Inteligjenca artificiale po zhvillohet me një shpejtësi të jashtëzakonshme, por rregullat për sigurinë e saj nuk po ecin me të njëjtin ritëm. Presidenti i Microsoft, Brad Smith, ka paralajmëruar se teknologjia që mund të ndryshojë ekonominë, sigurinë dhe jetën e miliarda njerëzve, sot i nënshtrohet më pak kontrolleve të sigurisë sesa një lavatriçe apo një kuti qumështi. Deklaratat e tij, dhënë BBC-së, bien ndesh me politikën e presidentit amerikan Donald Trump, i cili kërkon më pak kufizime për kompanitë amerikane në garën teknologjike me Kinën.
Një lavatriçe duhet të përmbushë standarde sigurie përpara se të dalë në treg. Një kuti qumështi i nënshtrohet kontrolleve dhe inspektimeve për të garantuar se nuk rrezikon konsumatorin. Por sistemet më të avancuara të inteligjencës artificiale, të afta të marrin vendime, të veprojnë në mënyrë autonome dhe të ndërhyjnë në sisteme informatike, nuk i nënshtrohen ende një kuadri të njëtrajtshëm ndërkombëtar kontrolli.
Këtë kontradiktë ka ngritur presidenti i Microsoft, Brad Smith, gjatë një interviste për podkastin Big Boss Interview të BBC-së.
“Sot lavatriçja juaj u nënshtrohet më shumë rregullave të sigurisë sesa inteligjenca artificiale. Çdo kuti qumështi që shihni në supermarket u nënshtrohet rregullave të sigurisë dhe inspektimeve”, deklaroi ai.
Sipas Smith, ka ardhur momenti që qeveritë të vendosin rregulla të detyrueshme për kompanitë që zhvillojnë inteligjencën artificiale, përpara se teknologjia të krijojë rreziqe që nuk mund të kontrollohen më.
Një teknologji që mund të kthehet edhe në armë
Presidenti i Microsoft e përshkroi inteligjencën artificiale si njëkohësisht “mjet dhe armë”, duke paralajmëruar se aftësitë e saj po rriten më shpejt sesa mekanizmat e mbikëqyrjes.
Ai kërkoi që kompanitë të detyrohen të ndërtojnë sisteme emergjente ndalimi, të njohura në industrinë teknologjike si kill switches.
Këta mekanizma do të shërbenin për të ndërprerë ose ngadalësuar funksionimin e një sistemi inteligjence artificiale në rast se ai fillon të veprojë në mënyrë të paparashikuar apo del jashtë kontrollit njerëzor.
Por Smith kërkon edhe përgjegjësi ligjore.
Nëse një agjent autonom i inteligjencës artificiale depërton në një sistem informatik, shkakton dëme apo cenon sigurinë e të dhënave, kompania përgjegjëse duhet të ketë detyrimin ligjor të raportojë incidentin dhe të njoftojë personat ose institucionet e prekura.
Ai propozoi gjithashtu që teknologjitë më të fuqishme të kontrollohen nga vlerësues të pavarur, përfshirë ekspertë të autorizuar nga institucionet shtetërore, përpara se të hidhen në treg.
“Ne dimë si ta bëjmë këtë për produktet e tjera. Duhet të mbështetemi në këtë përvojë dhe të mendojmë si ta zbatojmë edhe për inteligjencën artificiale”, tha Smith.
Përplasja me Trump: Siguria apo gara me Kinën?
Qëndrimi i presidentit të Microsoft është në kundërshtim me filozofinë e administratës së Donald Trump për zhvillimin e inteligjencës artificiale.
Presidenti amerikan ka mbrojtur vazhdimisht idenë se kompanitë duhet të kenë sa më shumë liri për të zhvilluar teknologjinë, në mënyrë që Shtetet e Bashkuara të mos humbasin epërsinë ndaj Kinës.
Trump e ka përmbledhur këtë konkurrencë me një fjali: “Kush fiton garën e inteligjencës artificiale, fiton”.
Sipas kësaj qasjeje, rregullat e tepërta mund të ngadalësojnë inovacionin amerikan dhe t’u japin avantazh rivalëve kinezë.
Por Smith paralajmëron se konkurrenca ekonomike nuk mund të përdoret si argument për të lënë pa kontroll sisteme që mund të kërcënojnë sigurinë kibernetike në shkallë globale.
