Shoqëritë rajonale të ujësjellësve vijojnë të ngrenë pikëpyetje për mënyrën se si shpenzohen fondet publike. Këtë herë në qendër është Shoqëria Rajonale Ujësjellës Kanalizime Korçë SH.A., e cila ka përzgjedhur fituesin e tenderit për ndërtimin e kanalizimeve dhe impiantit të trajtimit të ujërave të ndotura në Maliq.
Mes katër ofertave të paraqitura, kontrata i është dhënë pikërisht kompanisë që kërkoi më shumë para.
Procedura ka një fond limit prej 123.5 milionë lekësh, rreth 1.34 milionë euro. Në garë morën pjesë katër subjekte: bashkimi i operatorëve “Ndregjoni & Ndertimi”, me ofertë 79.5 milionë lekë; “T&XH”, me 95.5 milionë lekë; bashkimi “Ed Konstruksion” & “Inerti”, me 115.4 milionë lekë; si dhe “Meteo”, me ofertë 119.5 milionë lekë.
Në fund, institucioni i administruar nga Petrit Tare shpalli fituese kompaninë “Meteo”. Pra, nga katër ofertat e dorëzuara, fitoi më e shtrenjta.
Dy ofertat më të ulëta, ato të “Ndregjoni & Ndertimi” dhe “T&XH”, u skualifikuan me argumentin se nuk plotësonin kriteret e kërkuara. Por pikëpyetja mbetet te oferta tjetër që rezultoi në garë: bashkimi “Ed Konstruksion” & “Inerti” kishte kërkuar rreth 4.1 milionë lekë më pak se kompania fituese. Nga të dhënat e paraqitura nuk bëhet e qartë se cili kriter e bëri “Meteo”-n ofertën fituese përballë këtij operatori.
Natyrisht, oferta më e ulët nuk është automatikisht oferta fituese në një tender publik, por kur fituesi kërkon më shumë para se një konkurrent që ka mbetur në garë, institucioni publik ka detyrimin të bëjë të qartë se çfarë e justifikon diferencën. Përndryshe, kursimi i parave publike mbetet thjesht një parim i bukur në letër.
Tenderi bëhet edhe më interesant për shkak të kompanisë që ka marrë kontratën. “Meteo” është në pronësi të biznesmenit Eral Myftaraj, i cili rreth një muaj më parë u paraqit në SPAK për të dëshmuar në kuadër të një hetimi që lidhet me tenderat publikë.
Fakti që një biznesmen paraqitet në SPAK në kuadër të një hetimi nuk do të thotë se është fajtor. Fajësia përcaktohet vetëm nga gjykata. Megjithatë, kur kompanitë e personave të përfshirë në hetime marrin kontrata publike, institucionet duhet të tregojnë transparencë të shtuar për mënyrën se si janë dhënë këto tendera.
Dhe pikërisht këtu tenderi i Maliqit ngre pikëpyetje, jo sepse pronari i kompanisë fituese është paraqitur në SPAK, por sepse kompania e tij merr një kontratë publike duke paraqitur ofertën më të lartë mes katër konkurrentëve.
Në Shqipëri nuk kanë munguar rastet kur biznesmenë apo kompani të përfshira në hetime kanë vijuar të marrin kontrata publike. Ligjërisht, fakti që një biznesmen është nën hetim nuk e përjashton kompaninë e tij nga tenderat publikë. Por në raste të tilla, institucionet duhet të jenë edhe më transparente për mënyrën se si e kanë përzgjedhur fituesin.
Përndryshe, krijohet paradoksi ku hetimet në SPAK vazhdojnë në një krah, ndërsa tenderat publikë në krahun tjetër.
VNA ka ngritur edhe më herët pikëpyetje mbi reformën e ujësjellësve, përmes së cilës ndërmarrjet u organizuan në shoqëri rajonale. Reforma u prezantua si një mekanizëm që do të ulte borxhet, do të rriste efikasitetin dhe do të përmirësonte administrimin e fondeve publike.
Por rasti i Korçës e rikthen debatin pikërisht te mënyra se si administrohen këto para. Kur ofertat më të lira skualifikohen dhe kontrata përfundon te operatori që kërkon më shumë, reforma rrezikon të tingëllojë më bindëse në dokumentet zyrtare sesa në praktikën e tenderave.
Në këtë tender, matematika duket se funksionon ndryshe, katër oferta, tri më të lira, por fiton më e shtrenjta. Tashmë i mbetet Ujësjellësit të Korçës të shpjegojë formulën me të cilën më shumë para nga buxheti përkthehen në interes më të mirë publik.
