Europa është përballur me një nga verat më tragjike sa i përket pasojave të temperaturave ekstreme. Sipas dy studimeve shkencore të publikuara në revistën “Nature Health”, gjatë periudhës qershor–gusht 2026, temperaturat e larta dyshohet se kanë shkaktuar rreth 50 391 vdekje të parakohshme në 854 qytete europiane. Kjo e bën verën e vitit 2026 më vdekjeprurësen nga i nxehti gjatë periudhës së analizuar nga studiuesit.
Të dhënat e publikuara tregojnë se ndryshimet klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor kanë luajtur një rol vendimtar në përkeqësimin e situatës. Sipas vlerësimeve shkencore, rreth dy të tretat e vdekjeve, përkatësisht 32 619 raste, lidhen me ndikimin e ngrohjes globale në rritjen e temperaturave dhe intensifikimin e valëve të të nxehtit.
Studimi është realizuar nga një grup shkencëtarësh të Imperial College London dhe London School of Hygiene & Tropical Medicine, të cilët kanë analizuar të dhënat meteorologjike dhe ndikimin e temperaturave të larta në vdekshmëri në 30 vende europiane.
Rezultatet nxjerrin në pah përmasat shqetësuese të krizës klimatike dhe pasojat e saj të drejtpërdrejta në shëndetin e popullsisë. Sipas studiuesve, numri i vdekjeve të vlerësuara gjatë verës së vitit 2026 rezulton rreth 71% më i lartë krahasuar me verën e marrë si referencë në analizë.
Italia, vendi më i goditur nga temperaturat ekstreme
Nga të dhënat e studimit rezulton se Italia ka regjistruar numrin më të lartë të vdekjeve të vlerësuara si pasojë e temperaturave ekstreme, me 13 303 viktima.
Pas saj renditet Franca, me 7 268 vdekje të parakohshme, ndërsa Spanja ka regjistruar 6 824 raste dhe Gjermania 6 340. Ndërkohë, në Mbretërinë e Bashkuar, studiuesit kanë vlerësuar se temperaturat e larta kanë kontribuar në 4 354 vdekje të parakohshme.
Një nga periudhat më kritike të verës ka qenë ajo nga 17 qershori deri më 1 korrik, kur Europa u përfshi nga një valë veçanërisht intensive e të nxehtit. Sipas analizës, pothuajse një e treta e totalit të vdekjeve të vlerësuara ka ndodhur gjatë kësaj periudhe.
Në qytetet e përfshira në studim, temperaturat mesatare gjatë kësaj vale ishin 5,3 gradë Celsius mbi normalen sezonale, duke krijuar kushte jashtëzakonisht të vështira, veçanërisht për grupet më të cenueshme të popullsisë.
Temperaturat deri në 12 gradë mbi nivelet historike
Situata ka qenë veçanërisht shqetësuese në Europën Perëndimore, ku temperaturat mesatare gjatë verës kanë rezultuar rreth 2,9 gradë Celsius mbi mesataren klimatike të periudhës 1991–2020.
Në disa vende dhe gjatë ditëve të caktuara, devijimet nga temperaturat historike kanë arritur deri në 12 gradë Celsius, duke dëshmuar intensitetin e pazakontë të kushteve atmosferike.
Ekspertët theksojnë se temperaturat ekstreme përbëjnë një rrezik serioz për shëndetin publik, jo vetëm për shkak të ekspozimit të drejtpërdrejtë ndaj të nxehtit, por edhe për ndikimin që ato kanë në përkeqësimin e sëmundjeve ekzistuese.
Të moshuarit mbi 85 vjeç, grupi më i rrezikuar
Një nga gjetjet më shqetësuese të studimit lidhet me ndikimin e temperaturave ekstreme te personat e moshuar.
Sipas të dhënave, personat mbi 85 vjeç përbëjnë rreth 45% të viktimave të vlerësuara, me gjithsej 22 502 vdekje të parakohshme.
Megjithatë, pasojat e të nxehtit nuk janë kufizuar vetëm te kjo grupmoshë. Studiuesit vlerësojnë se mijëra persona nën moshën 65 vjeç kanë humbur jetën si pasojë e ndikimit të temperaturave ekstreme.
Nga pikëpamja shëndetësore, ekspozimi i zgjatur ndaj temperaturave të larta mund të shkaktojë komplikacione serioze, duke rënduar sëmundjet kardiovaskulare dhe ato të sistemit të frymëmarrjes. Në raste të rënda, i nxehti mund të shkaktojë goditje termike, dehidratim dhe çrregullime të funksionimit normal të organizmit.
Një tjetër faktor shqetësues është mungesa e freskisë gjatë orëve të natës, e cila pengon rikuperimin e trupit pas ekspozimit të gjatë ndaj temperaturave të larta gjatë ditës.
Rreziku bëhet edhe më i madh për personat që jetojnë vetëm, familjet me të ardhura të ulëta dhe qytetarët që nuk kanë mundësi të sigurojnë ambiente të freskëta apo sisteme të përshtatshme klimatizimi.
Ndryshimet klimatike, një kërcënim gjithnjë e më serioz për shëndetin publik
Gjetjet e studimeve tregojnë se ngrohja globale nuk përbën më vetëm një sfidë mjedisore, por edhe një kërcënim të drejtpërdrejtë për jetën dhe shëndetin e njerëzve.
Lidhja e 32 619 vdekjeve të vlerësuara me ndryshimet klimatike të shkaktuara nga aktiviteti njerëzor nënvizon ndikimin e konsiderueshëm që rritja e temperaturave globale ka në përkeqësimin e valëve të të nxehtit.
Të dhënat nxjerrin gjithashtu në pah nevojën për forcimin e masave parandaluese, përmirësimin e sistemeve të paralajmërimit të hershëm dhe mbrojtjen e kategorive më të rrezikuara të popullsisë.
Vera e vitit 2026 mbetet kështu një tjetër sinjal alarmi për Europën, duke dëshmuar se temperaturat ekstreme mund të kenë pasoja të rënda njerëzore dhe se përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike po kthehet në një domosdoshmëri për shëndetin dhe sigurinë publike.
