Pas më shumë se 900 vitesh në Francë, Tapiceria e Bayeux-it, një nga veprat më të famshme dhe më të brishta të Mesjetës, është transportuar në Britaninë e Madhe në një operacion të mbajtur sekret për muaj me radhë.
Kryevepra 68 metra e gjatë, e cila rrëfen pushtimin norman të Anglisë në vitin 1066, mbërriti në orët e para të 10 korrikut në British Museum në Londër, pas një udhëtimi 10-orësh me kamion dhe tren përmes Tunelit të Kanalit.
Operacioni u zhvillua nën masa të jashtëzakonshme sigurie. Një autokolonë policie shoqëroi kamionin me temperaturë dhe lagështi të kontrolluar, ndërsa data e transportit ishte mbajtur sekret deri në momentet e fundit. Ironikisht, fshehtësia u prish vetëm pak orë para mbërritjes, kur presidenti francez Emmanuel Macron publikoi në rrjetet sociale se tapiceria ishte nisur drejt Londrës.
Ekspertët e konsiderojnë këtë si një nga operacionet më të ndërlikuara të transportit të trashëgimisë kulturore të realizuar ndonjëherë.
Tapiceria, e krijuar rreth një mijë vjet më parë, është aq e brishtë sa për vite me radhë Franca kishte refuzuar çdo kërkesë britanike për ta huazuar. Analizat kanë identifikuar mbi 24 mijë njolla, 16 mijë rrudha, gati 10 mijë dëmtime në pëlhurë dhe dhjetëra çarje që kërkojnë stabilizim.
Për ta lëvizur pa e dëmtuar, u krijua një sistem krejtësisht i ri. Rreth 90 konservatorë, inxhinierë dhe specialistë punuan në sinkron për shtatë orë për ta shkëputur nga vitrina ku ishte ekspozuar prej dekadash. Më pas ajo u palos me kujdes 28 herë, duke u vendosur mes shtresave mbrojtëse në një strukturë metalike të projektuar posaçërisht.
Mbi të u vendosën dy arka speciale me sistem amortizimi kundër dridhjeve, ndërsa kamioni që e transportoi ishte ndërtuar posaçërisht për objekte të trashëgimisë botërore, me kontroll të vazhdueshëm të temperaturës, lagështisë dhe vibrimeve.
Vlera e sigurimit të ngarkesës raportohet se kalon 1 miliard dollarë.
Huazimi i Tapicerisë së Bayeux-it është rezultat i viteve të gjata negociatash diplomatike mes Francës dhe Britanisë. Projekti u njoftua fillimisht nga Emmanuel Macron në vitin 2018, u pezullua për shkak të Brexit-it dhe pandemisë, përpara se të rikthehej në vitin 2025.
Megjithatë, vendimi vazhdon të mbetet i diskutueshëm. Disa nga restauruesit dhe historianët më të njohur francezë, si edhe artisti britanik David Hockney, e kundërshtuan transportin, duke argumentuar se një objekt kaq i çmuar dhe i brishtë nuk duhej të largohej kurrë nga Franca.
Për herë të parë pas më shumë se nëntë shekujsh, një nga ikonat më të rëndësishme të historisë evropiane ka kaluar sërish Kanalin e La Manshit, këtë herë jo si simbol i pushtimit norman të Anglisë, por si rezultat i një prej operacioneve më të sofistikuara të ruajtjes dhe transportit të trashëgimisë kulturore në botë.