Ai përmendi rastet kur agjentët e inteligjencës artificiale kanë vepruar jashtë kontrollit njerëzor, si dhe zhvillimin e modeleve aq të fuqishme sa mund të krijojnë rreziqe serioze për sigurinë informatike.
“Momenti ka ardhur”, deklaroi ai, duke kërkuar që vendet dhe kompanitë të bashkëpunojnë për të vendosur standarde të përbashkëta.
Britania mund të marrë drejtimin e kontrollit ndërkombëtar
Një nga propozimet më interesante të Smith lidhet me rolin që mund të luajë Britania e Madhe.
Sipas tij, Mbretëria e Bashkuar është aktualisht një nga vendet më të përgatitura për të udhëhequr përpjekjet ndërkombëtare për sigurinë e inteligjencës artificiale.
Ai vlerësoi veçanërisht Institutin britanik të Sigurisë së Inteligjencës Artificiale, të krijuar gjatë qeverisjes së ish-kryeministrit Rishi Sunak dhe të njohur më pas si Instituti i Sigurisë së Inteligjencës Artificiale.
Smith argumentoi se ekspertiza teknike britanike mund të shërbejë si bazë për vendosjen e standardeve ndërkombëtare.
Ai beson gjithashtu se administrata amerikane mund të jetë më e hapur ndaj rregullave të propozuara nga Londra sesa ndaj nismave të Bashkimit Europian.
“Në Uashington, njerëzit nuk e shohin Mbretërinë e Bashkuar dhe Londrën në të njëjtën mënyrë siç shohin Brukselin. Kjo është një pikë e fortë”, tha ai.
Marrëveshja e kompanive teknologjike në Shtëpinë e Bardhë
Në fund të muajit të kaluar, Donald Trump mblodhi në Shtëpinë e Bardhë drejtuesit e disa prej kompanive më të mëdha teknologjike amerikane, përfshirë OpenAI, Anthropic, Nvidia, SpaceX, Meta dhe Google.
Drejtuesit nënshkruan një dokument me angazhime morale për sigurinë e inteligjencës artificiale.
Sipas marrëveshjes, kompanitë pranuan të bashkëpunojnë me auditorë të pavarur për të kontrolluar nëse sistemet e tyre funksionojnë sipas qëllimit për të cilin janë krijuar dhe nëse mund të ndërhyjnë pa autorizim në sisteme të tjera teknologjike.
Smith e përshëndeti këtë hap dhe deklaroi se Microsoft është i gatshëm t’i bashkohet marrëveshjes.
Por ai theksoi se angazhimet vullnetare nuk janë më të mjaftueshme.
“Është një hap i mirë, një hap i nevojshëm. Por nuk mendoj se është më i mjaftueshëm”, u shpreh ai.
Sipas presidentit të Microsoft, problemi me vetërregullimin është se kompanitë e përgjegjshme do t’i respektojnë angazhimet, ndërsa rreziku më i madh vjen pikërisht nga ato që nuk veprojnë me të njëjtën përgjegjësi.
Kush do të mbajë përgjegjësi kur inteligjenca artificiale të shkaktojë dëme?
Paralajmërimi i Smith ngre një pyetje që po bëhet gjithnjë e më urgjente: kush do të mbajë përgjegjësi nëse një sistem inteligjence artificiale shkakton dëme të mëdha?
Kompanitë që e zhvillojnë, institucionet që e përdorin apo vetë operatorët që i kanë dhënë autonomi?
Për momentin, nuk ekziston një sistem i vetëm global që t’u japë përgjigje këtyre pyetjeve.
Ndërsa qeveritë dhe gjigantët teknologjikë garojnë për të krijuar modele gjithnjë e më të fuqishme, presidenti i Microsoft kërkon që siguria të mos mbetet në dorë të vullnetit të mirë të kompanive.
Mesazhi i tij është i qartë: nëse shtetet vendosin rregulla për sigurinë e ushqimeve dhe pajisjeve elektroshtëpiake, nuk ka arsye që teknologjia me potencialin për të ndikuar në sigurinë e gjithë botës të mbetet pa kontrolle të detyrueshme.
Burimi: BBC, intervistë me Brad Smith, president i Microsoft.
