Dy luftërat që kanë tronditur sigurinë ndërkombëtare, ajo në Ukrainë dhe konflikti me Iranin, kanë vendosur përballë njëri-tjetrit Shtetet e Bashkuara dhe aleatët europianë në takimin e ministrave të Jashtëm të G7, që po zhvillohet në Paris. Në qendër të diskutimeve është Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, të cilit europianët po i kërkojnë garanci se një marrëveshje paqeje me Rusinë nuk do të arrihet në kurriz të Ukrainës dhe se Uashingtoni nuk do të ndërmarrë hapa që mund të shkaktojnë një përshkallëzim të ri ushtarak me Teheranin.
Takimi i përfaqësuesve të Francës, Gjermanisë, Britanisë së Madhe, Italisë, Kanadasë, Japonisë dhe Shteteve të Bashkuara zhvillohet në një moment vendimtar për diplomacinë ndërkombëtare. Nga njëra anë, administrata e Donald Trump po përgatit një tjetër raund negociatash mes Moskës dhe Kievit, ndërsa nga ana tjetër mbetet e hapur mundësia e rikthimit të përplasjeve ushtarake me Iranin.
Shqetësimi më i madh i kryeqyteteve europiane lidhet me kushtet e një marrëveshjeje të mundshme për përfundimin e luftës në Ukrainë. Pas gati pesë vitesh konflikti, Europa druhet se presioni amerikan për arritjen e një marrëveshjeje të shpejtë mund ta detyrojë Kievin të pranojë lëshime të mëdha ndaj Moskës.
Një tjetër shqetësim është mundësia që Uashingtoni të negociojë drejtpërdrejt me Kremlinin për arkitekturën e ardhshme të sigurisë europiane, pa përfshirjen e plotë të vendeve që do të preken nga këto vendime.
Ministri i Jashtëm gjerman, Johann Wadephul, e bëri të qartë qëndrimin e Berlinit përpara nisjes së diskutimeve.
“Për Europën është e qartë: nuk kemi nevojë të krijojmë një arkitekturë të re sigurie për Europën”, deklaroi ai, duke theksuar se vendet europiane duhet të kenë një vend në tryezën e negociatave.
Debati merr rëndësi të veçantë për shkak të bisedimeve të planifikuara më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dhabi, ku përfaqësuesit e Rusisë dhe Ukrainës pritet të zhvillojnë negociata me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara.
Ministri i Jashtëm francez, Jean-Noël Barrot, ka bërë të ditur se europianët do të përfaqësohen në këto bisedime dhe se Franca do të jetë pjesë e procesit.
Presidenti amerikan Donald Trump ka folur për mundësinë e një marrëveshjeje shumë të gjerë me Rusinë, e cila nuk do të kufizohej vetëm te Ukraina, por do të përfshinte edhe çështje që lidhen me sigurinë e gjithë kontinentit europian.
Këto deklarata kanë shtuar shqetësimet se negociatat mund të shkojnë përtej përfundimit të luftimeve dhe të prekin ekuilibrat e sigurisë të vendosur pas Luftës së Ftohtë.
Megjithatë, përpara mbërritjes në Paris, Marco Rubio pranoi se siguria e Europës pas luftës është një nga çështjet kryesore të diskutimeve diplomatike.
“Infrastruktura e sigurisë së Europës pas luftës është një nga çështjet kryesore që është ngritur vazhdimisht në çdo diskutim, sa herë që përmenden negociatat”, deklaroi ai.
Rubio theksoi se përpara se të diskutohet një rend i ri sigurie, duhet të arrihet kapërcimi i konfliktit aktual.
Në takimet e Parisit pritet të marrë pjesë edhe ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, i cili ka bërë të ditur se diskutimet do të përqendrohen te hapat për uljen e tensioneve, forcimi i mbrojtjes ajrore ukrainase, shtimi i presionit ndaj Rusisë dhe garantimi i lirisë së lundrimit në Detin e Zi.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka zhvilluar ndërkohë një bisedë me presidenten e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, për të koordinuar qëndrimet përpara negociatave në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Në të njëjtën kohë, Kanadaja ka njoftuar sanksione të reja kundër Rusisë, duke shtuar 38 subjekte dhe 24 individë në listën e masave kufizuese. Sipas autoriteteve kanadeze, synimi është dobësimi i mëtejshëm i kapaciteteve ushtarake ruse.
