Nga Giovanna Dell’orto
Duke veshur velin dhe petkun e saj tradicional të zi, Motra Mayela udhëton për në punë pranë vendit ku ndodhi një sulm i dhunshëm ndaj një murgeshe tjetër katolike në Qytetin e Vjetër të Jerusalemit — tani e shoqëruar nga një vullnetar hebre për mbrojtjen e saj.
Të krishterët përbëjnë më pak se dy për qind të popullsisë së Izraelit dhe shumë prej tyre kanë frikë se shfaqjet e dukshme të besimit të tyre tërheqin ngacmime, të cilat janë përkeqësuar ndërsa konflikti rajonal është thelluar.
“Kam frikë pasi motra u rrah,” tha Motra Mayela, një murgeshë meksikane që ka jetuar vazhdimisht në Jerusalem për më shumë se 20 vjet. “Më parë, njeriu mund të jetonte me më shumë besim. Disa njerëz pështynin, disa thoshin përshëndetje. Tani duhet të jetojmë duke i besuar Zotit.”
Ajo merr forcë nga besimi i saj dhe nga ndihma e vullnetarëve vendas, megjithatë incidentet vazhdojnë; një adoleshent kohët e fundit pështyu pas saj teksa po kalonte pranë hebrenjve ultraortodoksë. I riu këmbënguli se thjesht po pastronte fytin, por vullnetari njoftoi policinë.
Episode të tilla pasqyrojnë vështirësitë e vazhdueshme me të cilat përballen të krishterët në Izrael, veçanërisht pasi sulmi i udhëhequr nga Hamasi më 7 tetor 2023 e thelloi konfliktin dhe ndarjen. Megjithatë, udhëheqësit fetarë dhe analistët përmendin hapa pozitivë, përfshirë një polici më të vendosur, ndjekje penale dhe përzgjedhjen e një të dërguari të qeverisë me origjinë greko-ortodokse për botën e krishterë.
Në të gjithë veriun e Izraelit, disa të krishterë mendojnë se shteti ofron mbrojtje të pamjaftueshme nga krimi, sepse ata nuk janë hebrenj. Megjithatë, këto shqetësime nuk i penguan grupet katolike që kohët e fundit të merrnin pjesë në një festim në malin Tabor, vendi ku Ungjijtë thonë se Jezusi u shfaq i shndërruar bashkë me Moisiun dhe Elian.
“Në një botë ku errësira po mbush zemrat e njerëzve, ne duhet të përhapim dritën e Zotit te njerëzit e tjerë,” tha Motra Muna, murgesha që drejtoi një nga grupet e të rinjve.
Për shumë të krishterë dhe hebrenj, mbrojtja e bashkëjetesës në Tokën e Shenjtë është një domosdoshmëri morale pas historive të tyre të gjata të persekutimit fetar.
“Unë nuk dua që të krishterët të dalin nga shtëpia e tyre në Jerusalem … dhe të kenë frikë,” tha Yisca Harani, edukatorja dhe aktivistja hebreje izraelite që shoqëroi Motrën Mayela. “Unë e kam përjetuar këtë për 2,000 vjet në historinë time hebreje. Nuk do të lejoj që kjo të ndodhë.”
Në Qytetin e Vjetër, burra hebrenj me kapele të zeza dhe thekë tzitzit, gra myslimane me hixhabe dhe priftërinj të krishterë me rroba të gjata kalojnë pranë njëri-tjetrit çdo ditë në labirintin e rrugicave prej guri. Shumë prej tyre janë duke shkuar për t’u lutur te Muri Perëndimor, Kisha e Varrit të Shenjtë ose kompleksi i Xhamisë Al-Aksa. Këto janë disa nga vendet më të shenjta përkatësisht për judaizmin, krishterimin dhe islamin, dhe ato ndodhen pranë njëri-tjetrit.
“Po të shëtisësh me petkun tënd fetar, herët a vonë do të të pështyjnë pranë teje,” tha At Alberto Pari, i cili drejton dialogun ndërfetar dhe marrëdhëniet mes të krishterëve dhe hebrenjve si sekretar i Kujdestarisë së Tokës së Shenjtë, urdhri katolik që shërben në vendet e shenjta në të gjithë rajonin. “Por është e rëndësishme të mos përgjithësojmë, sepse kjo nxit antisemitizmin.”
Qendra e të Dhënave për Lirinë Fetare, organizata që Harani themeloi për të gjurmuar ngacmimet ndaj të krishterëve, ka regjistruar pothuajse trefishim të incidenteve në Jerusalem nga katër vjet më parë deri në tre muajt e fundit të regjistruar — rreth një në ditë tani — pothuajse të gjitha nga nacionalistë fetarë hebrenj.
Një burrë hebre nga një vendbanim në Bregun Perëndimor të pushtuar u padit për sulmin e dhunshëm ndaj murgeshës në prill. Shkolla Biblike dhe Arkeologjike Franceze e Jerusalemit, ku murgesha është studiuese, pret “ndjekje penale efektive në nivelet penale dhe civile,” tha drejtori i shkollës, Vëllai Olivier Poquillon.
