Shtëpia italiane e modës, Prada, është përballur me kritika pasi prezantoi në pasarelën e Milanos një sandale me gisht të thurur që ngjasonte me Kolhapuri chappal, sandale tradicionale të punuara me dorë në Kolhapur të Indisë. Koleksioni i Prada-s nuk përmendi prejardhjen e këtyre sandaleve, duke shkaktuar reagime të forta mbi mospërmendjen e artizanëve indianë dhe kulturës nga e cila ishin frymëzuar.
Pas polemikave, Prada pranoi publikisht origjinën e sandaleve dhe shprehu gatishmërinë për dialog me artizanët indianë. Për këtë arsye, një ekip i Prada-s udhëtoi drejt Kolhapurit, ku u takua me artizanë dhe tregtarë lokalë për të kuptuar procesin tradicional të prodhimit të sandaleve. Sipas deklaratës për BBC, kompania mbajti një takim të suksesshëm me Dhomën e Tregtisë, Industrisë dhe Bujqësisë në Maharashtra, duke lënë të hapur mundësinë për bashkëpunime të ardhshme me prodhuesit lokalë të Kolhapuri.
Ky është një rast i rrallë kur një gjigant global i modës pranon publikisht se ka dështuar të japë kreditet e merituara për artizanët dhe kulturën nga ku ka marrë frymëzim. Shumë marka të mëdha janë akuzuar vazhdimisht për marrjen e elementeve nga traditat indiane dhe të Azisë Jugore pa i përmendur ato, ndërkohë që këto produkte shiten me çmime shumë të larta.
Vetëm pak kohë më parë, Dior u kritikua pasi në koleksionin e saj në Paris përdori një pallto të punuar me teknikën mukaish, një teknikë shekullore indiane, pa përmendur aspak prejardhjen e saj.
Ekspertët thonë se frymëzimi nga kultura të ndryshme nuk është gjithmonë i qëllimshëm për të qenë grabitës, por kur markat globale nuk japin kreditet e duhura dhe nuk njohin kontekstin historik të këtyre elementeve, ato kthehen në forma të shpërdorimit kulturor.
“Shefalee Vasudev, redaktore e Voice of Fashion, thekson se dhënia e krediteve është përgjegjësi e dizajnerëve dhe e markave, pasi ky është një standard që mësohet që në shkollat e dizajnit. ‘Në të kundërt, është një neglizhencë kulturore ndaj një pjese të botës që markat pretendojnë se e duan’, thekson ajo.
Ndërkohë, ndërsa India shihet si një treg me potencial të madh për luksin, shumë marka ende nuk e shohin si një treg të rëndësishëm për modën e nivelit të lartë, për shkak të kërkesës së ulët në krahasim me Kinën apo tregje të tjera. Megjithatë, analistët parashikojnë se deri në vitin 2032, tregu i luksit në Indi do të dyfishohet, duke arritur në 14 miliardë dollarë, falë një klase të mesme në rritje dhe me më shumë mundësi financiare.
Ekspertët si Laila Tyabji nga Dastkar theksojnë se ndryshimi i vërtetë mund të vijë vetëm kur vetë India të respektojë dhe të vlerësojë artizanët e saj, duke mbrojtur punën e tyre unike dhe të trashëguar prej shekujsh. Ajo shprehet se konsumatorët shpesh negociojnë për çmimet e produkteve të punuara me dorë, por nuk e bëjnë të njëjtën gjë për produktet e markave të njohura, edhe pse këto të fundit janë të prodhuara në seri.
Rasti i Prada-s shihet si një pikënisje për të kërkuar më shumë llogaridhënie nga markat ndërkombëtare, ndërkohë që për Indinë mbetet një mundësi për të reflektuar se si mund të mbrojë dhe të ngrejë vlerat e trashëgimisë së saj artizanale në skenën globale të modës.
