Lifestyle 25 May 2026, 14:28 Nga VNA

Të përtypësh më shumë mund të ulë rrezikun për Alzheimerin, thonë studiuesit

Ndaje në Whatsapp

WhatsApp Image 2026-05-25 at 2.25.04 PM.jpeg

Një veprim i përditshëm dhe i zakonshëm si përtypja mund të ketë ndikim shumë më të madh në tru sesa mendohej deri tani. Sipas disa studimeve të fundit, përtypja e mirë e ushqimit mund të ndihmojë jo vetëm tretjen, por edhe kujtesën, përqendrimin dhe madje të ulë rrezikun për Alzheimer’s disease dhe forma të tjera të demencës.

Studiues nga Karolinska Institutet në Stokholm thonë se përtypja funksionon si një “pompë” që shton qarkullimin e gjakut drejt trurit. Sipas tyre, kjo ndihmon funksionet njohëse, ul stresin dhe ankthin dhe mund të mbrojë zonat e trurit që lidhen me kujtesën.

Një nga elementët që ka tërhequr vëmendjen e shkencëtarëve është lidhja mes humbjes së dhëmbëve dhe rritjes së rrezikut për Alzheimerin. Studime të ndryshme kanë treguar se njerëzit me probleme në përtypje apo me më pak dhëmbë natyralë rezultojnë më dobët në testet e kujtesës, aftësive numerike dhe rrjedhshmërisë verbale.

Në një studim të zhvilluar me mbi 28 mijë persona mbi 50 vjeç në 14 vende europiane, ata që kishin aftësi të mirë përtypjeje ose nuk përdornin proteza dentare kishin rezultate dukshëm më të mira në testet njohëse.

Shkencëtarët mendojnë se kjo mund të lidhet me komunikimin nervor mes aparatit të përtypjes dhe hipokampusit, pjesa e trurit që lidhet me kujtesën dhe që është ndër të parat që dëmtohet nga Alzheimeri.

Përtypja ndihmon gjithashtu tretjen dhe shëndetin intestinal. Ajo rrit prodhimin e pështymës dhe të enzimave tretëse, duke ndihmuar organizmin të përpunojë më mirë ushqimin. Sipas ekspertëve, grimcat më të mëdha të ushqimit që nuk përtypen mirë qëndrojnë më gjatë në zorrë dhe mund të shkaktojnë fryrje, kapsllëk dhe probleme të tjera.

Megjithatë, jo të gjithë neurologët janë plotësisht të bindur për lidhjen direkte mes përtypjes dhe Alzheimerit. Disa ekspertë paralajmërojnë se nevojiten ende më shumë prova shkencore për të vërtetuar nëse përtypja mund të ndikojë realisht në parandalimin e sëmundjes.

Video

Pas përfundimit të protestës para Kryeministrisë, qytetarët kanë nisur marshimin në rrugët kryesore të Tiranës.

Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelensky zhvilloi takimin e tij të parë me kryeministrin e ri të Britanisë së Madhe në bordin e aeroplanmbajtëses HMS Queen Elizabeth, në bazën detare të Portsmouthit. Gjatë bisedës, kryeministri britanik rikonfirmoi mbështetjen për Ukrainën, ndërsa Zelensky ftoi kryeministrin të vizitojë vendin e tij.

Të paktën dy persona humbën jetën pasi një automjet u godit nga një sulm ajror në Deir al-Balah, në qendër të Rripit të Gazës. Sipas raportimeve, sulmi u krye nga forcat izraelite, ndërsa viktimat ishin dy zyrtarë të sigurisë së Hamasit. Ushtria izraelite konfirmoi se kishte në shënjestër një militant të Hamasit.

Një vizitor i pazakontë shkaktoi panik dhe habi në një aeroport të Nju Jorkut, pasi një rakun ra papritur nga tavani i terminalit mbi udhëtarët. Ende mbetet mister se si kafsha përfundoi mbi tavan dhe çfarë po bënte aty. Pas “uljes së detyruar”, rakuni u largua me shpejtësi, duke lënë pas pasagjerë të trembur dhe një episod sa të pazakontë, aq edhe komik. Pamjet janë regjistruar në nëntor 2024, por së fundmi janë bërë virale në rrjetet sociale.

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Histori të harruara

Më shumë lajme