Për dekada me radhë, breza fëmijësh kanë vrapuar me gëzim në parkun dhe këndin e lojërave në Northumberland, pa e ditur se poshtë tyre ndodheshin bombat e Luftës së Dytë Botërore. Si përfunduan ato aty dhe pse askush nuk dinte gjë?
Në janar, Steven Parkinson sapo kishte filluar punën për instalimin e pajisjeve të reja në Scotts Park, në qytetin Wooler, i rrethuar nga kodrat e Cheviot. Teksa gërmonte, ai vuri re diçka të dyshimtë në tokë.
“Na tronditi sepse dukej si bombë,” kujton ai me një buzëqeshje të lehtë, “por nuk e dinim nëse ishte aktive apo jo.”
Gjatë dy ditëve të para të gërmimeve nga kompania Brimstone, u zbuluan aq shumë bomba saqë i gjithë parku u desh të hapej.
Steven njoftoi bashkinë lokale, por as Kerren Rodgers, sekretarja e këshillit të Wooler, nuk dinte si të reagonte:
“Të merresh me një bombë të dyshuar në një kënd lojërash nuk është pjesë e udhëzuesit për punën time,” tha ajo me humor.
Një njësi e çminimit nga Catterick Garrison konfirmoi se objekti ishte një bombë stërvitore nga Lufta e Dytë Botërore, por fillimisht mendohej se ishte rast i izoluar. Ditën tjetër, punimet rifilluan – deri kur u gjet një pajisje tjetër.
Brimstone, që prej 2016 ka hequr mbi 200,000 objekte të rrezikshme në gjithë Mbretërinë e Bashkuar, vazhdoi me gërmime të kujdesshme me dorë dhe brenda dy ditësh u gjetën 90 bomba stërvitore të tjera – jo aktive, por me ngarkesë shpërthyese.
“Të gjitha ishin të vendosura në rreshta, me kujdes dhe qëllimisht,” thotë Adam Tanner nga Brimstone.
Me pajisje të posaçme, u skanua i gjithë parku dhe në fund u zbuluan 177 bomba në total dhe sasi të mëdha metali të hedhur.
Kush i kishte vendosur aty? Një teori është që bombat janë fshehur nga Home Guard, një organizatë vullnetare britanike gjatë luftës. Por historiani Alan Sture mendon se mund të kenë qenë ushtarë të rregullt, pasi zona ishte shumë e rëndësishme për trajnime ushtarake. 2,000 trupa ishin stacionuar në bazën RAF Milfield, afër Wooler-it.
Fotografi ajrore të vitit 1948 dhe dëshmi nga banorët e vjetër të qytetit konfirmojnë ekzistencën e një depoje municionesh në park, si dhe mbërritje trenash me furnizime nga një linjë hekurudhore aty pranë.
Pas luftës, sasi të mëdha armatimesh u hodhën në det ose u fshehën në tokë, pasi siguria në atë kohë nuk ishte prioritet.
“Shëndeti dhe siguria nuk ekzistonin në 1945,” thotë Prof. David Alexander nga University College London. “Ishte thjesht: ‘T’i hedhim e të mbarojmë punë’.”
Colin Durward, nga muzeu ushtarak Blyth Battery, thotë se ka dëgjuar histori të shumta për ushtarë që pas lufte varrosnin municione të tepërta, nga mortaja 3 inç deri te mijëra fishekë.
Tani parku është rishqetësuar dhe rihapur të premten. Për këshilltarin Mark Mather, i lindur në Wooler, është një çlirim i madh emocional.
“Unë kam luajtur në atë kënd si fëmijë, vrapoja sipër atyre bombave – vetëm 23 cm nën këmbët e mia.
S’do e dimë kurrë me siguri kush i vendosi ato, apo pse… por jam jashtëzakonisht i lehtësuar që nuk janë më aty poshtë.”
