Shqipëria po përballet me një krizë të heshtur por të rrezikshme: braktisjen e fshatit, rënien drastike të prodhimit vendas dhe mbushjen e tryezave me produkte të importuara. Paralajmërimi vjen nga Dr. Drini Imami, pedagog në Universitetin Bujqësor të Tiranës dhe ekspert i njohur i ekonomisë dhe zhvillimit rural, i cili në një intervistë për podcastin “Elefanti në dhomë” në A2CNN, ngriti alarmin për pasojat serioze të kësaj situate.
Rreziku për sigurinë ushqimore
“Fshati është në tatëpjetë. Po rrezikojmë sigurinë ushqimore dhe shëndetin publik,” – deklaroi Imami. Ai theksoi se rritja e madhe e importit të produkteve ushqimore, sidomos të mishit, bulmetit dhe krerëve të gjalla, po e bën vendin gjithnjë e më të varur nga tregjet e jashtme. Vetëm në vitin 2023, janë importuar rreth 70 mijë krerë qingja dhe dele, një shifër 10-15 herë më e lartë se më parë.
Sipas tij, ky fenomen e vë Shqipërinë në pozitë të brishtë në rast krizash ndërkombëtare, siç ndodhi me luftën në Ukrainë, ku çmimet e ushqimeve u rritën ndjeshëm për vendet me varësi nga importi, ndërsa ato me prodhim vendas e përballuan më mirë situatën.
Rënia e prodhimit dhe mungesa e transparencës
Që nga viti 2015, ka pasur një rënie mbi 50% të numrit të krerëve të bagëtive, ndërsa trendi i përgjithshëm i prodhimit bujqësor është në rënie të vazhdueshme. “Sot nuk kemi një panoramë të qartë të situatës reale në terren,” – thekson Imami.
Ai vë theksin edhe tek mungesa e transparencës në përdorimin e fondeve IPARD, një instrument kyç për mbështetjen e bujqësisë në vendet me financim publik të ulët si Shqipëria. “Në vende të tjera, IPARD është vetëm një shtesë e vogël krahasuar me mbështetjen kombëtare. Në Shqipëri, është pothuajse e vetmja mundësi – ndaj mungesa e transparencës është alarmante.”
Uji dhe mbetjet – kërcënime të dyfishta
Një tjetër problem madhor që prek drejtpërdrejt bujqësinë është mungesa e ujit të pastër dhe të mjaftueshëm në shumë zona. Kjo jo vetëm që dëmton prodhimin, por ngre edhe shqetësime serioze për sigurinë ushqimore.
Situata është përkeqësuar edhe nga problematika e menaxhimit të mbetjeve. “Sharra është një bombë ekologjike. Plehrat e pamenaxhuara janë një vatër helmi që ndot tokën, ujin dhe ajrin,” – paralajmëron Imami. Ai shton se efektet nuk janë të menjëhershme, por akumulative, dhe do të reflektohen në produkte ushqimore dhe më pas në shëndetin e qytetarëve.
Apeli për veprim
Eksperti bën thirrje për politika të qarta dhe afatgjata që mbështesin prodhimin vendas, fuqizimin e fshatit dhe një sistem të fortë kontrolli e gjurmueshmërie për produktet ushqimore.
“Fshati është i braktisur, dhe qyteti po ushqehet me produkte të pasigurta. Kjo është një rrugë që na çon drejt kolapsit ekonomikisht, mjedisisht dhe shëndetësisht,” – përfundoi Imami.
