Një operacion i jashtëzakonshëm për të transportuar Trumpin në avionin ushtarak në Ankara, në një kamion furnizimi me ushqime, u nxit nga një paralajmërim i Izraelit se ka një përpjekje të mundshme iraniane për vrasjen e tij. Por, me CIA-n që thotë se kishte “besim në shkallë të ulët” te informacioni, ekspertët i thonë Maira Butt se marrëdhënia mes aleatëve është vënë nën një presion në rritje.
Donald Trump e nisi luftën kundër Iranit pasi mori një informacion të inteligjencës nga aleati Izrael se Irani ishte në prag të sigurimit të një arme bërthamore. Por gjashtë muaj pas konfliktit, ai po përpiqet të gjejë një strategji daljeje nga një luftë që ka përmbysur ekonominë globale dhe ka zvogëluar popullaritetin e tij në vend. Izraeli, i cili dikur e nxiste atë të vepronte, nuk po godet më objektiva iraniane.
Çarjet në marrëdhënien midis Trumpit dhe mikut të tij të vjetër Benjamin Netanyahu janë shfaqur gjatë tre muajve të fundit, me presidentin amerikan që privatisht është shprehur i zemëruar ndaj kryeministrit izraelit për sulmet ndaj Libanit dhe për rrezikimin e marrëveshjes së paqes me Iranin.
Në fillim të kësaj jave, u bë e ditur se Trumpi ndërmori një fluturim sekret ushtarak nga Turqia për t’i shpëtuar një kërcënimi iranian për vrasje, në bazë të informacionit të inteligjencës izraelite. Operacioni i jashtëzakonshëm përfshiu lëvizjen e presidentit amerikan midis avionëve me anë të një kamioni furnizimi me ushqime, për t´u larguar i sigurt nga samiti i NATO-s në Ankara dhe për të shkuar në Britani.
Agjencitë për inteligjencën të vetë Trumpit nuk ishin të bindura nga ky informacioni. Të mërkurën, „The Washington Post“ raportoi se CIA kishte “besim në shkallë të ulët” te informacioni — por gjithsesi zyrtarët amerikanë vendosën të vepronin mbi bazën e tij. Një burim i tha gazetës se paralajmërimi përputhej me “një model më të gjerë të raportimit të inteligjencës izraelite që disa zyrtarë e shohin si të krijuar po aq sa për të ndikuar në vendimmarrjen presidenciale ashtu edhe sa për ta informuar atë.”
Një marrëdhënie nën presion
Ekspertët i thanë „The Independent“ se lidhja e fortë midis Trumpit dhe Netanyahut është vënë nën një presion të jashtëzakonshëm nga politika e brendshme. Të dy liderët kanë dështuar të arrijnë objektivat e tyre ushtarake dhe politike në Iran, ndërsa përpiqen të menaxhojnë ndarjet e brendshme.
Aaron David Miller, një diplomat amerikan që shërbeu si këshilltar për Lindjen e Mesme për gjashtë sekretarë amerikanë të shtetit midis viteve 1978 dhe 2003, tha se “besimi ekstrem” që kishte Izraeli në shkurt se fushata e bombardimeve amerikano-izraelite do t’i hapte rrugën ndryshimit të regjimit në Iran, ka të ngjarë të ketë shkaktuar skepticizëm në CIA lidhur me besueshmërinë e inteligjencës së tyre. “Netanyahu shpesh luan shpejt dhe lirshëm me vlerësimet e inteligjencës për të çuar përpara axhendën e tij, veçanërisht kur bëhet fjalë për aktorë të këqij si Irani dhe Hamasi,” thotë ai. “Në të njëjtën kohë, duke pasur parasysh rastet e mëhershme që kanë rrezikuar jetën e Trumpit dhe të paktën një komplot të mëparshëm të zbuluar të IRGC-së në nëntor 2024 për të vrarë Trumpin, nuk kishte asnjë mënyrë që Shërbimi Sekret të rrezikonte, pavarësisht çdo dyshimi të CIA-s për inteligjencën izraelite.”