Ndër ata që iu drejtuan udhëheqësve katolikë për të dënuar sulmin dhe për të ofruar mbështetje ishte Ambasadori George Deek, i dërguari i ri i Izraelit, i ngarkuar me ndërtimin e asaj që ai e quan “marrëdhënie speciale” midis të krishterëve dhe vendit, si për t’i mbajtur të krishterët të sigurt, ashtu edhe për të bashkëpunuar në çështje si lufta kundër antisemitizmit.
“Ne besojmë se çdo incident kundër të krishterëve është imoral, i paligjshëm dhe duhet të ndiqet penalisht. Pikërisht këtë do të bëjmë,” tha Deek për Associated Press. “Ne duam të sigurohemi që Izraeli të vazhdojë të përparojë dhe të rritet si një vend ku të krishterët jo vetëm mund të mbijetojnë, por edhe të lulëzojnë.”
Rreth kohës kur murgesha u sulmua, dy incidente të tjera tërhoqën dënim global. Një ushtar izraelit theu një kryqëzim në një kopsht familjar dhe një tjetër futi një cigare në gojën e një statuje të Virgjëreshës Mari në Libanin jugor, ku ushtria po lufton me militantët e Hezbollahut. Ushtarët e përfshirë morën dënime me burgim ushtarak.
Shumica e izraelitëve e konsiderojnë ngacmimin të papranueshëm. Por nacionalistët fetarë hebrenj, veçanërisht të rinjtë e paarsimuar, mbeten një kërcënim, tha John Munayer i Qendrës Rossing për Edukim dhe Dialog, një organizatë ndërfetare në Jerusalem.
Armiqësia e tyre ndaj të krishterëve është e rrënjosur në historinë e persekutimit të hebrenjve në vendet europiane me shumicë të krishterë, në praktikat fetare që ata i shohin si adhurim të idhujve dhe në një “intolerancë të përgjithshme” ndaj kujtdo që nuk është hebre pranë zonave të shenjta si Muri Perëndimor, tha Munayer.
Pastaj është trauma e vazhdueshme e konfliktit izraelito-palestinez, pasi shumica e të krishterëve vendas në Izrael dhe në Bregun Perëndimor të pushtuar janë palestinezë.
Në Taybeh, fshati i fundit tërësisht i krishterë në Bregun Perëndimor, kolonët hebrenj kohët e fundit prenë gardhet e shtëpive dhe shkatërruan kopshte me fruta dhe perime, tha At Bashar Fawadleh, famullitari i Kishës Katolike të Krishtit Shëlbues.
“Të gjithë njerëzit këtu kanë frikë,” tha ai. “Kolonët vijnë dhe ikin çdo ditë.”
Ushtria e Izraelit e shpalli fshatin zonë të mbyllur ushtarake në fillim të kësaj jave për të frenuar sulmet. Por shqetësimet për aftësinë dhe gatishmërinë e Izraelit për t’i vënë nën kontroll kolonët mbeten edhe ndër ungjillorët, të cilët janë ndër mbështetësit më të vendosur të krishterë të Izraelit.
“Ajo që po ndodh në Taybeh është vërtet shqetësuese,” tha David Parsons, zëdhënës i Ambasadës Ndërkombëtare të Krishterë në Jerusalem. “Udhëheqësit izraelitë e kanë kuptuar prej disa kohësh se mbështetja e krishterë për kombin e tyre nuk është vetëm jetike, por është edhe një interes strategjik.”
E megjithatë, që nga sulmi i 7 tetorit 2023, “frika dhe skepticizmi i përgjithësuar” kanë përshkuar të gjithë punën ndërfetare, tha Pari. Instituti ndërfetar i muzikës që ai drejton, Magnificat, u ftua të luante në një marshim paqeje në Jerusalem. Por kur anëtarët palestinezë panë se skena ishte vendosur pranë një porte të Qytetit të Vjetër, të rrethuar nga flamuj izraelitë, ata refuzuan të luanin.
“U ndjeva vërtet si një dështim,” tha Pari. “Ne mendojmë se, si të krishterë, kemi një rol shumë të rëndësishëm për t’i bashkuar përsëri gjërat. … Do të jetë e vështirë, por ne mund ta bëjmë.”
Kjo qëndrueshmëri e mbështetur në besim mbizotëroi mes pelegrinëve në malin Tabor, të cilët u mblodhën në mal për të kremtuar festën e Shndërrimit javën e kaluar. Rritja e tensioneve ndërfetare dhe krimit ka bërë që shumë prej të krishterëve të zonës të emigrojnë, thanë disa prej tyre.
“Është shumë e vështirë që ta ruajmë identitetin tonë si të krishterë në Lindjen e Mesme, por kjo është gjëja më e rëndësishme,” tha John Akleh, 20 vjeç, i cili erdhi me grupin e Motrës Muna.
Dhjetë pelegrinë nga Nazareti aty pranë — ku u rrit Jezusi — e nisën ngjitjen në orën 4:15 të mëngjesit, të udhëhequr nga At Fadi Shallufi, në një traditë vjetore që ata e kanë ruajtur edhe gjatë kohës së luftës.
“Do të kemi shumë sakrifica, por do të jeni të sigurt se në këtë tokë diçka do të ndryshojë,” u tha Shallufi atyre ndërsa kremtoi Meshën në bazilikën në majë të malit.
