Ndërsa hetimet për KAYO-n vijojnë, VNA rikthehet te thelbi i çështje, si u përdorën paratë dhe pasuritë publike, kush përfiton nga kompanitë e krijuara dhe çfarë qëndron pas dyshimeve për trafik armësh. Nëse këto dyshime provohen, skandali shkon përtej abuzimit me taksat e qytetarëve. Ai prek edhe besueshmërinë e Shqipërisë si vend anëtar i NATO-s.
KAYO u prezantua si projekti që do të ringrinte industrinë ushtarake shqiptare. Premtimi ishte që në vend të prodhoheshin armë, municione dhe pajisje për ushtrinë. Për këtë qëllim, kompania shtetërore hyri në partneritete me biznese private.
Por në shumicën e kompanive të krijuara, shteti mbeti ortak në pakicë. Ai vuri në dispozicion pasuri publike dhe u bë edhe klient që paguan porositë, ndërsa pjesën më të madhe të aksioneve e morën privatët. Më pas, deklaratat për prodhimin e armëve dhe audiot e publikuara ngritën dyshime edhe për aktivitetin që zhvillohej përmes këtij rrjeti.
Shteti paguan, privatët kanë kontrollin
KAYO është kompani shtetërore në pronësi të Ministrisë së Mbrojtjes. Ajo u krijua për prodhimin dhe tregtimin e armëve, municioneve, pajisjeve dhe teknologjive ushtarake. Megjithatë, KAYO dhe kompanitë që ajo krijoi me privatët nuk kanë të njëjtën pronësi.
Në Timak Defence, Advanced Arms Technology dhe M.K.D, KAYO zotëron vetëm 20% të aksioneve. Pjesa tjetër, 80%, u përket partnerëve privatë.
Me fjalë të thjeshta, shteti dhe privati krijojnë së bashku një kompani që mund t’i shesë produkte ushtrisë. Shteti është kështu në të dyja anët e marrëveshjes, ortak në kompaninë që shet dhe blerës që paguan nga buxheti. Por shumicën e pronësisë në biznesin që merr porositë e ka privati.
Në dy prej këtyre partneriteteve shfaqen të njëjtët biznesmenë: Ron Yeffet dhe Arjeta Puca. Ata janë ortakë në TIMAK, që zotëron 80% të Timak Defence, dhe në UNO18, që zotëron 80% të Advanced Arms Technology. Timak Defence merret me automjete të specializuara, ndërsa Advanced Arms Technology është krijuar për armë dhe dronë.
Yeffet hyri në TIMAK më 17 qershor 2025, duke blerë 49% të kuotave për 49 mijë lekë, rreth 490 euro. Çmimi për gati gjysmën e kompanisë tërheq vëmendjen, sidomos përballë partneritetit me shtetin që pasoi pak javë më vonë. Më 4 gusht u krijua Timak Defence, ku TIMAK mori 80% dhe KAYO 20%.
Puca e ka shpjeguar çmimin e shitjes duke thënë se ai pasqyronte vlerën e regjistruar të kuotave, jo vlerën reale të biznesit, dhe se ekzistonte një marrëveshje tjetër për investimin e Yeffet. Pra, 490 eurot janë çmimi i deklaruar i blerjes së kuotave, jo domosdoshmërisht i gjithë investimi i tij.
Te UNO18, Yeffet ishte fillimisht pronari i vetëm. Më 4 gusht 2026, ai i shiti Pucës gjysmën e kuotave për 50 lekë. Përmes TIMAK dhe UNO18, të njëjtët ortakë kanë interesa në dy kompani të përbashkëta me shtetin.
Dega tjetër e rrjetit lidhet me MSSC Group dhe biznesmenin Emiljano Dusha. MSSC zotëron 80% të M.K.D, e krijuar për municione, dhe 51% të Guna Tactical, që merret me uniforma dhe aksesorë ushtarakë.
Te Guna Tactical, shteti kishte fillimisht shumicën, me 51%. Por në maj 2026 shiti dy pikë përqindjeje dhe mbeti me 49%, duke ia kaluar shumicën partnerit privat.
Përmasën financiare e tregon raportimi i korrikut mbi pagesat e Thesarit. KAYO dhe Guna Tactical kishin përfituar rreth 1,64 miliardë lekë, të raportuara si mbi 17 milionë euro nga buxheti i shtetit. Kjo shifër lidhet me këto dy shoqëri, jo me gjithë rrjetin.
