Udhëheqësit e saj kanë filluar të përmendin një alternativë ndaj anëtarësimit në BE.
A mund të zhduket Moldavia? Kjo ka ndodhur edhe më parë: në vitin 1918, menjëherë pasi u shkëput nga Perandoria Ruse që po shembej, parlamenti i Moldavisë votoi për t’iu bashkuar Rumanisë fqinje. Sot, vendi synon të anëtarësohet në Bashkimin Europian deri në vitin 2030. Por kohët e fundit, udhëheqësit e tij kanë sugjeruar se, nëse BE-ja e bllokon këtë proces, atëherë Moldavia mund të bashkohet me Rumaninë, e cila tashmë është anëtare e BE-së.
Maia Sandu, presidentja e Moldavisë, ka thënë se do të votonte “po” në një referendum për bashkimin me Rumaninë. Eugen Osmochescu, një zëvendëskryeministër, e ka quajtur këtë “Plan B”. Nicușor Dan, presidenti i Rumanisë, është përkrahës i bashkimit, ashtu si edhe disa politikanë të tjerë rumunë. Shumica e moldavëve flasin rumanisht dhe pjesa më e madhe e territorit të Moldavisë i përkiste Rumanisë midis viteve 1918 dhe 1940.
Ekziston një mundësi reale që Moldavia t’i përmbushë kërkesat e BE-së për anëtarësim deri në vitin 2029. Ekziston gjithashtu një mundësi reale që euroskeptikët francezë ta bllokojnë gjithsesi këtë proces. Kushtetuta e Francës kërkon një referendum ose miratimin e tre të pestave të të dyja dhomave të parlamentit përpara se Franca të japë pëlqimin për pranimin e vendeve të reja në BE. Moldavia nuk ka gjasa të fitojë në asnjërin prej këtyre skenarëve. Për më tepër, deri në vitin 2029, Marine Le Pen, një nacionaliste e së djathtës ekstreme që kundërshton zgjerimin e BE-së, mund të jetë presidente. Kjo e bën më tërheqës “opsionin e Gjermanisë Lindore”: hyrjen në BE duke u bashkuar me një vend fqinj.
Në Rumani, sondazhet tregojnë se mbështetja për bashkimin është rreth 70%, ndërsa në Moldavi rreth 40%. Mbështetja në Moldavi është dyfishuar gjatë dekadës së fundit, thotë Iulian Groza, drejtor i Institute for European Policies and Reforms, një institut kërkimor. Vendi ka një popullsi prej rreth 2.9 milionë banorësh; rreth 850,000 persona, përfshirë ata që jetojnë jashtë vendit, kanë shtetësi rumune. Kjo është më shumë një çështje pragmatike sesa ideologjike, pasi shtetësia rumune u mundëson atyre të punojnë në BE. Por pragmatizmi mund t’i bindë gjithashtu që të heqin dorë nga pavarësia në favor të anëtarësimit në BE dhe NATO brenda Rumanisë. Ndërkohë, shumë prej tyre votojnë në zgjedhjet rumune dhe ndihmuan në zgjedhjen e zotit Dan.
Bashkimi nuk është në agjendën e afërt, thotë Rufin Zamfir, një ekspert rumun i komunikimit. Deklaratat e udhëheqësve moldavë “duhet të interpretohen si një mesazh indirekt për partnerët evropianë”. Nëse perspektiva e anëtarësimit shtyhet ose dobësohet, thotë ai, “besueshmëria e Planit B rritet […] dhe bëhet një faktor politik që Brukseli nuk mund ta shpërfillë.”
Bashkimi nuk do të ishte i thjeshtë. Rumania nuk është mjaftueshëm e pasur për të subvencionuar bashkimin, siç bëri Gjermania Perëndimore me Gjermaninë Lindore. Moldavia është e varfër dhe nuk ka kontroll mbi Transnistrinë, një territor separatist prorus. Një marrëveshje e vitit 1994 me Gagauzinë, një pakicë proruse, u jep atyre mundësinë të kërkonin pavarësinë nëse Moldavia bashkohet ndonjëherë me Rumaninë.
Megjithatë, këto çështje mund të mos jenë të pazgjidhshme. Në gjendjen e saj aktuale, Rusia ka pak mundësi ë t’i japë mbështetje Transnistrisë ose Gagauzisë. Tashmë, për shkak të marrëveshjes tregtare të Moldavisë me BE-në, 70% e eksporteve të Transnistrisë shkojnë në Europë. Popullsia prej rreth 100,000 banorësh e Gagauzisë është e shpërndarë në katër enklava të veçanta. Pavarësia e rrethuar nga kufijtë e BE-së nuk do të ishte një alternativë veçanërisht tërheqëse.
Moldavia nuk është kandidati i vetëm për t’u “zhdukur”. Shumica të mëdha në Shqipëri dhe Kosovë, e cila është kryesisht shqiptare etnike, favorizojnë bashkimin e dy vendeve. Albin Kurti, kryeministri në detyrë i Kosovës, e mbështet bashkimin, por Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë, jo; ai mendon se çështja do të zgjidhet kur të dyja vendet të anëtarësohen në BE. Të dy liderët nuk e pëlqejnë njëri-tjetrin dhe kanë nxitur përplasje që kanë filluar të përçajnë popullsitë e tyre. Është e pamundur, por jo e paimagjinueshme, që brenda dhjetë vjetësh, për të arritur anëtarësimin në BE, Moldavia t’i hapë rrugë një “Rumanie të Madhe”. Një “Shqipëri e Madhe” është edhe më e vështirë për t’u imagjinuar.
