Musa Hoxha ishte 36 vjeç kur la Shqipërinë dhe kaloi portën e çelur të ambasadës çeke në Tiranë, një mbrëmje korriku të vitit 1990. Largimi i tij përkon me hyrjen masive të shqiptarëve në ambasadat e huaja në vend, kryesisht në ato gjermane, italiane, franceze, hungareze etj.
Musai u arrestua në moshën 24-vjeçare për “agjitacion e propagandë”, sepse në një bisedë gjatë orës së lirë me shokët në ushtri, teksa shikonin një koncert televiziv me valle çeke, kishin lëvduar bukurinë e kërcimtareve.
Pas katër vitesh në burgun mizor të Spaçit, Musa punonte në një fabrikë, por ishte ende nën vëzhgim nga Sigurimi i Shtetit dhe vazhdonte të ndihej i kërcënuar nga ndonjë “akuzë qesharake që mund të sajohej nga momenti në moment”. Siç shprehet pas leximit të dosjes së tij:
“Kam qenë aq pranë një arrestimi të dytë, që do të kishte qenë fatal për mua dhe familjen time.” Rënia e murit të Berlinit ishte për të një lehtësim shpirtëror. Ai ndjeu se këtë herë gjërat mund të ndryshonin.
Kishte nisur hapja e ambasadave të huaja për azilkërkuesit politikë dhe Musa u mbush me shpresë, sidomos pasi dëgjoi edhe kryeministrin italian të kohës, Giulio Andreotti, të shprehej publikisht në mbrojtje të qytetarëve shqiptarë që kërkonin azil në ambasadat perëndimore.
“Edhe unë mendova të futem te ambasada çeke. Mendova se ishte më e lehtë për mua të hyja në ambasadën e një vendi ku presidenti i tij kishte qenë i dënuar për 5 vjet për agjitacion dhe propagandë — ashtu si unë. Thashë me vete: sido që të bëhet puna, vetë presidenti nuk do të më dorëzojë aq kollaj.”
"Pata fatin që ambasada çeke u largua e para. Me një fjalë, përfundova në Çeki, nga aty në Austri dhe më pas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Pas përfundimit të dënimit në Spaç në vitin 1982, Musa ishte objekt i survejimit 2A për plot 9 vjet. U përndoq nga degët e Sigurimit të Elbasanit, Durrësit, Fierit dhe Tiranës.
Intervista me Musa Hoxhën është realizuar nga përgjegjësja e projektit #BrunildaÇërraga dhe specialisti audio vizual #DorianZanaliu, dy vite më parë, në kuadër të përkujtimit të #50vjetorit të Revoltës së Spaçit.
35 vjet më parë, më 2 korrik 1990, një kamion me 36 persona shembi murin e ambasadës gjermane në Tiranë, në përpjekje për të kërkuar strehim politik. Kjo ngjarje shënoi fillimin e eksodit masiv të shqiptarëve.
Burimi: AIDSSH
