Izraeli po përballet me një periudhë të pasigurt politike pas zgjedhjeve parlamentare të 27 tetorit, të cilat nuk i dhanë shumicën asnjërit prej dy blloqeve kryesore. Në këtë situatë, partitë arabe janë kthyer në faktor vendimtar për formimin e qeverisë së ardhshme dhe mund të luajnë rol në largimin e Benjamin Netanyahut nga pushteti.
Një zhvillim i rëndësishëm është shënuar më 2 nëntor, kur Yousef Jabareen, drejtuesi i koalicionit arab Joint List, deklaroi se është i gatshëm të shqyrtojë mbështetjen parlamentare për një qeveri opozitare të drejtuar nga Gadi Eisenkot.
Në një intervistë për The Guardian, Jabareen e cilësoi rezultatin zgjedhor një mundësi historike për ndryshimin e drejtimit politik të Izraelit.
Sipas rezultateve të zgjedhjeve, blloku i Netanyahut ka siguruar 53 mandate në parlamentin me 120 vende, ndërsa koalicioni opozitar i drejtuar nga Eisenkot ka marrë 48 mandate.
Partitë arabe kanë fituar gjithsej 19 vende, duke arritur një rezultat rekord. Pjesëmarrja e votuesve arabë ka qenë rreth 80%, një nivel që ka ndikuar ndjeshëm në konfigurimin e ri parlamentar.
Për të formuar një qeveri nevojiten të paktën 61 mandate. Kjo do të thotë se as Netanyahu dhe as Eisenkot nuk mund të sigurojnë shumicën pa mbështetjen e forcave të tjera politike.
Jabareen ka sqaruar se koalicioni i tij nuk synon të bëhet pjesë e një qeverie të drejtuar nga Eisenkot, për sa kohë vazhdon pushtimi izraelit i Bregut Perëndimor.
Megjithatë, ai ka lënë të hapur mundësinë që partitë arabe ta mbështesin një qeveri të tillë nga jashtë, përmes votimeve parlamentare, pa marrë poste ministrore.
Kjo formulë do t'i lejonte opozitës të kërkonte largimin e Netanyahut, duke shmangur përfshirjen e drejtpërdrejtë të partive arabe në kabinetin qeveritar.
Por një marrëveshje e tillë mbetet e vështirë për shkak të dallimeve të thella mes partive opozitare, veçanërisht për çështjet e sigurisë, marrëdhëniet me palestinezët dhe bashkëpunimin me përfaqësuesit politikë arabë.
Jabareen ka kërkuar që çdo qeveri e re të marrë masa konkrete kundër diskriminimit të qytetarëve arabë të Izraelit, duke përmirësuar financimin e bashkive, arsimin, sigurinë dhe shërbimet publike.
Ai ka kritikuar qeverinë Netanyahu për mënyrën e trajtimit të komunitetit arab gjatë katër viteve të fundit, duke përmendur prishjen e banesave, kriminalitetin dhe mungesën e ndërhyrjeve të mjaftueshme nga policia.
Një tjetër kërkesë e tij është ndryshimi i politikave ndaj palestinezëve dhe krijimi i kushteve për rifillimin e negociatave politike.
Drejtuesi i Joint List ka kërkuar gjithashtu zëvendësimin e kryetarit aktual të parlamentit dhe rishikimin e ligjeve të miratuara gjatë reformës së diskutueshme të sistemit gjyqësor.
Ndërkohë, Netanyahu dhe partia e tij Likud kanë ngritur pretendime për parregullsi zgjedhore, duke akuzuar partitë arabe për manipulim të votës.
Megjithatë, autoritetet zgjedhore izraelite kanë deklaruar se rezultatet do të mbeten në fuqi dhe se pretendimet për ndërhyrje nuk përbëjnë bazë për ndryshimin e tyre. Akuzat e përgjithshme për vjedhje të zgjedhjeve nuk janë mbështetur me prova të konfirmuara.
Opozita e ka akuzuar Netanyahun se po përpiqet të delegjitimojë rezultatin zgjedhor për të ruajtur pushtetin.
Presidenti izraelit Isaac Herzog pritet të zhvillojë konsultime me përfaqësuesit e partive për të përcaktuar se cili drejtues politik ka mundësinë më të madhe për të formuar qeverinë.
Pavarësisht se partitë kundër Netanyahut kontrollojnë së bashku 67 vende në parlament, dallimet politike mes tyre e bëjnë të vështirë krijimin e një shumice të qëndrueshme qeverisëse.
Nëse negociatat dështojnë, Izraeli mund të përballet me një tjetër proces zgjedhor.
Për momentin, Netanyahu mbetet në detyrë, por rezultati i zgjedhjeve dhe gatishmëria e partive arabe për të mbështetur opozitën kanë krijuar një nga sfidat më të mëdha për vazhdimësinë e tij në pushtet.