CIA „mund të jetë duke u përpjekur të rifitojë ndikimin“
Profesor Yossi Mekelberg, ekspert për marrëdhëniet amerikano-izraelite në Chatham House, i tha „The Independent“ se raportet e inteligjencës të publikuara në media mund të mos jenë aq të besueshme sa duken fillimisht.
“CIA mund të ndihet se është lënë mënjanë dhe po përpiqet të rifitojë ndikimin,” thotë ai. Deri tani në luftë “ka pasur kaq shumë dështime në inteligjencë, analizë dhe vendimmarrje”, shton ai, duke iu referuar sulmit ndaj shkollës në Minab, i cili vrau më shumë se 170 fëmijë dhe aktualisht po hetohet nga qeveria amerikane. Ai thotë se është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se Trumpi ka një “dobësi” për Netanyahun, pavarësisht detajeve të rrjedhura në shtyp për telefonata të tërbuara mes të dyve.
Muajin e kaluar, Netanyahu bëri vizitën e tij të tetë shtetërore në SHBA, duke demonstruar se marrëdhënia mbetet e fortë pavarësisht tensioneve mbi fushatën e vazhdueshme të bombardimeve të Izraelit në Liban, për të cilën ata kanë thënë se synon mposhtjen e Hezbollahut.
Prof. Mekelberg e konsideron heshtjen e Trumpit ndaj refuzimit publik të Netanyahut për planin e tij të paqes për Gazën dhe deklaratën e tij se nuk do të ketë kurrë një shtet palestinez, si dëshmi të forcës së marrëdhënies së tyre.
Megjithatë, me Trumpin që përballet me zgjedhjet e mesmandatit, të cilat ka të ngjarë t’u sjellin republikanëve rezultate të dhimbshme, dhe Netanyahun që po lufton për mbijetesën e tij në një zgjedhje vendimtare në tetor, ekspertët thonë se marrëdhënia e tyre në mënyrë të pashmangshme do të vihet nën presion të mëtejshëm.
Inteligjenca izraelite „nuk është më e padiskutueshme“
Megjithatë, po ndodh ndryshim në një nivel më të gjerë, thotë Profesor Andrew Moran, kreu i politikës dhe marrëdhënieve ndërkombëtare në London Metropolitan University. Në fillim të kësaj jave, një zyrtar i Departamentit Amerikan të Shtetit tha se prania e përhershme ushtarake izraelite në Libanin jugor nuk ishte në përputhje me angazhimet e përcaktuara në marrëveshjen e mbështetur nga SHBA-ja të Izraelit me qeverinë e Libanit. Kjo erdhi pasi ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, tha se vendi i tij nuk do të tërhiqej nga Libani derisa Hezbollahu të çarmatosej.
“Inteligjenca izraelite është parë prej kohësh si standardi i artë, kështu që është e dukshme që zyrtarët amerikanë vepruan mbi bazën e paralajmërimit, ndërkohë që njëkohësisht sinjalizuan se nuk e besonin atë si të besueshëm,” thotë Prof. Moran. “Largimi i Presidentit ishte një masë paraprake që ata thjesht nuk mund ta shpërfillnin, duke pasur parasysh pasojat potencialisht katastrofike, por vënia publikisht në dyshim e vlerësimit është një veprim i guximshëm. Mund të jetë bërë për të siguruar publikun se nuk kishte kërcënim, por gjithashtu tregon se besimi në inteligjencën izraelite nuk është aq i padiskutueshëm sa dikur — një temë që përsëritet që nga sulmet e 7 tetorit, të cilat inteligjenca izraelite nuk arriti t’i parashikonte.”
Ai shton: “Nuk mendoj se do ta shohim Trumpin të tërhiqet nga Izraeli, por marrëdhënia po bëhet më pak e parashikueshme.”