Në partneritete përfshihen edhe pasuri publike. Për kompaninë e municioneve, qeveria parashikoi të paktën 20 mijë metra katrorë në përdorim, pa të drejtë shitjeje. Partneri privat, nga ana e tij, ka detyrimin të investojë të paktën 60 milionë euro brenda tre vjetësh. Kjo është një shumë e parashikuar në marrëveshje, jo provë se investimi është kryer tashmë.
Këtu qëndron thelbi ekonomik i skandalit: projekti prezantohet si ringritje e industrisë shqiptare, por paratë publike financojnë porosi për biznese ku shumicën e aksioneve e kanë privatët. Shteti mbetet pjesëmarrës në fitimet e mundshme, por pesha e tij në pronësi është dukshëm më e vogël.
Mashtrimi me etiketën "Made in Albania"
Më 23 prill 2026, ministri Ermal Nufi deklaroi në Parlament se Advanced Arms Technology prodhon armë. Për këto armë tha se janë “sot në përdorim në konflikte diku”.
Por në daljen publike të 10 shtatorit, Arjeta Puca foli për zgjerimin e aktivitetit dhe prodhimin e pushkëve, pistoletave dhe dronëve në të ardhmen. Në prill, ministri fliste për armë që prodhoheshin dhe përdoreshin. Në shtator, administratorja paraqiste plane të ardhshme për disa prej këtyre produkteve.
Ky kontrast e bën të diskutueshëm prodhimin që ministri paraqiti si arritje. Në materialet publike të shqyrtuara nuk është dokumentuar një linjë prodhimi e Advanced Arms Technology që të mbështesë deklaratën e tij.
Qeveria ka paraqitur edhe dorëzimin e 40 mjeteve taktike si sukses të industrisë vendase. Dorëzimi është një rezultat konkret, por nuk tregon vetvetiu sa nga mjeti është prodhuar në Shqipëri dhe sa është importuar.
Denoncimet për modifikime, saldime dhe përshtatje në kapanone ngrenë pikërisht këtë dyshim: nëse një aktivitet montimi po paraqitet si prodhim i mirëfilltë. Montimi ka vlerën e vet, por nuk është i njëjtë me prodhimin e mjetit.
Etiketa “Made in Albania” e bën më të bukur prezantimin. Megjithatë, etiketa nuk e zëvendëson fabrikën dhe ceremonia nuk tregon se çfarë është prodhuar brenda saj.
Audiot dhe dyshimet për tregtinë e armëve
Regjistrimet e publikuara nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj e rënduan më tej çështjen. Në bisedat që i atribuohen Yeffet përshkruhet një rrugë tjetër nga ajo e prodhimit vendas: armët sigurohen jashtë, sillen në Shqipëri, ripaketohen si shqiptare dhe shiten më tej. Në këtë përshkrim përmendet Advanced Arms Technology.
Në një tjetër bisedë të raportuar, personi i identifikuar si Yeffet diskuton biznesin e armëve në Sudan. Sipas transkriptimit të publikuar, ai thotë, në përkthim: “Mund t’i blejmë dhe t’i shesim”. Më pas shton se i duhet “dikush që të drejtojë bizneset në Sudan”.
Bashkëbiseduesja e quajtur Tatiana përmend vështirësi me paketimin dhe lejet. Yeffet flet për kontaktet e tij në Sudan dhe thotë se Arjeta dhe persona të tjerë po punojnë me të atje.
Të lexuara përballë deklaratës së ministrit për armë që përdoren në konflikte, këto biseda ngrenë dyshimin se armë të blera jashtë mund të jenë paraqitur si prodhime shqiptare.
Nëse provohet se origjina ose destinacioni janë fshehur dhe autorizimet janë shkelur, çështja merr përmasat e një tregtie të paligjshme përmes një vendi anëtar të NATO-s. Në atë rast, dëmi nuk do të kufizohej te buxheti, do të prekte edhe besueshmërinë e Shqipërisë për kontrollin e armëve që kalojnë përmes saj. Autenticiteti i audiove dhe nëse bisedat u kthyen në veprime mbeten për t’u provuar.
KAYO u prezantua si projekti që do t’i kthente Shqipërisë aftësinë për të prodhuar armë. Sot, mes partneriteteve, pagesave dhe audiove, pikëpyetja është nëse po ndërtohej një industri apo po u sigurohej privatëve një klient që paguan me taksat tona.
