Një spektakël i rrallë astronomik pritet të ndriçojë qiellin në orët e para të 28 gushtit 2026. Hëna e Plotë do të përfshihet nga një eklips i thellë i pjesshëm hënor, gjatë të cilit rreth 96% e sipërfaqes së saj do të mbulohet nga hija e plotë e Tokës. Sipas të dhënave astronomike, fenomeni do të jetë i dukshëm në pjesë të mëdha të Amerikës së Veriut dhe Jugut, Evropës dhe Afrikës. NASA e klasifikon ngjarjen e 28 gushtit si eklips të pjesshëm hënor dhe parashikon që faza e pjesshme të zgjasë rreth 3 orë e 18 minuta.
Të dhënat e Time and Date tregojnë se në kulmin e fenomenit rreth 96.2% e sipërfaqes së dukshme të Hënës do të ndodhet brenda umbrës, pjesës më të errët të hijes së Tokës. I gjithë fenomeni, duke përfshirë edhe fazat penumbrale, do të zgjasë rreth 5 orë e 38 minuta.
A do të shihet eklipsi nga Shqipëria?
Po. Eklipsi do të jetë i dukshëm edhe nga Shqipëria, por kushtet më të mira do të jenë në orët para agimit dhe me një horizont të hapur drejt perëndimit.
Në Tiranë, faza penumbrale pritet të nisë në orën 03:23 të mëngjesit të 28 gushtit, ndërsa faza e pjesshme do të fillojë rreth 04:33. Rreth orës 06:04, Hëna do të jetë shumë pranë horizontit dhe eklipsi do të jetë afër maksimumit të dukshëm nga kryeqyteti. Hëna pritet të perëndojë rreth orës 06:07, ndaj maksimumi i vërtetë global i eklipsit, që ndodh pak minuta më vonë, nuk do të mund të shihet nga Tirana.
Për këtë arsye, personat që duan ta vëzhgojnë këshillohen të zgjedhin një vend të ngritur ose një zonë pa ndërtesa dhe pengesa në drejtimin perëndim-jugperëndim.
Pse Hëna mund të marrë ngjyrë të kuqërremtë?
Eklipsi hënor ndodh kur Toka vendoset midis Diellit dhe Hënës dhe hija e saj bie mbi sipërfaqen hënore. Më 28 gusht Hëna nuk do të futet plotësisht në umbrën e Tokës, ndaj fenomeni klasifikohet si eklips i pjesshëm dhe jo total.
Megjithatë, për shkak se pjesa dërrmuese e diskut do të mbulohet, Hëna mund të marrë nuanca të errëta të kuqe ose portokalli. Drita e Diellit që kalon përmes atmosferës së Tokës filtrohet, ndërsa drita me gjatësi vale të kuqe arrin të ndriçojë pjesën e Hënës që ndodhet në hije.
Për këtë arsye, pamja mund të ngjasojë me atë që njihet gjerësisht si “Hëna e përgjakur”, megjithëse termi përdoret më së shumti për eklipset totale hënore.
Miliarda njerëz do të kenë mundësi ta shohin
Shtrirja gjeografike e fenomenit është e madhe. Sipas përllogaritjeve të Time and Date, rreth 3.34 miliardë njerëz, ose mbi 41% e popullsisë botërore, jetojnë në zona nga të cilat mund të shihet të paktën një pjesë e fazës së pjesshme të eklipsit. Rreth 1.28 miliardë njerëz do të kenë mundësi të shohin të gjithë fazën e pjesshme.
Në Amerikë fenomeni do të jetë i dukshëm gjatë natës së 27-28 gushtit, ndërsa në Evropë dhe Afrikë do të vëzhgohet kryesisht në orët e mëngjesit, përpara lindjes së Diellit.
Ndryshe nga eklipset diellore, eklipset hënore mund të shihen pa syze apo filtra të posaçëm mbrojtës. Vëzhgimi me sy të lirë është i sigurt, ndërsa dylbitë ose një teleskop i vogël mund ta bëjnë edhe më të dukshëm kalimin e hijes së Tokës mbi sipërfaqen hënore.
Për Shqipërinë, gjithçka do të varet edhe nga kushtet atmosferike, por ata që duan ta ndjekin fenomenin duhet të zgjohen herët: pjesa më interesante e spektaklit do të zhvillohet nga rreth orës 04:33 deri në perëndimin e Hënës, pak pas orës 06:00 të 28 gushtit.