Por Ukraina nuk është e vetmja çështje që ka krijuar tensione diplomatike mes Uashingtonit dhe aleatëve të tij.
Europianët po kërkojnë gjithashtu të shmangin një përshkallëzim të ri të konfliktit me Iranin, i cili ka shkaktuar pasoja të mëdha për tregjet energjetike dhe transportin ndërkombëtar.
Megjithëse luftimet janë zbutur, administrata amerikane nuk e ka përjashtuar plotësisht mundësinë e sulmeve të reja kundër objektivave iraniane, përfshirë struktura që Uashingtoni dyshon se lidhen me programin bërthamor të Teheranit.
Një nga shqetësimet kryesore të vendeve europiane është rikthimi i qarkullimit normal të anijeve përmes Ngushticës së Hormuzit, korridori strategjik nga i cili kalon një pjesë e konsiderueshme e tregtisë botërore të naftës.
“Ne sigurisht nuk mund të përballojmë ndonjë përshkallëzim ushtarak tani për tani”, deklaroi ministri i Jashtëm gjerman, duke shtuar se diskutimet e G7 do të përqendrohen te mënyrat për të parandaluar një skenar të tillë.
Presidenti Trump ka tentuar të zbusë shqetësimet, duke deklaruar për CNN se rifillimi i armiqësive është “jashtëzakonisht i pamundur”.
Megjithatë, Rubio dha një mesazh më të ashpër për ecurinë e diplomacisë me Teheranin. Sipas tij, negociatat nuk kanë sjellë përparim, ndërsa kërkesat iraniane mbeten të papranueshme për administratën amerikane.
Sekretari i Shtetit i cilësoi disa prej tyre si “të egra, qesharake dhe plotësisht jorealiste”, duke treguar se dallimet mes dy palëve vazhdojnë të jenë të mëdha.
Përtej dy konflikteve, në diskutimet e G7 është trajtuar edhe bashkëpunimi ndërkombëtar në fushën e sigurisë, ndihmës humanitare dhe inteligjencës artificiale.
Në një reagim pas takimit, Rubio deklaroi se Shtetet e Bashkuara mbeten të përqendruara te kërcënimet ndaj stabilitetit rajonal dhe bashkëpunimi me partnerët për përballimin e krizave të sigurisë dhe atyre humanitare.
Ai kërkoi që agjencitë e Kombeve të Bashkuara të reduktojnë burokracinë dhe të rrisin efektivitetin e ndihmës humanitare, duke theksuar se mbështetja amerikane duhet të jetë e përkohshme, e orientuar drejt objektivave konkrete dhe e përgjegjshme.
Rubio u ndal edhe te zhvillimi i inteligjencës artificiale, duke mbrojtur qasjen e administratës Trump për t'i dhënë përparësi inovacionit dhe bashkëpunimit me sektorin privat, në vend të shtimit të rregullave dhe kufizimeve.
Takimi i ministrave të Jashtëm, i cili fillimisht ishte planifikuar të zhvillohej në Marsejë, u zhvendos në Paris për arsye organizative. Ai është një nga aktivitetet e fundit të presidencës franceze të G7, përpara se drejtimi i grupit t'u kalojë Shteteve të Bashkuara në vitin 2027.
Vizita e Rubios në Francë është gjithashtu udhëtimi i tij i parë jashtë vendit pas zgjedhjeve të mesmandatit në SHBA, ku republikanët pësuan humbje të rëndësishme.
Në thelb, diskutimet e Parisit tregojnë se aleatët europianë kërkojnë të kenë një rol vendimtar në marrëveshjet që do të përcaktojnë sigurinë e kontinentit dhe stabilitetin në Lindjen e Mesme.
Për Europën, sfida nuk është vetëm përfundimi i luftës në Ukrainë apo shmangia e një konflikti të ri me Iranin, por sigurimi që vendimet e Uashingtonit të mos krijojnë kriza të tjera politike, ushtarake dhe ekonomike në vitet e ardhshme.
