigjilencën gjatë natës, duke e bërë më të vështirë për ta që të bien në gjumë. Për më tepër, ky ankth mund të vazhdojë edhe gjatë ditës pas një nate të tillë, duke e bërë personin të ndihet më i lodhur dhe duke shkaktuar shqetësime për gjumin e natës së ardhshme, duke krijuar një cikël të pafund.
Një tjetër problem që vjen me përqendrimin e tepërt te gjumi është efekti i pajisjeve të gjurmimit të gjumit, të cilat mund të kenë ndikime negative. Njerëzit që përdorin pajisje si ora inteligjente për të monitoruar gjumin, shpesh ndjehen më të lodhur kur pajisja u tregon se kanë fjetur keq, edhe nëse në fakt ndihen mirë kur zgjohen. Një studim ka treguar se pjesëmarrësit që besonin se kishin fjetur keq, ndiheshin më të lodhur dhe kishin humor më të keq, edhe pse të dhënat që u ishin treguar ishin të rreme.
Në fund të fundit, mënyra se si e perceptojmë gjumin mund të ketë një ndikim të madh në energjinë dhe mirëqenien tonë ditore. Ndërsa është e rëndësishme të bëjmë çfarë mundemi për të përmirësuar cilësinë e gjumit, nuk duhet të lejojmë që perceptimi ynë i keq për gjumin të na bëjë të ndjehemi më të lodhur nga sa jemi në të vërtetë.
Marrë me shkurtime nga BBC
