Nga Muriel
Në Shqipëri, drejtësia po përballet me një paradoks shqetësues: Prokuroria e Posaçme kërkon dy vite burg për një nga administratorët më jetëgjatë të fondeve publike, por njëkohësisht propozon që ai të mos kalojë asnjë ditë në burg. Katër vite shërbim prove për Benet Becin. Një kërkesë ligjërisht e mundshme, por politikisht dhe institucionalisht e debatueshme.
A është ky standardi me të cilin Shqipëria synon të luftojë abuzimin me pushtetin?
Benet Beci nuk është një zyrtar i zakonshëm. Ai është historia e një sistemi që ndryshon qeveritë, por ruan njerëzit që administrojnë paranë publike.
Edi Rama dhe Sali Berisha kanë qenë kundërshtarë politikë për më shumë se një dekadë. Por karriera e Becit kaloi pothuajse e pandërprerë përmes të dy pushteteve. I emëruar në krye të Fondit Shqiptar të Zhvillimit gjatë qeverisjes Berisha, ai mbijetoi edhe pas ardhjes së socialistëve. Më pas drejtoi KESH-in, u bë deputet i Partisë Socialiste dhe, përfundimisht, kryebashkiak i Shkodrës.
Nga fondet publike te pushteti politik. Një ngjitje që meriton më shumë sesa admirimin për jetëgjatësinë administrative.
Gjatë drejtimit të FSHZH-së, Kontrolli i Lartë i Shtetit dokumentoi probleme në përllogaritjen e fondeve limit dhe shqyrtimin e çmimeve të ofertave. Këto gjetje nuk provojnë përvetësim personal, por tregojnë se kishte arsye konkrete për kontroll dhe llogaridhënie.
Më pas erdhi KESH-i.
Një tender me fond limit 69.5 milionë lekë. Vetëm një ofertues. Një ofertë fituese prej 69.35 milionë lekësh, pothuajse identike me fondin limit. SPAK pretendon se Beci, së bashku me zyrtarë të tjerë, krijoi avantazhe të padrejta për kompaninë fituese.
Nëse kjo provohet, nuk kemi thjesht një parregullsi procedurale. Kemi cenimin e mekanizmit që duhet të mbrojë paranë e taksapaguesve, konkurrencës.
Por pyetja më e rëndë nuk është vetëm kush e fitoi tenderin. Është ku shkuan paratë dhe kush përfitoi prej tyre.
Përse publiku nuk ka një përgjigje të qartë mbi verifikimin e pasurisë së Becit? A përputhen pasuritë e deklaruara me burimet e ligjshme? A janë gjurmuar marrëdhëniet financiare me përfituesit e kontratave publike?
Nuk mund të pretendohet se SPAK nuk ka hetuar pasurinë vetëm sepse një hetim i tillë nuk është bërë publik. Por një drejtësi që kërkon besimin e qytetarëve duhet të shpjegojë, brenda kufijve ligjorë, edhe shtrirjen e kontrollit financiar.
Ekziston edhe një dimension politik.
Beci kaloi nga drejtimi i institucioneve që shpërndanin fonde te përfaqësimi parlamentar dhe fitorja e Bashkisë së Shkodrës. Nuk ka prova publike të mjaftueshme që kjo fitore u financua me para të përvetësuara. Por origjina e financimeve elektorale, donatorët dhe lidhjet me kontraktorët publikë janë çështje legjitime për verifikim.
Përgjegjësia politike shkon edhe te Edi Rama. Ai e promovoi Becin dhe e mbështeti në marrjen e një bashkie simbolike për opozitën. Sot duhet të përgjigjet për standardet e integritetit me të cilat i përzgjedh dhe i mbron politikisht drejtuesit e tij.
Dhe kështu mbërrijmë te prova vendimtare për SPAK-un dhe GJKKO-në.
Nëse fajësia provohet, përse kërkohet pezullimi i burgimit? Cilat rrethana e justifikojnë? A pasqyron ky propozim peshën e pozitës publike dhe dëmin ndaj besimit institucional?
Burgimi efektiv nuk mund të jetë një vendim i paracaktuar nga politika apo zemërimi qytetar. Por as pezullimi i dënimit nuk duhet të kthehet në një zgjidhje rutinë për zyrtarët e fuqishëm, pa një arsyetim juridik bindës.
Drejtësia e re nuk do të gjykohet nga numri i dosjeve që hap, por nga aftësia për të zbuluar mekanizmat që e kthejnë pushtetin publik në përfitim privat.
Benet Beci prezumohet i pafajshëm. Megjithatë, karriera e tij, kontratat që ka administruar dhe pasuria që ka deklaruar meritojnë kontroll të plotë dhe përgjigje të qarta.
Sepse nëse drejtësia shqyrton vetëm tenderin, por nuk ndjek gjurmën e parave atje ku provat e justifikojnë, ajo rrezikon të ndëshkojë një episod dhe të lërë të paprekur mekanizmin.
Dhe një drejtësi që ndëshkon episodin, por nuk arrin të godasë mekanizmin, nuk e çmonton sistemin e pandëshkueshmërisë. Ajo rrezikon t’i japë atij një jetë të re.
