Një oficer i Forcave Ajrore amerikane, avioni luftarak i të cilit ishte rrëzuar në Iran, u shpëtua të shtunën në mbrëmje nga forcat speciale amerikane, njoftoi presidenti amerikan Donald Trump në rrjetet sociale në orët e para të së dielës.
Shpëtimi erdhi pas një gare jetë a vdekje mes forcave amerikane dhe atyre iraniane për të arritur tek aviatori, një oficer i sistemeve të armëve, që zgjati për dy ditë, thanë zyrtarët. Sipas Trump, nuk pati viktima nga ana e ekipit të shpëtimit. Oficeri i shpëtuar kishte pësuar lëndime, por “do të jetë mirë”.
Irani rrëzoi avionin të premten, në rastin e parë të njohur kur një avion luftarak amerikan rrëzohet nga Irani që nga fillimi i luftës më shumë se një muaj më parë. Ngjarja u konsiderua një goditje e rëndësishme për administratën amerikane, e cila ka theksuar vazhdimisht epërsinë ajrore të SHBA-së në këtë konflikt.
Dy anëtarët e ekuipazhit në avionin F-15E Strike Eagle arritën të hidhen me parashutë, thanë zyrtarët ushtarakë amerikanë. Piloti u shpëtua menjëherë pas rrëzimit, ndërsa për anëtarin tjetër të ekuipazhit u nis një operacion urgjent kërkimi.
Ndërkohë, një tjetër avion luftarak i Forcave Ajrore amerikane, A-10 Warthog, u rrëzua të premten në rajonin e Gjirit Persik. Piloti i vetëm në bord u shpëtua, sipas dy zyrtarëve amerikanë që folën në kushte anonimiteti për çështje operative.
Ku u rrëzua avioni i parë?
Irani rrëzoi avionin F-15E mbi pjesën jugperëndimore të vendit të premten. Televizioni shtetëror iranian publikoi pamje që pretendon se tregojnë pjesë të avionit të rrëzuar.
Pamjet tregojnë majën e krahut dhe pjesën e sipërme të stabilizatorit vertikal të një F-15E, sipas Justin Bronk, studiues i lartë për fuqinë ajrore dhe teknologjinë në institutin britanik Royal United Services Institute në Londër. Ai tha se shenjat në pjesën e stabilizatorit përputhen me Skuadronin e 494-t të avionëve luftarakë të Forcave Ajrore amerikane, me bazë në Lakenheath, në Angli.
Si u zhvillua operacioni i shpëtimit?
Komandot e SEAL Team 6 të marinës amerikane shpëtuan oficerin e sistemeve të armëve në një operacion që përfshiu qindra trupa të forcave speciale dhe personel ushtarak që vepruan thellë në territorin armik, thanë zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë.
Pas hedhjes me parashutë nga F-15E, oficeri u fsheh në një çarje shkëmbore në male. Ai shmangu forcat iraniane për më shumë se 24 orë dhe në një moment u detyrua të ngjitej në një kreshtë malore rreth 2,100 metra të lartë, sipas një zyrtari të lartë ushtarak amerikan.
Vendndodhja e tij fillimisht nuk dihej nga Shtetet e Bashkuara, por më vonë u zbulua nga CIA, sipas një zyrtari të administratës amerikane.
Avionët amerikanë hodhën bomba dhe hapën zjarr ndaj kolonave iraniane për t’i mbajtur larg zonës ku fshihej aviatori. Komandot amerikane qëlluan gjithashtu për të mbajtur larg forcat iraniane nga vendi i shpëtimit, por nuk pati përplasje të drejtpërdrejtë me armë mes tyre.
“Ky luftëtar trim ishte pas vijave të armikut në malet e rrezikshme të Iranit, i ndjekur nga armiqtë tanë që po i afroheshin gjithnjë e më shumë çdo orë”, shkroi Trump në rrjetet sociale.
Si reaguan Irani dhe Shtetet e Bashkuara?
Humbja e dy avionëve, vetëm pak ditë pasi Trump deklaroi se SHBA po afrohej drejt arritjes së objektivave ushtarake, ngriti pikëpyetje mbi aftësitë e Iranit pas një muaji sulmesh.
Trump e përshëndeti operacionin e shpëtimit si provë se mbrojtja ajrore iraniane ishte dëmtuar rëndë.
“Fakti që arritëm të realizonim këto operacione pa asnjë amerikan të vrarë apo të plagosur tregon edhe një herë se kemi arritur dominim dhe epërsi të plotë ajrore mbi qiellin e Iranit”, shkroi ai.
Nga ana tjetër, autoritetet iraniane kishin shpallur shpërblim për kapjen e “pilotit apo pilotëve të armikut”, të cilët sipas tyre duhej të dorëzoheshin të gjallë tek forcat e sigurisë.
Çfarë lloj avioni ishte F-15E?
Avioni F-15E Strike Eagle nuk ka aftësitë e fshehtësisë që kanë gjeneratat më të reja të avionëve luftarakë. Ky avion, i cili fluturoi për herë të parë në vitin 1986, mund të përdoret si për luftë ajër-tokë ashtu edhe për luftë ajër-ajër dhe është përdorur nga ushtria amerikane në Irak, Libi dhe Siri.
Ai ka një ekuipazh prej dy personash — pilotin dhe oficerin e sistemeve të armëve — dhe mund të arrijë shpejtësi deri në Mach 2.5, ose rreth 3,000 kilometra në orë. Avioni mund të mbajë një ngarkesë armësh prej më shumë se 9 tonësh.
Çfarë dihet për avionin tjetër që u rrëzua?
Avioni tjetër, një A-10 Warthog, u rrëzua të premten pothuajse në të njëjtën kohë kur u rrëzua edhe F-15E, sipas dy zyrtarëve amerikanë.
Ata thanë se avioni u rrëzua pranë Ngushticës së Hormuzit, korridori jetik i transportit të naftës që Irani ka bllokuar, por nuk dhanë detaje për shkaqet e rrëzimit. Ushtria iraniane pretendoi se sistemet e saj të mbrojtjes ajrore kishin goditur një avion A-10.
Dy zyrtarë të Pentagonit kishin bërë të ditur këtë muaj se SHBA po dyfishonin flotën e avionëve A-10 Warthog në Lindjen e Mesme. Ky është një avion mbështetës i trupave tokësore, i pajisur me një top të fuqishëm në hundë që mund të qëllojë deri në 70 predha 30-milimetërshe në sekondë. Ai fluturon në lartësi të ulët dhe me shpejtësi relativisht të vogël, duke i lejuar të qëndrojë mbi objektivat në tokë ose në det dhe të mbështesë trupat në terren.
