Përfaqësuesi i Izraelit në Eurovision ka deklaruar se u surprizua nga protestat që ndërprenë performancën e tij në gjysmëfinale.
Disa persona në publik – mes tyre edhe një protestues me mbishkrimin “Free Palestine” në gjoks – u larguan nga Wiener Stadthalle në Vjenë të martën mbrëma, pasi gjatë këngës u dëgjuan thirrje “ndaloni gjenocidin”.
“Isha i vetëdijshëm”, tha për BBC këngëtari izraelit Noam Bettan. “Dëgjova fishkëllima dhe gjithçka tjetër, dhe pati një moment si efekti ‘wow’, e dini? Një lloj shoku të vogël.”
Prania e Izraelit në Eurovision ka qenë e debatueshme që prej fillimit të luftës në Gaza në vitin 2023.
Transmetuesit publikë të pesë vendeve – Spanja, Holanda, Irlanda, Islanda dhe Sllovenia – po bojkotojnë edicionin e këtij viti, duke e bërë këtë Eurovision më të voglin që nga viti 2003.
Transmetuesi irlandez RTÉ tha se pjesëmarrja e Irlandës ishte “e papranueshme duke pasur parasysh humbjen e tmerrshme të jetëve në Gaza”, ndërsa transmetuesi holandez Avrotros deklaroi se pjesëmarrja e Holandës ishte “e papajtueshme me vlerat publike që janë thelbësore për ne”.
Transmetuesi izraelit Kan i ka përshkruar mungesat si një “bojkot kulturor” që “dëmton lirinë e krijimit dhe lirinë e shprehjes”.
Bettan, 28 vjeç, tha se shpreson që pesë transmetuesit të rikthehen në të ardhmen.
“Është keq për ta”, tha ai. “Po humbasin mundësinë për të qenë pjesë e kësaj eksperience të jashtëzakonshme. Kam shumë shpresë që vitin tjetër të mund të këndojnë dhe të shpërndajnë dritën e tyre.”
Kritikat e pesë transmetuesve janë mbështetur edhe nga organizata për të drejtat e njeriut Amnesty International, e cila deklaroi se Bashkimi Evropian i Transmetuesve “e ka tradhtuar njerëzimin” duke lejuar Izraelin të marrë pjesë.
Lufta në Gaza nisi pas sulmit të udhëhequr nga Hamasi në jug të Izraelit më 7 tetor 2023, ku u vranë rreth 1.200 persona dhe 251 të tjerë u morën peng.
Izraeli u përgjigj me një ofensivë ushtarake në Gaza, gjatë së cilës sipas ministrisë së Shëndetësisë të drejtuar nga Hamasi janë vrarë më shumë se 72.740 persona. Kombet e Bashkuara i konsiderojnë këto shifra përgjithësisht të besueshme.
Izraeli ka mohuar me forcë akuzat nga Amnesty International dhe organizata të tjera se ka kryer gjenocid ndaj palestinezëve në Gaza.
Pavarësisht se shoqërohej nga roje të armatosura, Bettan tha se kishte marrë një “pritje të ngrohtë” në Vjenë.
Pas tronditjes fillestare nga thirrjet gjatë gjysmëfinales, ai tha se u përqendrua tek njerëzit që e mbështesnin.
“Kërkova flamujt e njerëzve që më duan dhe duan që unë të jap më të mirën time, dhe kjo më mbajti fort”, tha ai.
Nuk është hera e parë që performanca e Izraelit shoqërohet me protesta.
Këngëtarja Eden Golan u përball me brohoritje dhe fishkëllima në Suedi dy vite më parë, ndërsa vitin e kaluar në Zvicër dy protestues tentuan pa sukses të hynin në skenë dhe të hidhnin bojë gjatë performancës së Yuval Raphael.
Ashtu si paraardhësit e tij, Bettan tha se kishte bërë prova duke u fishkëllyer gjatë përgatitjeve për Eurovision, por pranoi se realiteti ishte ndryshe.
“Nuk mund të fusësh 13 mijë njerëz në një sallë provash dhe t’i bësh të fishkëllejnë. Kisha disa persona nga ekipi që përpiqeshin ta bënin të vështirë për mua, që të stërvitesha për këtë moment – por nuk mund të përgatitesh vërtet për këtë”, tha ai.
Transmetuesi austriak ORF, që organizon Eurovision-in këtë vit, ka deklaruar se nuk do të ndalojë flamujt palestinezë dhe as nuk do të censurojë fishkëllimat nga publiku. Largimi i disa personave nga salla të martën lidhej me sjellje më shqetësuese.
Pavarësisht protestave, Bettan dha një performancë të sigurt dhe tha se forca i vinte edhe nga teksti i këngës.
“Ka një moment në fund të këngës kur këndoj në hebraisht dhe do të thotë: ‘Gjithmonë është dikush që dëgjon’”, tha ai.
“Dhe në atë moment ndjeva se po këndoja me gjithë zemër për popullin tim.”
Ai shtoi se, edhe pse kjo mund të tingëllojë si klishe, ai e përjetoi atë moment me emocion dhe ndihej “shumë krenar që ishte aty dhe shumë krenar që përfaqësonte vendin e tij”.
Bettan është përfshirë edhe në një polemikë të vogël pasi u kërkoi fansave në rrjetet sociale të përdornin të 10 votat për të mbështetur Izraelin në finalen e së shtunës.
Organizatorët reaguan duke thënë se postimi “nuk ishte në frymën e konkursit” dhe kërkuan që ai të fshihej.
Ata gjithashtu i dhanë një paralajmërim zyrtar transmetuesit izraelit Kan, që organizon pjesëmarrjen e vendit në Eurovision.
Kjo ndodhi pas një fushate të mbështetur nga qeveria izraelite vitin e kaluar për të rritur votat për Yuval Raphael, gjë që disa vende pretenduan se ndikoi në rezultatin final.
Raphael fitoi votën e publikut në vitin 2025 dhe përfundoi e dyta në renditjen e përgjithshme pas votave të jurive. Bashkimi Evropian i Transmetuesve deklaroi se nuk kishte gjetur prova për parregullsi.
Bettan tha për BBC se nuk kishte qenë në dijeni të rregullave që dekurajojnë kandidatët të kërkojnë vota të shumëfishta dhe se e kishte “fshirë” postimin.
I pyetur nëse Izraeli mund të përjashtohej për shkelje të tjera, drejtori i Eurovision-it, Martin Green, tha për BBC News:
“Jemi shumë larg një situate të tillë. Nëse ka një problem, ne fillojmë një bisedë dhe përpiqemi ta zgjidhim në mënyrë miqësore, pa kaluar te sanksionet.”
Pas kualifikimit nga gjysmëfinalja e së martës, Bettan do të performojë sërish në finalen e madhe të së shtunës, ku kënga e tij pritet të renditet mes pesë më të mirave.
Ndërkohë, protesta të tjera janë planifikuar jashtë arenës së Eurovision-it dhe debatet për praninë e Izraelit pritet të vazhdojnë, por këngëtari tha se dëshiron ta shfrytëzojë maksimalisht këtë mundësi.
“Ka shumë urrejtje jashtë. Nuk po e shoh atë – unë shoh anën e ndritshme”, tha ai.
“As nuk ndihem sikur jam në një garë. Ka artistë shumë të talentuar këtu dhe unë jam këtu për të bashkuar. Jam këtu për të shpërndarë dritën time, ngjyrën time në këtë botë.”
