Një hap i rëndësishëm në luftën kundër HIV-it është shënuar në Shtetet e Bashkuara, ku Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) ka miratuar përdorimin e një ilaçi të ri për parandalimin e virusit. Bëhet fjalë për Yeztugo (me përbërësin aktiv lenacapavir), një injeksion që merret vetëm dy herë në vit dhe që synon të parandalojë infektimin me HIV te individët me rrezik të lartë.
Ky është ilaçi i parë me veprim kaq afatgjatë që miratohet për përdorim në programin PrEP (profilaksi para ekspozimit), dhe është zhvilluar nga kompania farmaceutike Gilead Sciences. Veçantia e tij qëndron në faktin se injektohet vetëm çdo gjashtë muaj, duke eliminuar nevojën për pilula të përditshme – një lehtësim i madh për shumë persona që kanë vështirësi me aderencën ndaj trajtimeve të rregullta.
Efektiviteti i Yeztugo ka rezultuar jashtëzakonisht i lartë në provat klinike të zhvilluara me grupe të popullatave me rrezik të lartë për infektim me HIV. Më shumë se 99.9% e pjesëmarrësve në këto studime nuk rezultuan të infektuar gjatë periudhës së monitorimit, duke e bërë këtë trajtim një nga më premtuesit deri më sot në fushën e parandalimit të HIV-it.
Megjithatë, sfida më e madhe për përdorimin masiv të këtij ilaçi mbetet çmimi i lartë. Vetëm një dozë e vetme e Yeztugo kushton rreth 14 mijë dollarë, ndërsa kostoja vjetore e trajtimit shkon në rreth 28 218 dollarë. Kjo e vendos atë në të njëjtin nivel me ilaçe të tjera injektive si Apretude, por mbetet dukshëm më e kushtueshme se trajtimet orale të PrEP-it.
Qasja në këtë trajtim të ri mund të jetë e kufizuar për shkak të kostos së lartë dhe ndërprerjeve të mundshme në financimin e programeve të HIV-it, veçanërisht në Shtetet e Bashkuara dhe vendet me të ardhura të mesme. Megjithatë, Gilead ka deklaruar se ka licencuar prodhimin e Yeztugo për më shumë se 120 vende me të ardhura të ulëta, dhe se ka nisur gjithashtu programe ndihme për disa kategori pacientësh që nuk mund ta përballojnë financiarisht.
Ekspertët ndërkombëtarë e kanë përshkruar këtë zhvillim si një “ndryshim loje” në përballjen me HIV-in, duke theksuar se kjo mund të jetë forma më e afërt që kemi aktualisht me një vaksinë. Sipas tyre, për të arritur një ndikim real në uljen globale të infeksioneve të reja, është e domosdoshme që të garantohet akses sa më i gjerë në këtë trajtim, veçanërisht në komunitetet më të cënueshme.
Yeztugo përfaqëson një hap përpara jo vetëm në aspektin shkencor dhe farmaceutik, por edhe në përpjekjen për të bërë parandalimin e HIV-it më të thjeshtë dhe më të qëndrueshëm për individët që më së shumti kanë nevojë për të.
