Nga Ersi Leka
Këshilli i Lartë Gjyqësor (KLGJ), i menduar si një prej gurëve themeltarë të Reformës në Drejtësi, është sot në qendër të akuzave për kapje institucionale dhe shndërrim në një instrument kontrolli politik. Dokumente, raporte dhe burime të hapura tregojnë se ky institucion është më i lidhur me pushtetin politik sesa me misionin e tij për të garantuar një gjyqësor të pavarur dhe të besueshëm. Përbërja e tij, si në nivel vendimmarrës ashtu edhe në atë administrativ, tregon një prani të fortë të emërimeve klienteliste, të mbështetura nga politika.
Analiza e strukturës së brendshme të KLGJ-së nxjerr në pah një administratë të fryrë dhe të politizuar. Pozitat kyçe janë të mbajtura nga individë me lidhje të forta politike, ndërsa pjesa më e madhe e buxhetit shkon për paga dhe privilegje të brendshme, jo për forcimin e infrastrukturës së gjyqësorit. Kjo përforcon perceptimin se KLGJ nuk është organi që garanton drejtësinë, por një zgjatim i pushtetit ekzekutiv.
Një analizë e raporteve dhe monitorimeve të mediave në dy vitet e fundit nxjerr në pah një bilanc të zymtë: transparenca mbetet plagë e hapur për KLGJ-në. Shumë seanca zhvillohen ende me dyer të mbyllura, procesverbalet shpesh vonohen ose mbahen të fshehura, dhe gazetarët nuk kanë akses të plotë në informacion. Që prej dhjetorit 2018, një pjesë e konsiderueshme e seancave janë zhvilluar pa praninë e publikut, një praktikë që shkel parimin bazë të llogaridhënies.
Zyra e shtypit të KLGJ-së ka bërë përpjekje për të ndërtuar një urë komunikimi me publikun, por komunikimet e saj shpesh kanë një gjuhë mekanike dhe robotike, më shumë si formula të gatshme sesa informacione të plota e të dobishme. Megjithatë, krahasuar me institucionet e tjera të drejtësisë së re, ajo qëndron më lart për nga publikimi i dokumenteve dhe njoftimeve. Në raportet e fundit theksohet se KLGJ ka miratuar planin e transparencës dhe ka publikuar formularët e vetëdeklarimit për funksionarët publikë.
Por nga ana tjetër, vërehet se ende mungojnë rregullat e brendshme për konfliktet e interesit, duke krijuar hapësirë për vendimmarrje të politizuara dhe të paqarta.
Misioni i shpallur dhe realiteti
Në dokumentet zyrtare, KLGJ deklaron se synon një gjyqësor me performancë të lartë dhe të besueshëm për qytetarët. Por faktet e mbledhura tregojnë të kundërtën:
• Performanca e gjyqësorit matet shpesh sipas interesave politike, jo standardeve të pavarura.
• Administrata e politizuar shfrytëzon procedurat si mjete kontrolli.
• Transparenca është selektive dhe e pjesshme.
• Ndikimi i qeverisë në emërime dhe vendimmarrje ka zëvendësuar meritokracinë me klientelizëm.
Në praktikë, KLGJ nuk është organ garantues, por një vegël politike.
Kryeministri Edi Rama ka ndërhyrë publikisht në disa raste, duke kritikuar vendime gjyqësore dhe duke akuzuar KLGJ-në se nuk po e kryen rolin e saj si duhet. Ky lloj presioni politik i artikuluar hapur tregon jo vetëm ndikimin, por edhe varësinë e drejtpërdrejtë të institucionit nga pushteti politik.
KLGJ është shndërruar në një institucion që i shërben pushtetit politik më shumë sesa publikut. Administrata e politizuar, mungesa e transparencës, gjuha formale e komunikimit dhe boshllëqet ligjore në menaxhimin e konflikteve të interesit e bëjnë atë më afër një instrumenti kontrolli politik sesa një garancie të drejtësisë së pavarur.
Një reformë e re, më e thellë dhe e sinqertë, është e domosdoshme për të rikthyer besimin e qytetarëve: një KLGJ me administratë të depolitizuar, rregulla të qarta për konfliktet e interesit, transparencë reale dhe një raport të hapur e të ndershëm me median dhe publikun.
