Altman, Amodei dhe Musk luftojnë pa rregulla për çmimin më të madh në biznes. Kurrë më parë nuk është kërkuar kaq shumë para nga investitorët brenda një viti të vetëm, shkruan The Economist
Nëse ka pasur një narrativë të përbashkët rreth Inteligjencës Artificiale këtë vit, ajo është se përparimet teknologjike po tronditin industrinë globale të softuerit. Për të mbajtur këtë ofensivë agresive, laboratorët në vijën e parë të IA duhet të sigurojnë shuma të jashtëzakonshme financimi.
Kjo ka krijuar kushtet për tre oferta publike fillestare (IPO) gjigante brenda një viti: ajo e OpenAI, e drejtuar nga Sam Altman; oferta e Anthropic, nën drejtimin e Dario Amodei, dhe oferta e SpaceX, e udhëhequr nga Elon Musk, e cila është bashkuar me xAI, kompaninë e tij të modeleve. Për ta bërë edhe më elektrizuese situatën, të tre nuk e durojnë njëri-tjetrin.
Të tre synojnë lartësi stratosferike. OpenAI, e vlerësuar së fundmi me 840 miliardë dollarë, thuhet se synon një vlerësim prej 1 trilion dollarësh, ose 40 herë të ardhurat e saj vjetore. Anthropic, e vlerësuar për herë të fundit me 380 miliardë dollarë, rreth 20 herë të shitjeve vjetore, ka gjasa të vlerësohet mbi 500 miliardë dollarë.
Më ambiciozja nga të gjitha është SpaceX, e cila u vlerësua me 1.25 trilionë dollarë kur u bashkua me xAI dhe thuhet se synon të dalë në bursë me një vlerësim prej 1.5 trilionë dollarësh. Kjo do ta vendoste atë mes dhjetë kompanive më të vlefshme në botë, madje mund ta bëjë Musk njeriun e parë trilioner në histori.
Edhe një IPO e vetme e kësaj madhësie do të vinte nën presion tregjet. Tomasz Tunguz, një investitor i kapitalit sipërmarrës, thekson se nëse secila kompani do të ofronte rreth 15% të aksioneve për publikun, siç është zakonisht, shuma totale e mbledhur do të ishte afërsisht e barabartë me të gjitha IPO-t në Amerikë në dekadën e fundit.
Kjo shpjegon edhe nxitimin e drejtuesve për të mos mbetur të fundit në treg. Egoja luan gjithashtu rol, veçanërisht ndërsa gara për zhvillimin e modeleve është bërë më e ngushtë. Për të kuptuar përplasjen mes tyre, ndihmon të shihen personalitetet: mercenari (Altman), misionari (Amodei) dhe vizionari (Musk).
Le të fillojmë me Altman. Disa e admirojnë për nisjen e garës së IA me hedhjen në treg të ChatGPT në vitin 2022 dhe për mënyrën si ka tejkaluar rivalët në sigurimin e financimeve. Por ai është gjithashtu oportunist.
Kjo u pa në një përplasje të fundit mes Anthropic dhe administratës Trump mbi kufizimet për përdorimin e teknologjisë së saj nga Pentagoni, që çoi në klasifikimin e laboratorit si rrezik për zinxhirin e furnizimit, një etiketim për të cilin kompania paditi për ta hequr më 9 mars dhe që mund të rrezikojë IPO-n e saj.
Ndryshe nga Musk, i cili e sulmon hapur “Misanthropic”, Altman u përpoq të paraqitej si ndërmjetës mes Anthropic dhe administratës Trump. Megjithatë, OpenAI, ashtu si xAI, përfitoi për të siguruar kontrata të klasifikuara në mbrojtje në dëm të rivalit.
Amodei, i cili u largua nga OpenAI për të bashkëthemeluar Anthropic në vitin 2021, ndjek një qasje të përqendruar te siguria dhe e kontraston atë me garën për rritje të rivalëve. Por ai nuk është i butë.
Në një memo të brendshme gjatë tensioneve me Pentagonin, ai e quajti Altman “të pavërtetë” dhe oportunist ndaj Trump. Qasja didaktike e Anthropic ka shërbyer edhe si marketing: chatbot-i Claude ka fituar popullaritet, dhe reagimi i kompanisë është vlerësuar edhe nga punonjës të OpenAI.
Musk është edhe më armiqësor ndaj Altman. Sipas tij, OpenAI, që ka hequr dorë nga statusi jofitimprurës, ka braktisur misionin për të zhvilluar IA në dobi të njerëzimit.
Ai kërkon kthimin e donacionit prej 38 milionë dollarësh dhe ka paditur OpenAI dhe Microsoft për deri në 134 miliardë dollarë. Nëse fiton, mund të falimentojë OpenAI.
Musk duket se nuk i beson askujt tjetër kontrollin e teknologjisë. Ai synon të “zgjerojë dritën e ndërgjegjes drejt yjeve” dhe planifikon të dërgojë qendra të dhënash në orbitë për të shfrytëzuar energjinë diellore.
Në botën reale, megjithatë, mbetet çështja e parave. xAI gjeneroi rreth 500 milionë dollarë të ardhura vitin e kaluar, shumë më pak se rivalët. Një burim i rëndësishëm janë kontratat me qeverinë amerikane.
Por ka ankesa se chatbot-i Grok është i pasigurt. Kapaciteti i kufizuar në krahasim me rivalët është një arsye pse Musk e ka lidhur xAI me SpaceX, e cila gjeneroi rreth 8 miliardë dollarë fitim operacional nga 15–16 miliardë shitje.
OpenAI, me rreth 13 miliardë dollarë të ardhura, është më e madhja dhe ka modelin më të gjerë të biznesit. Synon 30 miliardë dollarë këtë vit, gjysma nga abonimet dhe reklamat në ChatGPT (me mbi 900 milionë përdorues javorë). Pjesa tjetër vjen nga bizneset dhe përdorimi i drejtpërdrejtë i modeleve.
Anthropic, me 4–5 miliardë dollarë të ardhura, po e ndjek nga afër. Ajo fokusohet më shumë te klientët korporativë dhe ka sukses me mjetin Claude Code.
Deri në shkurt, OpenAI kishte arritur të ardhura të aktualizuara prej 25 miliardë dollarësh, ndërsa Anthropic 19 miliardë, më shumë se dyfishim. Kjo shpjegon edhe agresivitetin e OpenAI për kontrata qeveritare.
Konkurrenca e ashpër do të ushtrojë presion mbi çmimet, ndërsa investimet në qendra të dhënash rriten. Asnjëra kompani nuk është pranë fitimit. OpenAI parashikon investime prej 660 miliardë dollarësh deri në vitin 2030. Edhe SpaceX ka nevojë për financim të jashtëm për projektet e saj ambicioze.
Të tria, për rrjedhojë, nuk kanë zgjidhje tjetër veçse t’u drejtohen tregjeve financiare publike. Suksesi i IPO-ve do të varet nga gatishmëria e investitorëve për të pranuar rrugën e gjatë dhe të pasigurt drejt fitimit.
Ndërkohë, ekziston edhe një alternativë tashmë e listuar: Alphabet, kompania mëmë e Google. Modeli i saj Gemini po përmirësohet vazhdimisht, ndërsa kompania gjeneroi 132 miliardë dollarë fitim neto vitin e kaluar.
Me një vlerësim prej 3.7 trilionë dollarësh dhe raport më të arsyeshëm ndaj të ardhurave, drejtuesi Sundar Pichai mund të qëndrojë mbi këtë përplasje.
