11 ditë zgjati qëndrimi në ambasada i shqiptarëve që kapërcyen me guxim muret e përfaqësive të huaja për të shpëtuar nga varfëria dhe dhuna politike në vend. Në 13 korrik 1990, 4.691 prej tyre u larguan nga Shqipëria, mes tyre dhe 30 vjeçari Valer Dyrzi.
Por dëshira e tij për të ikur nga Shqipëria lindi në 10 janar të vitit 1979, vit kur kaloi një hetuesi të dhunshme dhe arrestohet me akuzën e ‘agjitacion dhe propagandë’ dhe ‘tentativë për arratisje’. Ishte djali i nënës së tij ruse, një mësuese e dashur martuar me inxhinierin shqiptar, vënë në shënjestër të regjimit për shkak të prishjes së marrëdhënieve zyrtare të regjimit me Bashkimin sovjetik.
"??ë ???ℎ? ?ë?ℎ??ë ?ë ???ℎ? ?ë ?????????ℎ?, ??? ???ℎ? ?ë?ë? ?ë ???? ??ℎ? ? ???? ?ë ?? ?ë ????????? ??ë, ?? ?ë ?????????ë ????in ?ℎ? ????? ?? ?????? ?ë ????ë. ?ℎ? ??? ?ë ????ℎ? ??? ???? ?ë ???? ?????ë, ? ???? ??? ?ë ?? ?? ????! “ ??ë??? ????? ????? ?ë? ??????-?ë, ????? ?ℎ??? ?? ?ën? ? ??? ? ???? ????ë???ë ?ë? ?ë ?ë?ë ?ℎ???ër??ë, ??? ????ë ??? ? ???????? ?ë ?ℎ???? ?ℎ? ?ë???ë?."
Valeri, u dënua me 13 vjet heqje lirie për “agjitacion e propagandë dhe tentativë arratisjeje”. Nëna e tij me 8 vjet burg, me akuzën “për spiunazh “, akuzë që se pranoi kurrë. Të atin e transferuan në një vend malor dhe motra 12 vjeçe u rrit nga halla e saj.
“???? ?????? ?ë ????? ??????? ?ë ?ë???ë ?????? ?ë ????????? ???ℎ????? ? ???? ??ℎ?. ??ë ??????? ?ë “??2 ???????” ? ℎ?? ?? ?????ë? ????, ?ë ?????????? ?ë ??? ???ℎ??ℎ?. ????ë? ? ???, ?ë ℎ??????? ??? ??ë ?ë??ët?? ? ???ℎ ???????, ?ë ℎ????? ? ????????? ??ℎ?? “????? ??? është ??ë ℎ??ë???ë ? ???ë, ????? është ????ëm?????”. ??ë???ℎë ?ë ?????ë ?ë ???ℎë?. ?ënën ?ℎ? ????ën, ??ç ?ë ??????? ?ë ???ë, ? ?????? ?ℎ? ? ?ërℎ???? ?????ë ?ℎ? ? ?ℎ??ë ??:- ????? ?? ????? ????ër ???ℎ, ?????????? ??ë ?ë ??ℎ?ℎ?? ?? ?ë ?ë ????ër? ??? ?? ?ℎ????? ?ë ????ë”.
Por nëna, i ati dhe motra mbetën për një kohë të gjatë në Shqipëri. Ata u larguan më vonë pasi regjimi monopartiak ra dhe vendi sanksionoi pluralizimin politik, në dhjetor të vitit ‘1990.
Ai tregon se në Itali ka marrë pjesë në një konkurs ndërkombëtar në vitin ’90 dhe ka fituar çmimin e dytë. Për këtë sukses kanë shkruar edhe gazetat në Shqipëri ndërsa në ato vendase konsiderohej si “Shqiptari i ambasadave që fitoi një çmim”.
Në zemrën e tij Shqipëria nuk është diktatura, por njerëzit që takoi në burg si At Zef Pllumi dhe piktori Vangjel Tushi, pedagogu bashkëvujatës që i mësoi pikturën.
Burimi: AIDSSH
