Në shumë qytete, ndërhyrjet në lumenjtë urbanë paraqiten si projekte “pastrimi”, “rigjallërimi” apo “mbrojtjeje nga përmbytjet”. Megjithatë, realiteti hidrologjik dhe përvoja ndërkombëtare tregojnë se kanalizimi i lumenjve me beton nuk është zgjidhje afatgjatë.
Lumi nuk është thjesht një tub ku kalon uji. Ai është një sistem i gjallë, me shtrat, brigje, bimësi dhe tokë që thith ujin. Në kushte natyrore, kur bie shumë shi, lumi zgjerohet në zonat përreth, ku uji përthithet dhe depozitohet përkohësisht.
Kur ky sistem zëvendësohet me beton, rrjedha përshpejtohet dhe përmbytjet zhvendosen më poshtë, por me intensitet më të madh.
Një lumë i betonuar funksionon si kanal kullimi: uji rrëshqet me shpejtësi drejt zonave urbane, duke krijuar kulme më të larta përmbytjeje.
Problemi bëhet edhe më i madh kur kanalizimi shoqërohet me asfaltim, ndërtime pranë brigjeve dhe zhdukje të gjelbërimit. I gjithë qyteti kthehet në sipërfaqe të fortë, ku uji nuk përthithet.
Qytetet e përparuara po e heqin betonin nga lumenjtë dhe po krijojnë parqe që përmbyten sipas konceptit të “qytetit sfungjer”.
Zgjidhjet moderne përfshijnë brigje natyrore, zona të gjelbra dhe sipërfaqe që përthithin ujë, të cilat e ulin kulmin e përmbytjes dhe rrisin sigurinë urbane.
Betonizimi i lumenjve nuk është zgjidhje afatgjatë. Qytetet duhet të bashkëjetojnë me ujin përmes natyrës dhe zgjidhjeve të qëndrueshme.
Nga Zydi Teqja
