Ne jetojmë në një botë të zhurmshme dhe të populluar, por duket se vetmia po rritet. Pse ndihen kaq shumë prej nesh të izoluar dhe çfarë mund të bëjmë për këtë?
Ekzistojnë shumë forma të vetmisë – secili e përjeton ndryshe. Por çfarë do të thotë për ju?
Ndoshta vetmia është si një qytet. Në rrugët e tij, mes turmave, zhurmës, të qeshurave dhe bisedave, mbeteni një i huaj – i çorientuar, i shkëputur, i tepërt.
Ose ndoshta është një marrëdhënie që ka humbur kuptimin. Një martesë ose partneritet ku fjalët mbeten të pashprehura dhe nevojat e paplotësuara. Ju jeni aty, por askush nuk ju sheh.
Apo ndiheni si Robert Walton, eksploruesi polar nga Frankenstein i Mary Shelley-t, i rrethuar nga shokë të besueshëm, por që thjesht dëshiron një mik të vërtetë, “shoqërinë e një njeriu që mund të më kuptojë, sytë e të cilit të përgjigjen ndaj të miave.”
Është e njohur që izolimi fizik mund të çojë në vetmi – dhe pak gjëra janë aq të dhimbshme sa vetmia kronike e imponuar që përjetojnë më të cenueshmit në shoqëri.
Por nëse keni përjetuar situata si ato të përshkruara më sipër, mund të dyshoni se njerëzit – në mënyrë paradoksale – nuk janë gjithmonë zgjidhja për vetminë. Ata madje mund të jenë pjesë e problemit. Në fakt, mund të ndiheni po aq të vetmuar në një turmë, në një marrëdhënie romantike, ose mes miqve.
Një studim i vitit 2021 me 756 persona, të cilët raportuan ndjenjat e tyre për dy vjet përmes një aplikacioni, zbuloi se ndjenjat e vetmisë rriteshin në mjedise të mbipopulluara – pra, në qytetet moderne. A mundet që stili ynë urban dhe i dominuar nga teknologjia po na bën të ndihemi më të shkëputur nga njëri-tjetri? Dhe a mund të gjenden zgjidhje nga këto zbulime?
Epidemia e vetmisë
Jetojmë në një “epidemi të vetmisë” – një shpërthim global që nuk njeh kufij, prek të rinj e të moshuar dhe mund të ndryshojë trurin tonë. Eksperimenti i BBC-së për Vetminë, me 55,000 pjesëmarrës nga e gjithë bota në 2018, zbuloi se 40% e moshës 16-24 vjeç ndihen shpesh ose shumë shpesh të vetmuar. Studime të tjera tregojnë se rreth 10% e të rriturve në botë ndihen të vetmuar – në forma të ndryshme.
Por ky fenomen ndodh në një kohë kur kemi më shumë mënyra për t’u lidhur falë teknologjisë që na lejon të komunikojmë me miq e familjarë në çdo cep të globit, të bisedojmë online me të panjohur dhe të ndjekim jetën e të njohurve në mediat sociale. Popullsitë urbane po rriten me shpejtësi, dhe pritet që deri në mes të këtij shekulli, 68% e njerëzve të jetojnë në qytete.
Atëherë, pse ndiheni të vetmuar në këtë botë të lidhur dhe të zënë? A është me të vërtetë një pandemi tjetër – diçka për t’u shmangur, mjekuar dhe stigmatuar? Apo mund të mësojmë diçka prej saj?
Kuptimi i vetmisë
Vetmia është një koncept kompleks dhe i paqartë që të gjithë e përjetojmë ndryshe. Fay Bound Alberti, profesore në King’s College London dhe autore e A Biography of Loneliness, thotë se vetmia nuk është një gjendje e vetme mendore, por një “grup emocionesh” që përfshijnë ndjenja si pikëllimi, zemërimi dhe xhelozia. Ajo thekson se kjo është një “shpikje” relativisht e re, me kuptimin e saj aktual që u zhvillua rreth vitit 1800.
Shkencërisht, vetmia përkufizohet si shkëputja midis marrëdhënieve reale dhe atyre të dëshiruara – duke reflektuar faktin se nuk është e nevojshme të jesh i vetëm për t’u ndjerë i vetmuar.
Vetmia në marrëdhënie
Sam Carr, psikolog në Universitetin e Bath-it, beson se “miti më i madh” është se njerëzit janë gjithmonë zgjidhja për vetminë.
“Njerëzit mund të jenë shkaku i saj,” thotë ai. “Të gjithë jemi si pjesë të një pazlli dhe duam të ndiejmë që përshtatemi. Por ndonjëherë njerëzit na bëjnë të ndihemi të padukshëm ose të ndryshojmë për të qenë pranë tyre.”
Bound Alberti shton se distanca emocionale, jo fizike, është ajo që bën që shumë njerëz të ndihen të vetmuar. Disa nga momentet më të vetmuara të saj kanë qenë kur ka qenë mes njerëzve që nuk e kanë kuptuar fare.
Çfarë mund të bëjmë për vetminë?
•Dalloni vetminë kalimtare nga ajo kronike. Nëse ndjenjat e vetmisë po ndikojnë në jetën tuaj, mund të jetë e nevojshme të kërkoni ndihmë profesionale.
•Lidheni me natyrën. Studimet tregojnë se kontaktet me natyrën rrisin ndjesinë e përkatësisë dhe zvogëlojnë ndjenjat e izolimit.
•Ndërtoni lidhje të vërteta. Nuk është sasia e lidhjeve që ka rëndësi, por cilësia e tyre. Një lidhje e thellë mund të jetë më e vlefshme se shumë sipërfaqësore.
•Mendoni për “oneliness”. Vetmia mund të jetë një mundësi për reflektim dhe lidhje me veten – jo gjithmonë një gjë negative.
Ndonjëherë, vetmia është një sinjal që duhet të ndryshojmë diçka në mjedisin tonë shoqëror – një kujtesë se jemi krijesa të ndërtuara për lidhje, por jo gjithmonë të çdo lloj lidhjeje.
