Tensionet midis Moskës dhe Uashingtonit kanë arritur një tjetër pikë kritike, pasi Rusia po sinjalizon mundësinë e vendosjes së raketave me rreze të mesme veprimi në Kubë dhe Venezuelë — një paralajmërim që ngjall kujtimet e krizës së raketave të vitit 1962. Ky zhvillim vjen në një kohë kur SHBA po shqyrton transferimin e raketave Tomahawk në Ukrainë, duke ndezur frikën për një përshkallëzim të ri global. Këshilli i Federatës Ruse ka ratifikuar marrëveshjen e bashkëpunimit ushtarak me Kubën, e cila u nënshkrua në mars të këtij viti në Havana dhe Moskë. Dokumenti i ri zgjeron ndjeshëm kornizën e bashkëpunimit midis dy vendeve dhe, sipas analistëve, hap rrugën për vendosjen e çdo lloj sistemi sulmues në territorin kuban — përfshirë edhe raketa me rreze të mesme veprimi. Ky zhvillim shihet nga vëzhguesit si një mesazh i drejtpërdrejtë për Shtetet e Bashkuara, që po përgatiten të dërgojnë raketa Tomahawk në Ukrainë, një hap që Moska e konsideron “provokim strategjik”.
Kujtesa e krizës së vitit 1962
Ky nuk është rasti i parë që Kuba bëhet qendër e një lufte nervash midis dy superfuqive. Pas Revolucionit Kuban dhe pushtimit të dështuar të Gjirit të Derrave, Bashkimi Sovjetik instaloi raketa bërthamore në ishull në përpjekje për të balancuar fuqinë ushtarake me SHBA-të. Në atë kohë, sistemet raketore sovjetike R-12 dhe R-14 ishin në gjendje të godisnin pjesën më të madhe të territorit amerikan, duke futur botën në prag të një lufte bërthamore që zgjati nga 22 deri më 28 tetor 1962. Duket se Kremlini tani kërkon ta përsërisë skenarin: presidenti Vladimir Putin po përdor kërcënimin me raketa për të ndalur Shtëpinë e Bardhë — dhe personalisht Donald Trumpin — nga dërgimi i armëve të reja strategjike në Ukrainë.
Venezuela dhe Kuba në orbitën e Moskës
Rusia po thellon gjithashtu bashkëpunimin me Venezuelën, e cila sundohet nga presidenti autoritar Nicolás Maduro, një aleat i deklaruar i Putinit. Marrëdhëniet mes Karakasit dhe Uashingtonit janë në tension të hapur, ndërsa administrata Trump ka paralajmëruar veprime kundër kartelevë të drogës që veprojnë në territorin venezuelian. Në anën tjetër, Kuba nuk është shkëputur kurrë plotësisht nga ndikimi rus. Sipas burimeve të pavarura, rreth 25 mijë kubanë pritet të dërgohen për t’u bashkuar me ushtrinë ruse në Ukrainë si mercenarë. Analistët besojnë se Kremlini do të shpërblejë Kubën për këtë ndihmë përmes furnizimeve ushtarake, investimeve dhe ndoshta edhe vendosjes së raketave ruse në territorin e saj — një veprim që do të shihej si sfidë e hapur ndaj SHBA-ve.
Strategjia e “kontrollit reflektiv”
Sipas raportit të Institute for the Study of War (ISW), Moska po zhvillon një fushatë të ashtuquajtur “kontroll reflektiv”, e cila synon të ndikojë në vendimmarrjen amerikane përmes frikës dhe pasigurisë. Kjo taktikë konsiston në dërgimin e sinjaleve dezinformuese ose kërcënuese, me qëllim që kundërshtari të frenojë vetë veprimet e tij. Në këtë rast, Rusia po përpiqet të parandalojë SHBA-të nga furnizimi i Ukrainës me raketa Tomahawk, duke portretizuar këtë lëvizje si “përshkallëzim të rrezikshëm” që mund të çojë në përplasje të drejtpërdrejtë midis dy fuqive bërthamore. ISW vëren se Kremlini ka përdorur të njëjtën strategji më parë, për të vonuar apo ndaluar furnizime të armëve perëndimore si raketat HIMARS, ATACMS, F-16 dhe tanket Abrams. Në shumë raste, fushatat e tilla kanë shtyrë në kohë dërgesat e armëve, duke i dhënë Moskës avantazh ushtarak në fushën e betejës.
Presidenti rus Vladimir Putin ka paralajmëruar publikisht kundër çdo transferimi të raketave Tomahawk në Ukrainë, duke e cilësuar një “veprim që mund të ndryshojë ekuilibrin strategjik”. Këto raketa, të cilat kanë rreze veprimi mbi 2,500 kilometra dhe mund të mbartin koka konvencionale ose bërthamore, janë projektuar për goditje precize nga distanca të mëdha. Edhe pse dërgimi i tyre në Ukrainë mund të zgjasë me muaj, vetëm fakti që janë pjesë e planit të furnizimit mjafton për të shkaktuar reagim të ashpër nga Moska. Sipas raportimeve të The Guardian, edhe nëse raketat Tomahawk nuk dalin kurrë nga lëshuesit e tyre, prania e tyre në Ukrainë do të ketë efekt psikologjik dhe strategjik të menjëhershëm mbi Kremlinin, duke e detyruar Rusinë të rishikojë të gjitha planet e saj ushtarake.
Një “luftë e ftohtë” e re në horizont?
Nëse kërcënimet ruse për vendosjen e raketave në Kuba dhe Venezuelë do të materializohen, bota mund të përballet me krizën më serioze të sigurisë që nga fundi i Luftës së Ftohtë. Për shumë analistë, ky është një sinjal i qartë i strategjisë së Putinit për të përdorur frikën e përshkallëzimit bërthamor si mjet presioni ndaj Perëndimit. Në anën tjetër, Shtetet e Bashkuara përballen me dilemën nëse duhet të vazhdojnë mbështetjen e pakufizuar për Ukrainën, apo të shmangin rrezikun e një përplasjeje të drejtpërdrejtë me Rusinë. Në çdo rast, Kuba dhe Venezuela po rikthehen në qendër të skenës gjeopolitike – si pika të nxehta të një konflikti të ri që mund të rikthejë hijet e vitit 1962, këtë herë në versionin e shekullit XXI.
